II SA/Rz 429/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2023 r. nr 1 w przedmiocie obniżenia nagrody rocznej uchyla zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem skargi R.G. (dalej: "skarżący") jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie (dalej: KWP w Rzeszowie) z 10 lutego 2023 r. nr 1 (znak [...]) dotycząca obniżenia o 50% nagrody rocznej za 2021 r. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej: "k.p.a.") oraz art. 110 ust. 5 pkt 1, art. 110 ust. 6, art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2023 r., poz. 171 ze zm.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy 23 października 2014 r. do Komendy Powiatowej Policji w [...] wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej w [...] z [...] października 2014 r., sygn. akt [...] informujące, że w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie o przestępstwo z art. [...] kk, w dniu [...] października 2014 r. funkcjonariuszowi Policji z Komisariatu Policji w [...] R.G. ogłoszono zarzut popełnienia przestępstwa z art. [...] § 1 kk i art. [...] § 1 kk w zw. z art. [....] § 2 kk. Wobec powyższego rozkazem personalnym Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji (KPP) w [...] z 7 listopada 2014 r. R.G. został zawieszony w czynnościach służbowych na okres 7-20 listopada 2014 r. Następnie 9 lipca 2020 r. do Komendy Powiatowej Policji w [...] wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w [...] Wydział Karny informujące, że sprawa karna o sygn. akt [...] ([...]) tocząca się wobec R.G. jest w toku postępowania międzyinstancyjnego. W dniu 5 lutego 2021 r. R.G. złożył raport o zwolnienie ze służby w Policji z dniem 23 lutego 2021 r. w związku z nabyciem prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Rozkazem personalnym Nr 235 Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 10 lutego 2021 r. skarżący został zwolniony z dniem 23 lutego 2021 r. ze służby w Policji na podst. art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Wobec tego, że przestępstwo, którego popełnienie objęte zostało przez prokuraturę aktem oskarżenia popełnione zostało przez R.G. w 2013 r., a nagroda roczna za rok 2013 została wymienionemu wypłacona w ustawowym terminie, zaś sprawa karna sygn. akt [...] ([...]) była w toku postępowania międzyinstancyjnego i miała zasadniczy wpływ na rozstrzygniecie sprawy o przyznanie prawa do nagrody rocznej za 2021 rok (SO nie wydał wyroku, a postępowanie karne toczące się wobec skarżącego jest przestępstwem umyślnym), dlatego postanowieniem z 10 lutego 2021 r. L. dz. [...] KPP w [....] zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia R.G. uprawnień do nagrody rocznej za 2021 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Wyrokiem z 16 września 2020 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...] postępowanie karne przeciwko R.G. o przestępstwo z art. [...] § 1 kk warunkowo umorzył na okres próby 1 (jednego) roku. W dniu 26 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem o sygn. [...] w/w wyrok utrzymał w mocy. W tej sytuacji Komendant Powiatowy Policji w [...] postanowieniem z 7 grudnia 2022 r. nr [...] podjął zawieszone postepowanie, a następnie decyzją z 20 grudnia 2022 r. nr 1/22 ([...]) przyznał R.G. nagrodę roczną za 2021 rok w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w 2021 r. obniżoną o 50%. Organ powołał się na art. 110 ust. 1, ust. 3, ust. 4 pkt 3, ust. 5 pkt 1, ust. 6, ust. 8 pkt 2, ust. 8a, 8b, 8c oraz ust.13 ustawy o Policji i wskazał na obligatoryjne obniżenie nagrody rocznej w przypadku popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu. W/w obniżenie może nastąpić w granicach od 20% do 50%. W przedmiotowej sprawie zarzucany czyn popełniony został w trakcie wykonywania zadań i czynności służbowych przez R.G. i rażąco godzi w interes służby oraz obniża autorytet Policji jako formacji. Organ biorąc pod uwagę charakter popełnionego czynu i jego skutki jako zasadne uznał obniżenie wymienionemu nagrody rocznej za 2021 rok o 50 %. R.G. złożył odwołanie od ww. decyzji wskazując na jej krzywdzący charakter i brak uwzględnienia przez organ całokształtu okoliczności sprawy. Wskazał, że zastosowano maksymalne możliwe przepisami obniżenie wysokości nagrody rocznej. Nie uwzględniono sposobu zakończenia prowadzonego w stosunku do niego postępowania dyscyplinarnego, które zakończyło się uniewinnieniem oraz faktu, że nie został skazany. Organ nie uwzględnił przebiegu służby, przed i po zaistnieniu zdarzenia oraz osiągnięć. Zawnioskował o ponowne rozpatrzenia sprawy i obniżenie nagrody rocznej w możliwie najniższym wymiarze. KWP w Rzeszowie nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie