II SA/Rz 451/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. Ł. i S. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalno-gospodarczego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

W sprawie ze swej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalno-gospodarczego J. Ł. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 3800,4 zł. Jako posiadany majątek wskazał jedynie mieszkanie o powierzchni 88 m.kw. Zwrócił uwagę, że posiada zadłużenie z tytułu zakupu i remontu mieszkania oraz leczenia i pogrzebu matki; miesięczna rata zaciągniętego w tym celu kredytu to 1500 zł. Inne, ponoszone co miesiąc wydatki skarżącego to 650 z tytułu utrzymania mieszkania (w tym czynsz, gaz) oraz 200 zł na leczenie (dyskopatia kręgosłupa). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Wedle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." strony postępowania sądowoadministracyjnego obowiązane są do ponoszenia wszelkich jego kosztów związanych ze swoim w nim udziałem. Jest to zasada, od której wyjątek stanowią przepisy regulujące instytucję prawa pomocy. Służy ona wsparciu osób, które własnym staraniem nie są w stanie sfinansować swojego udziału w danym postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym (obejmuje ono wówczas zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata czy radcy prawnego) bądź też w zakresie częściowym (obejmuje wtenczas zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata czy radcy prawnego). Przesłankę przyznania całkowitego prawa pomocy ustanawia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i jest nią niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy tylko w części możliwe jest w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wynika z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący J. Ł. ubiega się o prawo pomocy w najszerszych granicach. Biorąc jednak pod uwagę wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu, trudno uznać, że zalicza się on do osób ubogich tj. nie posiadających żadnych środków finansowych bądź też posiadających je tylko w ilości zabezpieczającej potrzeby życiowe na minimalnym poziomie egzystencji. Dla takiej zaś grupy osób przeznaczone jest prawo pomocy we wspomnianym zakresie. Jak już bowiem podkreślono, stanowi ono instytucję wyjątkową, a jako taka może znaleźć zastosowanie tylko przy ścisłej interpretacji jej prawem przewidzianych przesłanek. Dużą część dochodu skarżącego pochłania wydatek na spłatę zobowiązania cywilnoprawnego związanego z zakupem i remontem mieszkania oraz wieloletnim leczeniem i pogrzebem matki. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że wydatkowi na taki cel nie można przyznać pierwszeństwa przed zobowiązaniami o publicznoprawnym charakterze, a do tych ostatnich zaliczyć należy koszty danego postępowania. Prowadziłoby to bowiem do przerzucenia ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa. Wszelkie natomiast wydatki czynione z tego właśnie źródła powinny być dokonywane z należytą ostrożnością (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.11.2010 r. I OZ 893/2010, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także podkreślić, że z mocy art. 134 P.p.s.a. sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie nieprawidłowości postępowania administracyjnego, a udział profesjonalnego zastępcy prawnego na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest w świetle uregulowań P.p.s.a. obligatoryjny. Nadto, z mocy art. 200 P.p.s.a,. w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżoną decyzję zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając to wszystko na względzie odmówiono przyznania J. Ł. prawa pomocy w jakiejkolwiek części. Uznano bowiem, że obiektywnie ma on możliwość samodzielnego poniesienia wszelkich kosztów zainicjowanego jego skargą postępowania. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.