II SA/Rz 389/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 389/18 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie

Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że ujawnione wydatki przenoszą dochody rodziny. Skarżący wraz z żoną i córką ( oczekuje na narodziny drugiego dziecka) utrzymuje się z dochodów w wysokości 1700 zł. Otrzymują również 500 zł z tytułu świadczenia wychowawczego - pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł. Zadeklarowane wydatki to kwota 751 zł. Wraz z rodziną mieszka w domu teściów. Rachunek bankowy wykazał saldo dodatnie - środki z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie 3.969,1 zł, dodatkowo w miesiącu lutym 2018 r. na konto wpłynęła kwota 177 zł, w marcu 2018 r. kwota 130 zł. Z oświadczenia majątkowego wynikało, że skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,1654 ha a także samochód osobowy. W sprzeciwie skarżący podniósł, że nie zgadza się z dokonaną przez referendarza oceną sytuacji majątkowej, gdyż wbrew temu co zostało przyjęte brakuje mu środków do życia. Sprawa, w której wniósł skargę ma dowieść nieprawidłowości wydanej decyzji, jak też zbędności procedowania, gdyż sprawa o wykroczenie, w której został zobowiązany zaskarżoną decyzją do poddania się badaniom psychologicznym, została przed sądem karnym umorzona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprzeciw nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."): rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których w art 258 § 2 pkt 6-8, sąd wdaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przedmiotem rozpoznania jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sadowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie sadowe jest co do zasady odpłatne. Każdy kto występuje na drogę sądową, z wyjątkami niemającymi w niniejszej sprawie zastosowania, ma obowiązek ponieść związane z tym koszty. Zwolnienie od koszów odbywa się na zasadzie wyjątku, w ściśle określonych przypadkach. Może je uzasadniać sytuacja majątkowa. Sytuacja ta, w przypadku zwolnienia całkowitego oznaczać musi, że wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek środków, z których należności sądowe mogłyby zostać pokryte, bądź w przypadku zwolnienia częściowego w sytuacji, w której pokrycie kosztów sadowych oznaczałoby uszczerbek w kosztach związanych z niezbędnym utrzymaniem, czyli w sytuacji, w której aby zapłacić koszty sądowe wnioskodawca musiałby zrezygnować z wydatków niezbędnych do życia. W przypadku, gdy wnioskodawca posiada jakiekolwiek wolne środki musi liczyć się z tym, że Sąd zobowiąże go do wydatkowania ich na koszty postępowania. Nie może być bowiem tak, że koszty sądowe będą traktowane inaczej niż zwykłe koszty konsumpcyjne. W ocenie Sądu sytuacja skarżącego nie mieści się w dyspozycji art 246 § 1 pkt 1 jak i pkt 2 P.p.s.a. Prawidłowo referendarz ocenił, że wskazane przez skarżącego wydatki przenoszą kwotę dochodów. Rodzina skarżącego ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada również nieruchomość, jak też majątek ruchomy w postaci samochodu. Stałe źródło dochodu pozwala na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb, bez konieczności zaciągania długów ( brak informacji o zaciągniętych kredytach czy pożyczkach), a rachunek bankowy wykazał znaczną nadwyżkę, do której skarżący nie odniósł się w sprzeciwie. Zauważyć należy, że uzasadnienie sprzeciwu ogranicza się wyłącznie do wyrażenia niezadowolenia z negatywnego rozstrzygnięcia, brak argumentacji zwalczającej stanowisko referendarza. Bez znaczenia dla oceny sprzeciwu pozostają argumenty dotyczące zasadności skargi. Nie mają one wpływu na ocenę przesłanek prawa pomocy. Nieuzasadnione są również obawy skarżącego o braku należytej obrony praw, w sytuacji nie przyznania zawodowego pełnomocnika. Jak słusznie zauważył referendarz, Sąd rozpoznając skargę nie jest związany jej zarzutami i z urzędu ocenia legalność zaskarżonej decyzji. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 260 § 1 P.p.s.a w zw. z art 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.