II SA/Rz 510/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 stycznia 2025 r. nr BP.501.417.2024.2065.RZ9. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 grudnia 2023r. nr WITD.DI.0152.IX0315/15/23/2 , 2) postępowanie administracyjne umarza, 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego Z. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 24 stycznia 2025 r. nr BP.501.417.2024.2065.RZ9 Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, GITD), po rozpatrzeniu odwołania Z.M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Z.M. "[....]" (dalej: skarżący/strona) od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, PWITD) z 22 grudnia 2023 r. nr WITD.DI.0152.IX0315/15/23/2 o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości {...}zł uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości {...}zł . Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1 i 3, oraz ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1539, dalej: u.t.d.), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz.1251), § 3 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 502) oraz l.p. 10.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy, w dniu 31 stycznia 2023 r. w miejscowości {...}na drodze krajowej nr [....] zatrzymano do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki MAN o nr rej.{...}. Pojazdem kierował J.S. , w imieniu i na rzecz skarżącego. Pojazd skierowano na punkt kontroli masy i nacisków osi w miejscowości{...} , [...], droga krajowa nr [...], R. – T., prawa strona. W toku kontroli drogowej ustalone, że kontrolowanym pojazdem wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy, w postaci żwiru 2-8 w ilości 21,9 t (ładunek podzielny). Ustalenia kontroli zostały zawarte w - protokole kontroli drogowej {...}oraz protokole z przesłuchania świadka, kierowcy J.S. - z dnia 31 stycznia 2023 r. W dniu 2 lutego 2023 r. PWITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzonego w toku kontroli naruszenia przepisów u.t.d. a następnie decyzją z dnia 9 marca 2023 r. nr {...}nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości {...}zł w zw. z naruszeniem lp.10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. Decyzje doręczono stronie 17 marca 2023 r. Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem PWITD i wniosła od niej odwołanie podnosząc zarzut błędnego zakwalifikowania naruszenia. Zdaniem strony dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła nie 32 tony a 34 tony. W jej ocenie sam pomiar był wadliwy, ponieważ waga, którą dokonano pomiarów była użyta niezgodnie z instrukcją, a co za tym idzie sam wynik jest wadliwy. Skoro dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, a po odjęciu 2 % tolerancji od wskazań wag wynosiła 36 t, to jest to przekroczenie o 4000 kg, a nie jest wskazała kontrolujący 5000 kg i stanowi przekroczenie o 15,5 %, a nie 27,7 %. Jednocześnie wskazano, że dmc pojazdu to 341, a zatem przekroczenie wynosiło jedynie 2000 kg, czyli mniej niż 10 %. Podniosła, że zgodnie z instrukcją obsługi wag SAW seria III w przypadku pojazdu czteroosiowego głównym warunkiem prawidłowego pomiaru jest użycie 4 par wag, czego kontrolujący nie uczynił. Warunek ten znajduje potwierdzenie w treści instrukcji obsługi wag, w pkt 6.3.1. Tym samym organ korzystając z jednej pary wag nie miał fizycznej możliwości uzyskania legalizowanego pomiaru masy pojazdu czteroosiowego. Podkreślono, że z arkusza pomiarowego wag daje się wyprowadzić wniosek, że wagi użyte do kontroli nie były ze sobą połączone, wskazywały bowiem na pierwszym i drugim kole drugiej osi napędowej pojazdu różne wartości. Dodatkowo strona podniosła, że przedmiotowe postępowanie wszczęto wobec niej niezgodnie z Konstytucją, ponieważ za wynik tego samego ważenia podczas tej samej kontroli, organ I instancji wszczął już uprzednio postępowanie oznaczone identyczną sygnaturą, powołując się na ustawę Prawo o ruchu drogowym, nałożył dwie kary dodatkowo na przewoźnika drogowego. Po rozpatrzeniu odwołania strony GITD decyzją z 8 maja 2023 r. nr BP.501.746.2023.0155.RZ9.402458 uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy zalecił ustalenie czy każda z osi napędowych tworząca podwójną oś napędową wyposażona była w opony bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony oraz uzupełnienie materiału dowodowego o legalizację wag którymi dokonano pomiaru. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy WITD decyzją z 22 grudnia 2023 r. nr {...}nałożył na skarżącego karę pieniężnej w wysokości {...}zł w zw. z naruszeniem lp.10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. Decyzja została doręczona stronie 2 stycznia 2024 r. 7 lutego 2024 r. strona złożyła odwołanie od ww. decyzji ponownie zarzucając błędne zakwalifikowanie stwierdzonego naruszenia. Podniosła, że kara w kwocie {...} zł została nałożona bezpodstawnie, gdyż stwierdzone przekroczenie nie mieści się w widełkach powyżej 20 % tylko 10 % - 20 %. Decyzją z 24 stycznia 2025 r. GITD uchylił zaskarżoną decyzję PWITD w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości {...} zł tytułem popełnienia naruszenia określonego w lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20 %. Decyzję doręczono stronie w dniu 17 marca 2023 r. