II SA/Rz 442/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia rodzicielskiego - skargę oddala -

Przedmiotem skargi M.W. (poprzednio D.) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej skrócie: "SKO", "Kolegium") z [...] lutego 2020 r. nr [...] wydana w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 21, art. 23a ust. 5, art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej w skrócie "u.ś.r."). Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał M.D. świadczenie rodzicielskie na dziecko – G.W., w kwocie po 1000 zł miesięcznie, na okres od [...].01.2016 r. do [...].05.2016 r. W związku ze złożonym dnia [...] lutego 2019 r. oświadczeniem M.D., że jej partner P.W. (ojciec dziecka) od [...] lutego 2014 r. do nadal prowadzi działalność gospodarcza zarejestrowaną w Wielkiej Brytanii, Kierownik GOPS w [...] pismem z dnia [...] lutego 2019 r. przesłał do Urzędu Wojewódzkiego w [....] wniosek M. D. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego wraz z dokumentami celem ustalenia czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi Wojewoda pismem z dnia [...] lipca 2019 r. poinformował, że P.W. prowadzi działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii w okresie od [...].02.2014 r. do nadal, zatem przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od [...].02.2014 r. do nadal. W tych okolicznościach Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] uchylił własną decyzję z [...] stycznia 2016 r. nr [...] przyznającą prawo do świadczenia rodzicielskiego na dziecko G.W. ur. [...] maja 2015 r. w okresie w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. od [...].01.2016 r. do [...].05.2016 r. Organ jako powód uchylenia decyzji wskazał podleganie członka rodziny ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Odwołanie od tej decyzji złożyła M.W. wnioskując o jej uchylenie. Wskazała, że niezgodne z prawdą jest dokonane przez organ ustalenie, że ojciec dziecka prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną za granicą, gdyż cały czas przebywa w Polsce i nie ma żadnej aktywności zawodowej na terenie Wielkiej Brytanii. Działalność zarejestrował w Wielkiej Brytanii, ale nie przebywał tam i nie osiągał żadnych dochodów (dowód: rozliczenie podatkowe wraz z tłumaczeniem). Odwołująca podniosła, że ojciec dziecka osobiście wypełniał i składał wniosek o przyznanie ww. świadczenia i oświadczył, że przebywa na terenie Polski. W tamtym czasie nie byli małżeństwem, a związek małżeński został zawarty w dniu [...] sierpnia 2019 r. Nie zamieszkiwali razem, formalnie nie tworzyli rodziny i nie prowadzili gospodarstwa domowego. Ojciec dziecka mieszkał ze swoimi rodzicami w L. i tam pracował w gospodarstwie rolnym rodziców (dowód: oświadczenie K.W. - matki P.W.). Odwołująca cały czas przebywała i przebywa w Polsce, nie ma żadnej aktywności zawodowej za granicą, jest zarejestrowana w PUP, zajmuje się wychowaniem dzieci. W ocenie odwołującej art. 23a ust. 2 oraz 4 u.ś.r. nie ma zastosowania w jej przypadku, gdyż ojciec dziecka w dniu składania wniosku, jak i w okresie pobierania świadczenia, przebywał na terenie Polski, nie miał żadnej aktywności zawodowej za granicą - nie pracował i nie uzyskiwał dochodów. Zarzuciła nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak zweryfikowania oświadczeń i wyjaśnień ojca dziecka. Zarzuciła brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego, co czyni decyzję wadliwą i podważa zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2020 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO powołując się na art. 23a u.ś.r. wyjaśniło, że w okolicznościach sprawy Wojewoda poinformował organ I instancji, że w przypadku rodziny M.W. (wówczas D.) przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia [...] lutego 2014 r. do nadal, co wynika z faktu, że P.W. od [...] lutego 2014 r. do nadal prowadzi działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii. W oparciu tę informację organ I instancji zobowiązany był, w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r., do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej opisane wyżej świadczenia na rzecz dziecka G.W. na okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] maja 2016 r. Fakt, że w konkretnym przypadku winny mieć zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego determinował treść wydanego rozstrzygnięcia. Od tego momentu właściwym w sprawie organem stał się wojewoda - obowiązany do ustalenia jakiego rodzaju świadczenia, w jakim okresie i czy w ogóle pobierał drugi rodzic dziecka, jak również do ustalenia jakie świadczenia w tym okresie mogła pobierać M.W.. Zgodnie z art. 21 i art. 23a ust. 4, 5 i 9 u.ś.r. to Wojewoda jest organem kompetentnym w sprawach, w których zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. SKO stwierdziło, że pismo Wojewody i zawarta w nim argumentacja stanowiły wystarczającą przesłankę do wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji. Natomiast zarzuty odwołania są niezasadne. Okoliczności dotyczące ewentualnego zatrudnieniem ojca dzieci na terenie Wielkiej Brytanii i jego dochodów Kolegium uznało za pozbawione znaczenia. Właściwym do rozstrzygania tych kwestii jest bowiem Wojewoda. SKO wyjaśniło także, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r., nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu, w tym przypadku Wojewody. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła M.W. wnioskując o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zawnioskowała także o wstrzymanie jej wykonania i zasądzenie kosztów postępowania. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. 23a ust. 1, ust. 2 oraz ust. 4 u.ś.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że decyzja Wójta z dnia [...] stycznia 2020 r. uchylająca decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. przyznającą prawo do świadczenia rodzicielskiego na G.W. jest prawidłowa i że Wójt Gminy prawidłowo ustalił, że członek rodziny (ojciec dziecka) podlega ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podczas gdy w przedmiotowym stanie faktycznym przepisy o koordynacji nie miały zastosowania, a świadczenie zostało przyznane prawidłowo. