II SA/Rz 455/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

M. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Już w skardze wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody. Następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podkreślił, że kwotę 2664 zł, której dotyczy niniejsza sprawa przeznaczył w całości na dzieci. Spłacił mianowicie dług dotyczący jego mieszkania, a które obecnie zajmują jego była żona i dzieci. Wnioskodawca zaznaczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego wynagrodzenie za pracę wynosi 1402,39 zł miesięcznie. Na remont i umeblowanie mieszkania, o którym mowa wyżej zaciągnął pożyczkę, której ratę 625 zł miesięcznie spłaca i będzie spłacać jeszcze przez cztery lata. Ponadto, ponosi koszt czynszu związanego z przedmiotowym mieszkaniem, jak i alimenty w wysokości 1000 zł. Celem uzyskania dodatkowych danych dotyczących sytuacji materialnej strony, wezwano ją do ich podania. W odpowiedzi skarżący wskazał, że matka, która odbiera kierowaną do niego korespondencję nie pozostaje we wspólnym z nim gospodarstwie domowym. Zaznaczył, że jego dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 1540 zł, a poza tym "dorabia sobie dorywczo". Za mieszkanie, w którym mieszka jego matka nie ponosi opłat. Nie ma także żadnych wydatków związanych z korzystaniem z telefonu czy Internetu. Płaci natomiast tytułem alimentów kwotę 120 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Skarżący, pomimo skierowania do niego stosownego wezwania dotyczącego uzupełnienia danych wniosku o prawo pomocy, nie wyjaśnił należycie swojej sytuacji materialnej. Ta zaś, jako budząca wątpliwości, nie mogła stanowić podstawy uwzględnienia jego żądania. Mianowicie, nie wiadomo, gdzie skarżący mieszka i z kim prowadzi ewentualnie swoje gospodarstwo domowe. Twierdzi on bowiem, że jego matka nie wchodzi do tego gospodarstwa, lecz jej adres zamieszkania wskazał we wniosku także jako swoje miejsce zamieszkania. Zaznaczył jednocześnie, że nie ponosi jakichkolwiek opłat związanych z utrzymaniem tego mieszkania. Świadczy to o tym, że jeśli przedmiotowe mieszkanie (przy Al. [...] w S.) stanowi centrum spraw życiowych strony, to w sytuacji, gdy nie płaci ona żadnych rachunków związanych z jego utrzymaniem, to de facto prowadzi ze swoją matką, która opłaty tego rodzaju ponosi, wspólne gospodarstwo domowe. Jeśli zaś skarżący mieszka w zupełnie innym miejscu, to nie wiadomo, jakie łączą się z tym koszty i na kim one spoczywają. Poza tym, wnioskodawca podał we wniosku tylko wysokość swojego wynagrodzenia za pracę, nie wskazując jednocześnie wielkości dochodów uzyskiwanych z pracy dorywczej, której podejmowanie zadeklarował. Nie przedstawił także wyciągów ze swoich rachunków bankowych celem częściowego choćby potwierdzenia wysokości uzyskiwanych środków pieniężnych. Nie podał także, czy posiada jakieś pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakie wiążą się z tym koszty. To wszystko powoduje, że nie jest jasna sytuacja finansowa strony. W takich zaś okolicznościach nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. Ma ono bowiem charakter wyjątkowy, stanowiąc odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że strony postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tą szczególną regulacją są unormowania dotyczące instytucji prawa pomocy. Przewidują one mianowicie udzielenie stronie postępowania sądowego wsparcia np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o co ubiega się skarżący (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przesłanką pomocy w takim właśnie przedmiocie jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten wymaga jednocześnie od skarżącego, by fakt znajdowania się w opisanej w nim sytuacji wykazał poprzez stosowne oświadczenia i dokumenty. To, jakie dane i ewentualnie dokumenty są potrzebne do rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy określa rozpoznający wniosek, wzywając stronę do ich przedstawienia, jeśli informacje podane we wniosku są niewystarczające bądź budzą wątpliwości (art. 255 P.p.s.a.). Brak odpowiedzi na wezwanie bądź też odpowiedź niepełna skutkują koniecznością przyjęcia, że strona nie wykazała w dostateczny sposób, w jakiej rzeczywiście znajduje się sytuacji finansowej. To zaś nie może prowadzić do uwzględnienia jej żądania. Aby dokonać bowiem rzetelnej i wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, rozstrzygający w przedmiocie prawa pomocy musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a które powinien przedstawić wnioskodawca. Brak wszystkich potrzebnych danych powoduje, że wniosek jest niekompletny i nie ma możliwości sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wobec zatem niepełnego wykonania kierowanego do M. M. wezwania dotyczącego wyjaśnienia jego możliwości płatniczych, orzeczono o odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.