II SA/Rz 52/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...].

Przedmiotem skargi M.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej Kolegium, z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. M.W. wystąpiła do Burmistrza Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko D.W. urodzonego [...] stycznia 2000 r. oraz drugie dziecko M.W. urodzonego [...] października 2006 r. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dniu [...] października 2018 r., nr [...] przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko (M.) i jednocześnie odmówił takiego działania na pierwsze dziecko strony (D.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Organ ustalił, że w skład rodziny strony wchodzi 5 osób tj. wnioskodawczyni, jej małżonek R.W. oraz synowie: S., D. oraz M. Na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów: oświadczenie o dochodach PIT-11 za 2017 rok; oświadczenie o dochodach R.W. PIT-11 za 2017 rok oraz zaświadczenie o uczestnictwie w warsztatach reintegracji społecznej i zawodowej ustalono, że źródłem dochodu rodziny w 2017 r., był dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych tj. podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 36. 438, 45zł tj. 7. 443,76 zł z tytułu zatrudnienia w Centrum Integracji Społecznej "[...]" (uzyskany od dnia 1 września 2017r.); 6. 621, 00 zł - dochód z tytułu uczestnictwa w indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego; dochód uzyskany przez R.W. z tytułu zatrudnienia w "[...]" w wysokości 24. 174, 08 zł oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w kwocie 1. 411, 77 zł. Organ administracji dochód w wysokości 6. 621,00 zł oraz dochód 24.174, 08 zł podzielił na 12 miesięcy (łącznie 30. 795, 08 zł), co dało kwotę 2. 566, 26 zł, natomiast dochód wnioskodawczyni uzyskany z tytułu zatrudnienia w wysokości 7.443,76 zł podzielił na 4 miesiące wyliczając (po odliczeniu składek na ubezpieczenie) kwotę 1.410, 84 zł. Łącznie rodzina strony uzyskała miesięcy dochód w kwocie 4. 094, 75 zł i w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie - 818, 95 zł. W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji M.W. zarzuciła organowi dokonanie niewłaściwych ustaleń faktycznych, tj.: błędnie ustalenie dochodu na członka rodziny (różnica w kwocie 12. 698, 55 zł). W jej przekonaniu nie osiągnęła dochodu w wysokości ustalonej przez organ I instancji. Kolegium działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018r., poz.2096, ze zm., dalej "k.p.a."), art. 4 - 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r., o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2017r., poz.1851 ze zm., dalej "ustawa o pomocy państwa") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] października 2018r., w części dotyczącej odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na D.W. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800, 00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00zł. Stosownie do treści art. 2 pkt 1 tej ustawy, dochód oznacza w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; w tym (art. 2 pkt 2) dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest co do zasady (zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy) na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Jak już powołano wyżej stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 1 lit.a przyjmuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przepisy powyższe są w swym brzmieniu jednoznaczne wykluczając dowolność w kwalifikowaniu składników podlegających odliczeniu od uzyskiwanego przychodu celem obliczenia dochodu. Ustawodawca w art.13 ustawy o pomocy państwa - w normie związanej - ustanowił w pierwszej kolejności zakres podmiotowy i przedmiotowy, czyli na czyj wniosek następuje ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata, jak w dalszej kolejności tryb działania organów. Wskazał w tym na dokumenty, które należy dołączyć jako niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Stanowiąc jednoznacznie w art. 13 ust. 4 pkt 3, że do wniosku dołącza się odpowiednio (...): 1) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.) dotyczące każdego członka rodziny; 2) zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, dotyczące członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje odpowiednio o: a) formie opłacanego podatku, b) wysokości przychodu, c) stawce podatku, d) wysokości opłaconego podatku - w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego; 2) zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego: a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację, c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka, d) inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku. Na podstawie ujawnionego w aktach sprawy materiału dowodowego - w tym przede wszystkim na podstawie oświadczenie o dochodach PIT-11 za rok 2017 a także weryfikacji o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów małżonków M. i R.W. wynika, iż małżonkowie M. i R.W. w roku podatkowym 2017 rozliczali się wspólnie, składając zeznanie podatkowe PIT-37. R.W. uzyskał dochód w wysokości 28. 667, 86 zł, który po odliczeniu składek wyniósł 24. 174, 08 zł (składka na ubezpieczanie społeczne to 2. 815, 02 zł; składka na ubezpieczenie zdrowotne to 1. 