decyzją z 10 lutego 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 110 ust. 5 pkt 1 oraz w zw. z ust. 6 i ust. 8 ustawy o Policji nagrodę roczną obniża się policjantowi w przypadku popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu w granicach od 20% do 50% przysługującej stawki. Obniżenie nagrody rocznej następuje za rok kalendarzowy, w którym policjant popełnił przestępstwo, a jeżeli nagroda została już wypłacona - za rok w którym postępowanie karne lub dyscyplinarne w tej sprawie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (art. 110 ust. 8 pkt 1). Przepisy ww. ustawy nakładają na przełożonego właściwego w sprawach osobowych (w tym przypadku na Komendanta Powiatowego Policji w [...]) obowiązek obniżenia nagrody rocznej, jeżeli policjant popełnił przestępstwo lub przestępstwo skarbowe stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Natomiast granice obniżenia dodatku służbowego (mieszczące się pomiędzy 20% a 50%) pozostawiono w uznaniu właściwego przełożonego. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt [...], na podstawie art. 66 § 1 i 2 kk i art. 67 § 1 kk warunkowo umorzył na okres próby jednego roku postępowanie karne prowadzone przeciwko R.G. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z 26 maja 2021 r., sygn. [...]. Prawomocne warunkowe umorzenie postępowania karnego świadczy, że osoba popełniła przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W takim przypadku wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełniania nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. W tych okolicznościach KPP [...] zobowiązany był do wydania decyzji o obniżeniu funkcjonariuszowi nagrody rocznej. Ponieważ za 2013 r., czyli rok w którym doszło do popełnienia przestępstwa, jak i za kolejne lata służby, tj. 2014 - 2020 nagroda roczna była wypłacona w pełnym wymiarze, w związku z brakiem prawomocnego orzeczenia sądu, organ obniżył skarżącemu nagrodę roczną za 2021 r., czyli za rok w którym funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Policji. W ocenie organu odwoławczego wydana decyzja jest zasadna. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że skarżący jako policjant musiał mieć świadomość, jaki charakter ma macierzysta formacja oraz jakie wymogi prawne i etyczne muszą spełniać jej funkcjonariusze, a ponadto, że dobre imię i odbiór społeczny Policji zależy zarówno od sposobu wykonywania powierzonych jej zadań jak i postawy w życiu zawodowym oraz prywatnym wszystkich policjantów. Musiał mieć również świadomość, że dopuszczenie się określonego zachowania będzie niosło za sobą konkretne konsekwencje. Instytucja obniżenia nagrody rocznej określona w art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy o Policji stanowi realny instrument prawny, który ma służyć finansowemu represjonowaniu policjantów, którzy w danym roku nie pełnili służby w sposób nienaganny, bowiem popełnili przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Jednocześnie brak zdecydowanej reakcji ze strony przełożonych wpłynęłoby demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, którzy muszą mieć świadomość, że nie stoją ponad prawem i za swoje zachowanie mogą ponosić surowe konsekwencje. R.G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wyżej opisaną decyzję, nie zgadzając się z dokonaną oceną, która skutkuje maksymalnym obniżeniem jego nagrody rocznej. W uzasadnieniu skarżący przedstawił swój przebieg służby. Zarzucił, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w dużej mierze zawiera opis przebiegu zdarzeń skutkujących zawieszeniem postępowania w sprawie ustalenia prawa do nagrody rocznej a także opis podstaw prawnych. Samo zaś utrzymanie decyzji w mocy uzasadnione jest w dwóch zdaniach i zawiera wyłącznie stwierdzenia niepoparte żadnymi faktami, które odnosiłyby się wprost do jego osoby. Skarżący przyznał, że nie polemizuje z prawomocnym wyrokiem sądowym, ale oprócz tego wyroku w tej samej sprawie wydano wobec niego orzeczenie o uniewinnieniu. Orzeczenie to, wydane przez organ Policji, jest prawomocne i powinno być wzięte pod uwagę i mieć takie samo znaczenie jak zapadły wobec niego wyrok. Tymczasem organy w obu instancjach przemilczały ten fakt. Zdaniem skarżącego jest to niezrozumiała sytuacja, zwłaszcza, że w tamtym czasie organ Policji prowadzący to postępowanie miał lepszy pogląd na sprawę. Przyznał, że nie ma wątpliwości, że w jego konkretnym przypadku w oparciu o istniejące przepisy musiało dojść do obniżenia nagrody rocznej. Jednak jego zastrzeżenia budzi wysokość. Obniżenie to występuje w zakresie od 20 do 50% i zależy od uznaniowości przełożonego. W ocenie skarżącego przy wydawaniu