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do tut. Sądu, w której zarzucił naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. poprzez wydanie decyzji o nałożeniu kary pomimo upływu 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia. Ponadto zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 6, art. 7 w zw. z art. 75, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 772 ze zm.) poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy, dokonywanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz zignorowaniem wyjaśnień złożonych w toku prowadzonego postępowania. Mając to na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie zarzutu przedawnienia wskazał, że decyzja GITD została wydana przed upływem dwóch lat od momentu kontroli a zatem przepis art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie mógł być przez organ zastosowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej i umorzeniem postępowania. W sprawie doszło bowiem do przedawnienia orzekania, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Stanowi on, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Do rozważenia i zastosowania instytucji określonej w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. konieczne jest ustalenie daty ujawnienia naruszenia oraz stwierdzenie upływu od tego dnia 2 lat. Początkiem biegu tego terminu jest więc moment kiedy dochodzi do ujawnienia naruszenia przepisów u.t.d. Organ ma "ujawnić naruszenie", czyli stwierdzić je w formalnym, ujawnianym "na zewnątrz" dokumencie, czyli na gruncie u.t.d. w protokole kontroli, gdzie opisuje się czyn pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Moment ujawnienia naruszenia w protokole kontroli jest więc dniem rozpoczęcia biegu terminu 2 lat, o którym mowa w tym przepisie. Terminem końcowym biegu przedawnienia regulowanego art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. jest wydanie decyzji ostatecznej w sprawie i jej doręczenie stronie. Wydanie orzeczenia w pierwszej instancji czy też nawet w II instancji nie jest zatem wystarczające dla zachowania terminu o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Wprawdzie ustawodawca w treści wskazanego przepisu nie posługuje się pojęciem "wydania decyzji", ale nie jest wystarczającym poprzestanie jedynie na literalnym sensie tego przepisu. Postępowanie administracyjne kończy decyzja organu odwoławczego, jako decyzja ostateczna. O wejściu decyzji do obrotu prawnego decyduje data jej doręczenia przez organ, stosownie do art. 110 k.p.a. W myśl tego przepisu, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Podstawa do umorzenia postępowania określona w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. może zatem powstać nie tylko na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, ale jeżeli zostało wniesione odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji, także na etapie postępowania przed organem odwoławczym, do chwili gdy zostanie doręczona decyzja ostateczna. Aby przedawnienie nie nastąpiło, termin przedawnienia - w tym wypadku 2 lat - powinien być zachowany zarówno w momencie wydania decyzji, tj. podania jej do wiadomości jej adresatowi, jak i doręczenia decyzji. Wówczas wywiera ona przecież skutki prawne, a od tej chwili są nią związani zarówno organ, jak jej adresat, czy adresaci. ( tak tez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 3 czerwca 2025 r.; I SA/Bd 153/25). Decyzja formalnie sporządzona ale niedoręczona nie załatwia sprawy, bo nie wiąże ani organu ani strony (por. wyroki NSA z 19 czerwca 2018 r.: II GSK 3587/17 oraz II GSK 3011/17, wyroki: WSA w Lublinie z 10 października 2019 r., III SA/Lu 168/19, WSA we Wrocławiu z 20 lutego 2024 r., III SA/Wr 201/23). W rozpoznawanej sprawie do ujawnienia naruszenia doszło w dokumencie protokołu kontroli z 31 stycznia 2023 r. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte 02.02.2023 r. ( postanowienie doręczone 8 lutego 2023 r. ). Konsekwentnie, dwuletni termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., upłynął zatem 31 stycznia 2025r. ( od momentu ujawnienia naruszenia ). Z kolei zaskarżona ostateczna decyzja GITD wydana została w dniu 24 stycznia 2025r. r., niemniej doręczona została dopiero 24 lutego 2025 r., a więc po upływie ww. ustawowego dwuletniego terminu. Skoro z akt sprawy, zestawiając datę ujawnienia naruszenia oraz wydania decyzji ustalającej karę wynika, że upłynął 2-letni termin przedawnienia zanim decyzja ta została stronie doręczona i wywarła swoje skutki prawne, to doszło w takim razie do naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. W ocenie Sądu stanowi to powód do jej uchylenia, jako decyzji wadliwej i naruszającej prawo materialne, w stopniu skutkującym jej eliminację z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, wobec treści art. 135 p.p.s.a., także i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji (pkt I sentencji wyroku). Mając na uwadze, że w świetle art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., po upływie 2 lat od chwili ujawnienia naruszenia ustawy postępowanie administracyjne nie może się toczyć, obligowało to Sąd do orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. o czym Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w punkcie III sentencji wyroku. Na koszty postępowania złożyła się kwota wpisu od skargi.