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stron postępowania, niezawiadomienie wszystkich stron postępowania o toczącej się sprawie i wydanie decyzji bez przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, a mianowicie bez udziału ojca dziecka P.W. - w związku z powyższym Skarżąca podniosła zarzut nieważności postępowania; - art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie, a wręcz bezzasadne pominięcie przy orzekaniu dowodów złożonych w sprawie, w szczególności tych dołączonych do odwołania oraz prowadzenie postępowania bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania a zwłaszcza dobra rodziny dla której świadczenia zostały przyznane i wypłacone. Zarzuciła także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ administracji, że w tym konkretnym przypadku mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podczas gdy żaden członek rodziny nie miał aktywności na terenie innego kraju, ani też nie uzyskiwał żadnych dochodów za granicą. Ojciec dzieci mieszkał i przebywał przez cały czas w kraju. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Postanowieniem z 26 maja 2020 r., sygn. II SA/Rz 442/20 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sądy administracyjne, jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się zatem kryterium legalności dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie z normami prawnymi – proceduralnymi i materialnymi – a ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnie 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. i stosownie do jego brzmienia sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków zawartych skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych treścią zaskarżonego aktu. Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu organu administracji publicznej, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W tak określonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja z dnia [...] stycznia 2020 r. Wójta Gminy [...], którą ostatnio wymieniony organ uchylił własną decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. ([...]) o przyznaniu skarżącej świadczenia rodzicielskiego na dziecko – G.W., w kwocie po 1 000 zł miesięcznie, na okres od [...].01.2016 r. do [...].05.2016 r. Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 23a ust. 5 w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ust. 2 wymieniony w cyt. wyżej przepisie brzmi następująco: W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Trzeba też wskazać, że z mocy art. 21 ust. 1 u.ś.r. do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej (pkt 1), wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (pkt 2). W przypadku opisanym w cyt. wyżej ust. 5 art. 23a u.ś.r. wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 6). W świetle przywołanych wyżej przepisów u.ś.r. nie może budzić wątpliwości, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonanie przez wojewodę ustaleń, że wspomniane wyżej przepisy mają zastosowanie w konkretnej sprawie w konsekwencji oznacza, że jest on organem właściwym rzeczowo, a więc wydaje decyzje w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (art. 21 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.). W kontrolowanej sprawie zastosowanie przez organy obu instancji przepisów u.ś.r. ww było prawidłowe i wbrew zarzutom skargi, decyzje tych organów odpowiadają prawu, znajdując jednocześnie wsparcie w zebranym materiale dowodowym. Jak bowiem trafnie zaakcentowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pismo Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. informujące Wójta Gminy [...], że w związku z prowadzeniem przez P.W. działalności gospodarczej na terenie Wielkiej Brytanii od [...] lutego 2014 r. do nadal, w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w ww okresie, stanowiło "wystarczającą przesłankę" do uchylenia przez organ I instancji decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. o przyznaniu skarżącej świadczenia rodzicielskiego na dziecko – G.W. na okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] maja 2016 r. W okresie, w którym – stosownie do pisma Wojewody – miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego organem właściwym do wydania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych stał się Wojewoda, a więc w szczególności do ustalenia jakie świadczenia i w jakim okresie i czy w ogóle je pobierał drugi rodzic dziecka, a także do ustalenia jakie w tym okresie świadczenia mogła pobierać skarżąca (przebywająca z dziećmi w kraju). Stąd też uchylenie przez Wójta Gminy własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. było zasadne i prawidłowe. Sąd nie podziela zarzutu skargi, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 28 oraz art. 7 i art. 8 K.p.a. W szczególności nie jest trafny zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stron postępowania, czyli bez udziału P.W. (ojca dziecka). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia został złożony przez skarżącą i to jej, w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 23 u.ś.r. ("stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek") przysługuje przymiot strony zainicjowanego tym wnioskiem postępowania, a także, co oczywiste, w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją. Złożyła również oświadczenie w dniu [...] lutego 2019 r., dotyczące ustalenia państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych w tym świadczenia wychowawczego i wskazując w nim m.in. adres zamieszkania P.W. w Wielkiej Brytanii od [...] lutego 2014 r. do nadal, zarobkowy charakter jego pobytu, a także wysokość dochodu uzyskanego tam w marcu 2014 r. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., wprowadzającego zasady rzetelnej procedury (legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważanie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) oraz art. 8 K.p.a., formułującego zasadę budzenia zaufania do władzy publicznej. Sąd nie znajduje żadnych podstaw, analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, do przypisania organom jakichkolwiek zaniedbań w tym względzie. Argumentów wspierających, jakoby naruszenie ww przepisów procesowych nie zawiera również skarga. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.