II SA/Rz 409/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 409/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego - postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 409/17.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania skarżącemu T. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał na brak rzetelnego wyjaśnienia przez stronę swojej sytuacji materialnej. Zwrócił mianowicie uwagę na nadwyżkę wydatków rodziny nad dochodami. Podniósł także kwestię braku całkowitego wykonania przez skarżącego skierowanego do niego wezwania o uzupełnienie złożonego wniosku. Wskazał, że wnioskodawca nie podał, czy jego matka posiada jakieś pojazdy mechaniczne, na co zaciągnęła kredyt oraz nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych matki za wskazany w wezwaniu okres od 1 lutego 2017 r. do dnia wykonania wezwania. W złożonym w terminie sprzeciwie od tego postanowienia wskazano, że na wyżywienie rodzina przeznacza od 500 do 600 zł, zaś miesięczny koszt energii elektrycznej to 72,50 zł. Pożyczka zaciągnięta została na remont mieszkania. Do sprzeciwu załączone zostały m. in. faktury VAT dokumentujące zakup lekarstw na kwoty: 126,41 zł (kwiecień 2016 r.), 92,85 zł (lipiec 2016 r.), 195,23 zł (czerwiec 2016r.) i 60,70 zł (maj 2016 r.) oraz zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości pobieranej przez matkę strony renty rodzinnej w miesiącach luty, marzec i kwiecień 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego Sąd wydal orzeczenie utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 maja 2017 r., co uczynił działając w oparciu o art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że rozpoznając sprzeciw od postanowień w przedmiocie prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl z kolei art. 260 § 2 P.p.s.a. sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., na wniosek strony – złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku – może jej zostać przyznane prawo pomocy. W przypadku, gdy obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika chodzi o prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata to częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., zasadniczo to strony postępowania obowiązane są do ponoszenia kosztów tego postępowania, to wskazane przez ustawodawcę przesłanki prawa pomocy należy interpretować w sposób ścisły. Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że odnoszące się do strony wnioskującej o wsparcie okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej nie mogą budzić wątpliwości, bowiem jeśli takowe istnieją, brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony. W przypadku całkowitego prawa pomocy przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że stanowisko referendarza sądowego odnośnie do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy jest całkowicie uzasadnione. Dalej bowiem niewyjaśniona pozostała kwestia posiadania przez rodzinę pojazdów mechanicznych i ewentualnych kosztów ich utrzymania. Uzupełniono wprawdzie brak w zakresie podania celu zaciągnięcia pożyczki, której comiesięczna rata wynosi 350 zł, jednak fakt ten nie wpływa na pozytywne rozpatrzenie wniosku strony. Jak bowiem zasadnie wskazał referendarz sądowy, w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tylko wydatki związane z podstawowym utrzymaniem mogą wyprzedzać obowiązek poniesienia kosztów danego postępowania sądowego. Do wydatków takich trudno zaś zaliczyć te na remont mieszkania w sytuacji, gdy nie zostało nawet podniesione, że remont ten był niezbędny do dalszego zajmowania przedmiotowego lokalu. Ponadto, nadal nie przedłożono wyciągów z rachunków bankowych matki strony. Zamiast tego, do sprzeciwu załączone zostały zaświadczenia z ZUS o wysokości pobieranej przez wymienioną renty rodzinnej, które jednak nie mogą stanowić o zastosowaniu się do wezwania referendarza sądowego. Wskazane wyciągi miały bowiem pokazać nie tylko stan rachunku bankowego na określony dzień, ale także przepływy określonych środków pieniężnych pod kątem ich wydatkowania na cele związane z podstawowym utrzymaniem. Tym samym, słuszne jest stanowisko referendarza sądowego sprowadzające się do przyjęcia, ze wnioskodawca nie wykazał, że spełnia którąkolwiek z przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.