II SA/Rz 488/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku FB o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenie nieważności decyzji - p o s t a n a w i a - przywrócić FB termin do wniesienia skargi

Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. II SA/Rz 488/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznając, że został on wniesiony z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa". Uwzględniając zażalenie skarżącego, postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. I OZ 1248/1 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił opisane wyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. NSA podał, ze kwestia dotycząca konkretnie terminów do dokonywania czynności przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie jest wprost uregulowana. Orzecznictwo definiuje "ustanie przyczyny uchybienia" nie później niż na dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu. Jednocześnie art. 87 § 1 Ppsa wskazuje na termin 7 dni liczony od "czasu ustania przyczyny uchybienia terminu". Sąd wskazał, że okoliczność ta jest podstawą do formułowania w orzecznictwie tezy konkurencyjnej względem wyżej przestawionego stanowiska, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 Ppsa rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony – w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik – realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (tak postanowienia NSA: z 12 lutego 2014 r., I OZ 76/14, z 6 lutego 2014 r., I OZ 63/14, z 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego w zażaleniu powołuje się na taki właśnie sposób interpretacji przepisów regulujących zasady przywracania terminu w przypadku podejmowania czynności przez pełnomocnika z urzędu. Zdaniem NSA, skoro w orzecznictwie wyrażane są konkurencyjne stanowiska, z których każde, jak wyżej wskazano, może znaleźć uzasadnienie, to rozumienie przyjęte przez pełnomocnika nie ma charakteru arbitralnego, ale stanowi jedną w alternatyw interpretacyjnych, dopuszczanych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozważając, czy alternatywa ta może znaleźć uznanie, należy wziąć pod uwagę charakter czynności, której wniosek o przywrócenie terminu dotyczy i skutki wywoływane odrzuceniem wniosku. Związany jest on ze skargą do sądu I instancji, jego odrzucenie zamyka zatem stronie drogę do sądu. Ponadto w ocenie NSA, przyjęcie możliwości złożenia wniosku w terminie 7 dniu od dnia upływu 30 dniu od daty zawiadomienia o wyznaczaniu pełnomocnikiem (traktowanego jako termin maksymalny ustania przyczyny uchybienia) nie skutkuje "nieograniczoną w czasie" możliwością składania wniosku w trybie art. 86 Ppsa i nie prowadzi do stanu nadmiernej niepewności prawnej. Brak jest zatem argumentów natury konstytucyjnej, które mogłyby sprzeciwiać się takiej interpretacji art. 87 § 1 Ppsa, jak podana w postanowieniu NSA z 12 lutego 2014 r., I OZ 76/14, że "realnie pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia". Sąd drugiej instancji podał, że skoro w rozpatrywanej sprawie radca prawny o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla strony dowiedział się 17 lutego 2017 r., to przyczyna uchybienia terminu w rozumieniu przyjmowanym w orzecznictwie ustała najpóźniej w 19 marca 2017 r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 Ppsa, liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia, upływał 26 marca 2017 r., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony 23 marca 2017 r. wraz z skargą do WSA w Rzeszowie może zatem zostać uznany za wniesiony w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 Ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 Ppsa). W opisywanej sprawie zastosowanie ma ponadto art. 153 Ppsa, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Mając na uwadze wskazane wyżej rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd uznaje, że wniosek skarżącego został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 Ppsa. Analizując natomiast wniosek pod kątem braku winy skarżącego Sąd stwierdza, że żądanie skarżącego, jako zasadne, podlega uwzględnieniu. Ustanowienie zawodowego pełnomocnika w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy, o które skarżący zwrócił się w terminie przewidzianym na wniesienie skargi, stanowi o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Nie sposób przyjąć bowiem, że korzystając z przysługujących stronie uprawnień procesowych, w tym wobec złożenia wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika celem sporządzenia i wniesienia skargi, strona ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, jeżeli rzeczony wniosek został rozpoznany przez Sąd po upływie 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 Ppsa. Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 Ppsa, Sąd przywrócił FB termin do wniesienia skargi.