II SA/Rz 346/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2022 r. nr SKO.4112/45/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności alimentacyjnych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej - skargę oddala -

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 10 stycznia 2022 r. nr SKO.4112/45/2021, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "burmistrz" lub "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności alimentacyjnych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 29 grudnia 2020 r. S. L. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Uzasadniając zgłoszone żądanie wskazał na swoją sytuacją materialno – bytową, uniemożlwiającą – w jego ocenie – uregulowanie ciążącego na nim zadłużenia. Zawiadomieniem z dnia 22 września 2021 r. wniosek skarżącego został przekazany Burmistrzowi [...] jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconej jego dzieciom – M. L. i P. L. w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r., w łącznej kwocie 12 264,66 zł. Organ I instancji podał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. [...] podwyższono alimenty zasądzone od skarżącego na rzecz jego dzieci – P. L. do kwoty 170 zł miesięcznie i M. L. do kwoty 120 zł miesięcznie. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2011 r. [...] podwyższono alimenty na rzecz M. L. do kwoty 350 zł. Z zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia 11 października 2021 r. wynika, iż w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W ocenie organu I instancji brak było zatem podstaw do uwzględniani wniosku skarżącego i wydania decyzji o umorzeniu należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1205) – dalej: "u.p.a.". Jednocześnie organ podniósł, że uprawnienie właściwe organu do umorzenia świadczeń alimentacyjnych ma charakter uznaniowy i jest uzależnione od stwierdzenia istnienia przesłanki szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym. Wobec powyższego, zdaniem Burmistrza, nawet bardzo trudna sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi ani dodatkowej, ani samodzielnej przesłanki do umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. nr SKO.4112/45/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Burmistrza [...]. Organ odwoławczy podał, że Burmistrz swą właściwość wywiódł z treści art. 2 pkt 9 u.p.a., działając jako organ właściwy dłużnika. Jego kompetencja ograniczała się zatem do możliwości orzekania w trybie art. 30 ust. 1 tej ustawy. W postępowaniu toczącym się w trybie art. 30 ust. 1 u.p.a. organ bada jedynie skuteczność egzekucji. Oznacza to, że konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów i to prowadzona przez wymagany tym przepisem okres. Kolegium podniosło, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego wynika, iż w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Warunkiem umorzenia należności w trybie art. 30 ust. 1 u.p.a. jest bowiem skuteczność egzekucji w określonych kwotach. Określenie "jest skuteczna" oznacza, że musi mieć miejsce w kolejno następujących po sobie 3, 5 lub 7 latach, licząc od daty złożenia wniosku o zastosowanie ulgi. W opisywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, a zatem prawidłowo organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w sprawie nie było podstaw do badania przez Burmistrza [...] innych przesłanek umorzenia należności, odroczenia terminu płatności, bądź rozłożenia należności na raty należności w trybie ustawy o pomocy, bowiem jest to odrębne postępowanie prowadzone przed organem właściwym dla wierzyciela, a nie dłużnika, jak w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, S. L. wniósł o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Nie budzi wątpliwości, że wnioskiem z 29 grudnia 2020 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Nie jest są również kwestionowane ustalenia organów odnośnie wywiązywania się przez skarżącego z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Na wstępie wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 2 u.p.a., w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia. Stosownie zaś do art. 30 ust. 1 u.p.a., organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, że możliwość zastosowania umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu oraz wysokość umorzenia uzależnione są od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. Sformułowanie art. 30 ust. 1 u.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Co istotne, przepis art. 30 ust. 2 u.p.a. – przewidujący możliwość umorzenia należności na wniosek dłużnika, niezależnie od skuteczności egzekucji komorniczej – dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy ma natomiast zastosowania względem należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Regulacja art. 30 ust. 2 u.p.a. nie mogła zatem znaleźć zastosowania w opisywanej sprawie, a ocena zasadności wniosku skarżącego prawidłowo została dokonana przez pryzmat skuteczności egzekucji komorniczej. W niniejszej sprawie organy obydwu instancji zasadnie wskazały, że z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 11 października 2021 r. wynika, że w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Prawidłowo zatem uznały organy, że skoro konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów i to prowadzona przez wymagany tym przepisem okres, to brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego. Możliwość zastosowania ulgi przewidującej umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej nie została pozostawiona uznaniu organu administracji i została ściśle powiązana ze skutecznością egzekucji. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zarówno Burmistrz [...], jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie dokonało prawidłowej wykładni art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 u.p.a. i w konsekwencji zasadnie odmówiło umorzenia zadłużenia skarżącego. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.