decyzji o obniżeniu nagrody rocznej o 50% zarówno w I jak i w II instancji nie został w sposób właściwy wzięty pod uwagę art. 110 ust. 8a i 8b ustawy o Policji. Podkreślił, że skoro ograniczenie prawa do nagrody rocznej ustala się na podstawie orzeczeń i decyzji właściwych organów to o ile wyrok sądowy działa na jego niekorzyść, to orzeczenie o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym wręcz przeciwnie. Również jego dokumentacja osobowa przemawia na jego korzyść. Nienaganne opinie służbowe (z wyłączeniem tego jednego zdarzenia) oraz dokonania w służbie winny być uwzględnione przy ocenie wysokości nagrody rocznej. Obniżenie nagrody rocznej, skutkuje także obniżeniem jego emerytury. W odpowiedzi na skargę KWP w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności obniżenia skarżącemu nagrody rocznej za 2021 r. o 50% na podstawie art. 110 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy o Policji. Skarżący nie kwestionuje podstawy i zasadności obniżenia mu nagrody, wskazuje jednak na wynikającą z przepisów możliwość obniżenia jej w mniejszym stopniu. Zgodnie bowiem z art. 110 ust. 6 ustawy o Policji obniżenie, o którym mowa w ust. 5 może nastąpić w granicach od 20% do 50%. Skarżący uznał, że nie uwzględniono sposobu zakończenia prowadzonego w stosunku do niego postępowania dyscyplinarnego, które zakończyło się uniewinnieniem oraz faktu, że nie został skazany. Organ nie uwzględnił przebiegu służby, przed i po zaistnieniu zdarzenia oraz osiągnięć. Podkreślił również, że sprawa karna zakończyła się warunkowym umorzeniem postępowania, a nie skazaniem. Zgodnie z art. 66 ust. 1 kk, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Organ uzasadniając swoje stanowisko obniżenia nagrody rocznej o 50% uzasadnił tym, że zarzucany czyn popełniony został w trakcie wykonywania zadań i czynności służbowych przez R.G. i rażąco godzi w interes służby oraz obniża autorytet Policji jako formacji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że skarżący jako policjant musiał mieć świadomość, jaki charakter ma macierzysta formacja oraz jakie wymogi prawne i etyczne muszą spełniać jej funkcjonariusze, a ponadto, że dobre imię i odbiór społeczny Policji zależy zarówno od sposobu wykonywania powierzonych jej zadań jak i postawy w życiu zawodowym oraz prywatnym wszystkich policjantów. Musiał mieć również świadomość, że dopuszczenie się określonego zachowania będzie niosło za sobą konkretne konsekwencje. Instytucja obniżenia nagrody rocznej określona w art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy o Policji stanowi realny instrument prawny, który ma służyć finansowemu represjonowaniu policjantów, którzy w danym roku nie pełnili służby w sposób nienaganny, bowiem popełnili przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Jednocześnie brak zdecydowanej reakcji ze strony przełożonych wpłynęłoby demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, którzy muszą mieć świadomość, że nie stoją ponad prawem i za swoje zachowanie mogą ponosić surowe konsekwencje. Oceniając stanowisko organu Sąd stwierdza, że jego uzasadnienie nie zawiera argumentacji wyjaśniającej obniżenie nagrody w maksymalnej wysokości, a nie w – dozwolonej w przepisach prawa – niższej wysokości (art. 107 § 3 k.p.a.). Nawet popełnienie przestępstwa zgodnie z art. 110 ust. 5 pkt 1 w zw. z ust. 6 ustawy o Policji pozwala na miarkowanie wysokości obniżenia nagrody rocznej w przedziale od 20% do 50%. Zgodnie z art. 110 ust. 8 i ust. 8a ustawy o Policji okoliczności uzasadniające pozbawienie lub ograniczenie prawa do nagrody rocznej ustala się na podstawie orzeczeń i decyzji organów właściwych w sprawach karnych o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w sprawach dyscyplinarnych oraz w sprawach dotyczących opiniowania policjantów, a także na podstawie dokumentacji prowadzonej w sprawach osobowych policjantów. Przy obniżeniu nagrody rocznej uwzględnia się całokształt okoliczności sprawy, w szczególności charakter popełnionego przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub przewinienia, jego skutki, rodzaj i wymiar orzeczonej kary oraz dotychczasowe wyniki policjanta w służbie. Tego wszystkiego zabrakło w uzasadnieniu skarżonej decyzji, co przekłada się na naruszenie art. 110 ust. 1, ust. 3, ust. 4 pkt 3, ust. 5 pkt 1, ust. 6, ust. 8 i ust. 8a ustawy o Policji, w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Rzeczą organu będzie w ponownym postępowaniu ustalenie i uzasadnienie według wskazanych wyżej kryteriów procentowego stopnia obniżenia nagrody rocznej, z jednoczesnym szczegółowym odniesieniem się do argumentacji skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.