II SA/Rz 363/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dnia 7 września 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2018 r. , sygn. akt II SA/Rz 363/18.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (WSA) w Rzeszowie odmówił przyznania skarżącemu J. R. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Sąd postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 r. WSA w Rzeszowie odrzucił natomiast skargę J. R., a to z powodu jej nieopłacenia. Wcześniej, bo w dniu 2 sierpnia 2018 r. J. R. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że jest rencistą i tylko takie świadczenie (909,92 zł) stanowi jego dochód. Podał także, iż choruje w związku z czym wymaga stałej opieki lekarskiej i leczenia w specjalistycznych ośrodkach. Strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką, która również wymaga stałej opieki medycznej. Pobiera ona emeryturę w wysokości 1091,64 zł. Wnioskodawca podkreślił, że wskazane dochody ledwie wystarczają na potrzeby bieżące. Zaznaczył również, że ani ona ani jego matka nie korzystają z pomocy społecznej, jak też jakiejkolwiek innej pomocy. Jedyny ich majątek to dom o pow. 70 m.kw. oraz obora i stodoła. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Unormowanie to ma zastosowanie również do postanowień referendarza sądowego, a to z mocy art. 167a § 1 P.p.s.a. Dlatego też w sytuacji, kiedy w danej sprawie rozpoznawana była już pewna kwestia w związku z czym wydano w sprawie określone postanowienie, które nie ma charakteru kończącego tej sprawy, to wobec ponownego wniosku strony w tym samym przedmiocie, możliwa jest modyfikacja tego rozstrzygnięcia. Z uwagi więc na fakt, że J. R, ubiegał się już w sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych, a obecnie żądanie to ponowił, uznano za zasadne wykorzystanie instytucji uregulowanej w powołanym wyżej art. 165 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że jej celem nie jest dokonywanie ponownej analizy podanych wcześniej na potrzeby prawa pomocy informacji pod kątem ewentualnej odmiennej oceny niż wcześniej wyrażona w tym zakresie w razie uznania, iż była ona błędna. Rozwiązanie to zmierza natomiast do ewentualnego wzruszenia wydanego uprzednio postanowienia, jednak tylko wówczas, kiedy nastąpiła zmiana w zakresie istotnych w danej kwestii okoliczności. Nie chodzi tutaj jednak o zmianę jakąkolwiek, lecz taką, która ma zasadniczy charakter tj. wskazuje jednoznacznie na potrzebę zajęcia odmiennego stanowiska niż dotychczas wyrażone w sprawie, a to z uwagi na zaistnienie nowych okoliczności. W przypadku prawa pomocy chodzi więc de facto o sytuacje, kiedy dojdzie do znacznego pogorszenia się możliwości finansowych strony tak, że nie będzie już ona w stanie ponieść kosztów łączących się z określonym postępowaniem. Rozpoznając kolejny wniosek J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznano, że nie doszło w jego wypadku do zmiany, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. To zaś powoduje, że brak jest podstaw do jakiejkolwiek modyfikacji postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2018 r. Dane, które stanowiły bowiem podstawę tego rozstrzygnięcia, jak też te obecnie przedstawione niczym się od siebie nie różnią. Nadal więc skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Obydwoje tak jak poprzednio pozostają w stałym leczeniu. Wymienieni uzyskują takie same jak dotychczas dochody i posiadają taki sam majątek. W takiej sytuacji brak jest więc podstaw do tego, by orzekać o przyznaniu wnioskodawcy żądanego przez niego wsparcia tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie zaistniała bowiem ustawowa przesłanka w tym przedmiocie. Skoro więc J. R. nie wykazał, by znacząco zmieniły się jego możliwości finansowe, to nie można przyjąć, że aktualnie nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania siebie i rodziny, która to okoliczność warunkuje przyznanie częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Dlatego odmówiono zmiany postanowienia referendarza sadowego z dnia 25 maja 2018 r. na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na marginesie należy zaznaczyć, że ewentualne zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych miałoby skutek "na przyszłość", a zatem dotyczyłoby kosztów sądowych, które pojawiłyby się na kolejnych etapach sprawy. Nie sanowałoby natomiast braku uiszczenia przez wymienionego wpisu od skargi, co było przyczyną odrzucenia jego skargi, a zatem nie mogłoby prowadzić do wzruszenia tego orzeczenia.