678, 76 zł, podatek 0 zł). W przypadku R.W. miesięczny dochód uzyskany w roku 2017 wyniósł kwotę 2.014, 50 zł. M.W. uzyskała łączny dochód w kwocie 14. 964, 76 zł (7 .443, 76 zł + 6. 621, 00 zł) (składka na ubezpieczanie społeczne to 1. 187, 25 zł; składka na ubezpieczenie zdrowotne to 613,14 zł, podatek 0 zł). Z uwagi na fakt, że dochód w wysokości 7. 443, 76 zł strona uzyskała od dnia 01.09.2017r., miesięczny dochód kształtuje się w sposób następujący: 7. 443, 76 zł - 1. 187, 25 zł - 613,14 zł = 5. 643, 37 zł / 4msc = 1. 410, 84 zł. Dochód w kwocie 6. 621, 00 zł nie podlegał oskładkowaniu i w przeliczeniu na 12 miesięcy wyniósł kwotę 551,75 zł. Łącznie miesięcy dochód wnioskodawczyni to kwota 1. 962, 60 zł. Nadto rodzina otrzymała zwrot niewykorzystanej ulgi na dzieci w kwocie 1. 411,77 zł czyli w przeliczeniu na 1 miesiąc - 117. 642 zł. Łącznie miesięczny dochód rodziny kształtował się na poziomie (2. 014, 51 zł + 1. 962, 60zł + 117, 64 zł) 4. 094, 75 zł. Dochód rodziny odwołującej (5 osób) w przeliczeniu na osobę wyniósł kwotę 818, 95 zł i przekroczył kryterium (800,00 zł). Ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji nieznacznego przekroczenia tego kryterium. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.W. wskazała, że na podstawie posiadanego oświadczenia o dochodach PIT-11 za rok 2017, wydanego przez pracodawcę tj. Centrum Integracji Społecznej "[...]" w [...], u którego była zatrudniona od 23 maja 2016 r. do 29 sierpnia 2017 r. jako Uczestnik Centrum Integracji Społecznej, a następnie od 1 września 2017 r. do 31 marca 2018 r. jako szwaczka, na pełnym etacie, uzyskała dochód w wysokości 12. 264, 37 zł. Informacja o dochodzie PIT-11 na podstawie, której jest obliczany dochód, nie określa, które składniki dochodu zostały uzyskane przez ile miesięcy. Dlatego nie zgadza się z przeliczaniem jednego składnika dochodu przez 12 miesięcy, a drugiego przez 4 miesiące, bo takie przeliczenie wpływa na jej niekorzyść, a tym samym zakłamuje faktyczny dochód jej rodziny. Dochód wyliczony przez organy to 819, 95 zł na osobę w rodzinie, miesięczny dochód to 4. 094, 75 zł na 5 osób w rodzinie, a roczny dochód to 49. 137, 00 zł. Dochód rodziny skarżącej osiągnięty w 2017 r. to: dochód netto męża PIT-11 - 24. 174, 08 zł, dochód netto skarżącej PIT-11 - 12. 264, 37 zł, nie wykorzystana ulga na dzieci - 1. 411, 77 zł. Łączny dochód rodziny skarżącej za 2017 rok wyniósł 37. 850, 22 zł. W przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie to 630, 84 zł. W 2017 roku pracując jako Uczestnik Centrum Integracji Społecznej od stycznia do sierpnia uzyskała dochód w wysokości 6. 621, 00 zł za 8 miesięcy, a w okresie od września do grudnia uzyskała dochód w wysokości 7. 443, 76 zł za 4 miesiące pracując na pełnym etacie jako szwaczka. Od września 2017 roku nie uzyskała dodatkowego dochodu, a tylko jej wynagrodzenie uległo podwyższeniu z 827, 62 zł do 1. 410, 84 zł ze względu na zmianę umowy o pracę. Czuje się pokrzywdzona przez organy administracji samorządowej przez takie wyliczenie dochodu jej rodziny, potraktowana jako drugorzędny obywatel ponieważ: inna osoba X zarabiająca przez cały rok ok. 1 .860, 00 zł netto miesięcznie uzyskała dochód o 10. 000, 00 zł więcej w całym roku niż skarżąca, bez problemu otrzymała świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, a skarżąca nie. Takie traktowanie narusza zasadę równości. Zwróciła się o pozytywne rozpoznanie jej skargi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga M.W. jako uzasadniona została uwzględniona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) i stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci za okres 2018/2019. Rodzina skarżącej jest 5 – osobowa, w tym dwoje niepełnoletnich dzieci. Do wniosku dołączyła PIT – 11 za rok 2017, z którego wynika, iż R.W. uzyskał dochód 24.174,08 zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne), natomiast M.W.w 2017 r. uzyskała dochód 7.443,76 zł z tytułu zatrudnienia w okresie od 1 września 2017 r. oraz 6621,00 zł z tytułu uczestnictwa w indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego. Po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od kwoty 7443,76 to kwota 5643,37 zł. Łącznie skarżąca w 2017 r. uzyskała dochód 12.264,37 zł. Rodzina uzyskała również zwrot kwoty 1411,77 zł z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci, co daje łączny dochód 5 – osobowej rodziny w 2017 r. w kwocie 37.849,53. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje, jeżeli dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z załączonych dokumentów wynika bezspornie, iż łączny dochód rodziny to kwota 37.849, 53 zł, a po podzieleniu na 5 osób daje kwotę pozwalającą na przyznanie świadczenia wychowawczego również na pierwsze dziecko. Nie ma podstaw prawnych aby uzyskany dochód M.W. z tytułu zatrudnienia w kwocie 7443 zł dzielić przez okres 4 miesięcy (zatrudnienie w okresie od 1 września 2017 r.). Z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż dochody uzyskane przez każdego z członków rodziny sumuje się dzieląc następnie przez 12 miesięcy a następnie jej członków. Wobec tego błędnie ustalony dochód członków rodziny M.W. był przyczyną wadliwego rozstrzygnięcia organów obu instancji. Organy prowadząc ponownie postępowanie uwzględnią stanowisko Sądu. Na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Sąd uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji.