II SA/Rz 441/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia I. Zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia radcy prawnego lub adwokata.

II SA/Rz 441/14 U z a s a d n i e n i e H. S. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu do reprezentowania w postępowaniu sądowym. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF – mającym zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy – wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wskazał w nim, że nie posiada żadnego wartościowego majątku, a jego jedynym dochodem są zasiłki (stały i celowy) z pomocy społecznej w łącznej wysokości 400 zł. miesięcznie, z czego na opłacenie mieszkania przeznacza 370 zł. Wg nadesłanego dodatkowego oświadczenia, opłata za mieszkanie dotyczy faktycznie wynajmowanego pokoju w K. i obejmuje możliwość korzystania bez dodatkowych opłat z prądu, gazu i wody. Średnia wysokość pobieranych przez niego zasiłków z MOPS w K. za ostatnie 3 m-ce to 471 zł. Z tej kwoty na żywność przeznacza 100 zł., w pozostałym zakresie korzysta z dożywiania w Towarzystwie Pomocy św. Brata Alberta. Odzież kupuje sporadycznie na wyprzedażach za symboliczną cenę, na środki czystości co kilka miesięcy dostaje zasiłek celowy (jako ostatni 20 zł. w styczniu 2014 r.). Choruje na zwyrodnienie stawów, zażywa leki przeciwbólowe (płatne ok. 9 zł.). Wg załączonego wydruku z rachunku bankowego skarżącego, wszystkie wpływy na niego następują ze strony MOPS w K. i są na bieżąco wydatkowane. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. radcy prawnego lub adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze udzielone przez H. S. informacje o sytuacji materialnej, w kontekście przedstawionego uzasadnienia wniosku, uznano go za zasadny w części obejmującej związane z jego udziałem sprawie koszty sądowe. Podyktowane jest to brakiem w jego dyspozycji dostatecznych środków finansowych, z których koszy te mogłyby chociażby w części być opłacone. Te, którymi dysponuje, pochodzą wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej i są przeznaczane w całości na zaspokojenie bieżących wydatków, co do których i tak niezbędne jest uzupełniające korzystanie z darmowych posiłków czy okazyjne kupowanie (po najniższej cenie) odzieży. W tym zakresie nawet samodzielne opłacenie wpisu od skargi, który obiektywnie nie stanowi wysokiej kwoty a warunkuje merytoryczne rozpoznanie skargi, nie jest w przypadku skarżącego możliwe bez dalszego pogłębiania doświadczanych przez niego trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie nie stwierdzono zasadności wniosku w części odnoszącej się do ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, mimo że wstępna jego ocena mogłaby na to wskazywać. Nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy należy zauważyć, że jako główny argument przemawiający w jego ocenie za ustanowieniem pełnomocnika z urzędu wskazał on potrzebę reprezentowania go w postępowaniu sądowym. Jest on o tyle nieuzasadniony, że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawierają takiego wymogu na żadnym jego etapie, a Sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji. W kontekście wyjątkowego charakteru prawa pomocy i jego finansowania ze środków publicznych - Skarbu Państwa (a więc z natury rzeczy ograniczonych), przyznane zwolnienie od kosztów sądowych stanowić będzie dla skarżącego wystarczająca formę pomocy, tym bardziej, że skarżona decyzja Wojewody [...] jest w istocie dla niego korzystna (uchyla – jako przedwczesną i podjętą bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - decyzję Wójta Gminy [...] orzekającą o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w miejscowości S. [...] i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia). Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.