II SA/Rz 455/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 455/17.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania skarżącemu M. M. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powodem powyższego był brak należytej współpracy strony w wyjaśnieniu swojej sytuacji materialnej. Referendarz sądowy stwierdził, że istnieje wątpliwość co do tego z kim skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie jest także znana wielkość dochodu uzyskiwanego z podejmowanych przez wnioskodawcę prac dorywczych. Wymieniony nie podał także, czy posiada jakieś pojazdy mechaniczne i jakie koszty wiążą się z ich utrzymaniem oraz nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych. W związku z brakiem zaskarżenia powyższego postanowienia wezwano M. M. do uiszczenia wpisu w kwocie 107 zł od jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Następnie, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że uiszcza alimenty na trójkę dzieci w łącznej kwocie 1000 zł. Spłaca kredyt zaciągnięty na remont i umeblowanie mieszkania, którego jest właścicielem i w którym przebywają jego była żona i dzieci w ratach miesięcznych wynoszących 625 zł. Skarżący podkreślił, że w mieszkaniu tym nie mieszka od 1 czerwca 2015 r. Nie mieszka także u swojej matki, z której pomocy korzysta. Celem uzyskania dodatkowych danych, wezwano M. M. do ich przedstawienia. Odpowiadając na powyższe wnioskodawca podał, że wykonuje czynności dorywcze w soboty, które ma wolne od pracy zawodowej. Uzyskuje wówczas dochód wynoszący 100 zł (za czas dziesięciu godzin). Matka daje mu "utrzymanie i żywienie" gdy wraca z trasy. Ponadto, od matki otrzymuje żywność do pracy. Skarżący korzysta z telefonu służbowego. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych na rachunkach bankowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Jak już wyżej zaznaczono, w niniejszej sprawie zapadło już postanowienie dotyczące prawa pomocy dla skarżącego, a mianowicie odmawiające zwolnienia wymienionego od kosztów sądowych. Ponowny wniosek strony ma tożsamy zakres, bowiem także dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego też zaistniały podstawy do skorzystania z rozwiązania przewidzianego w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z mocy zaś treści art. 167a § 1 P.p.s.a., do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Wskazany przepis art. 165 P.p.s.a. do zmiany zapadłego w danym przedmiocie orzeczenia wymaga zaistnienia zmiany okoliczności sprawy. Oczywiście chodzi tutaj o okoliczności istotne dla wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. Aby więc możliwa była modyfikacja orzeczenia odnoszącego się do prawa pomocy konieczne są zmiany w zakresie sytuacji rodzinnej, dochodowej czy majątkowej wnoszącego o wsparcie ze środków publicznych. To bowiem te informacje mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca wymaga udzielenia mu wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze nie stwierdzono podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2017 r. poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Nadal bowiem niejasne pozostają okoliczności istotne dla rozpoznania jego żądania. Mianowicie, skarżący z jednej twierdzi, że nie mieszka ani z byłą żoną i dziećmi ani też ze swoją matką. Tym samym powstaje pytanie o jego miejsce zamieszkania, ewentualnych członków wspólnego z nim gospodarstwa domowego oraz kosztów utrzymania takiego lokalu. W innej zaś części uzasadnienia wniosku M. M. wskazuje, że matka daje mu "utrzymanie i żywienie", gdy wraca z trasy, jak też otrzymuje od niej żywność na taką trasę, co sugerowałoby, że skarżący i jego matka prowadzą jednak wspólne gospodarstwo domowe. Wówczas zaś do dokonania rzetelnej analizy wniosku strony niezbędne byłyby dane odnośnie do sytuacji dochodowej i majątkowej tej ostatniej, a tych w sprawie brak. Poza tym, skarżący wskazał, że uzyskuje dochód z pracy dorywczej, którą wykonuje w wolne soboty. Nie podał jednak ile jest takich sobót w roku. Skarżący wciąż nie wyjaśnił czy posiada jakieś pojazdy mechaniczne i jakie są koszty ich utrzymania. Poza tym, wezwany do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych podał tylko, że nie posiada na nich żadnych środków, lecz ich nie nadesłał celem potwierdzenia tej okoliczności. W związku zatem z dalszym istnieniem wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji bytowej i materialnej skarżącego uznano, że uwzględnienie jego żądania nie jest możliwe. Mogłoby bowiem prowadzić do nadużycia instytucji prawa pomocy, skierowanej do osób ubogich, które nie są w stanie przy wykorzystaniu własnych sił ponieść wydatku na pokrycie kosztów danego postępowania sądowego. Przy czym podkreślenia wymaga, że niezależnie od tego, czy rozpoznaniu podlega pierwotny wniosek strony czy też orzekający stosuje regulacje zawartą w art. 165 P.p.s.a., zawsze to na wnioskującym o wsparcie Państwa spoczywa ciężar wykazania, że spełnia ustawową przesłankę uzyskania powyższego. W przypadku częściowego prawa pomocy, o które ubiega się skarżący tj. zwolnienia od kosztów sądowych przesłanką tą jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wyżej zaznaczono, brak pełnej jasności w zakresie istotnych dla prawa pomocy okoliczności dotyczących strony uniemożliwia przychylenie się do jej wniosku. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.