II SA/Rz 319/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności utwardzenia terenu działki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Sygn. II SA/Rz 319/18 U Z A S A D N I E N I E W rozpoznawanej sprawie E.S. (dalej: Skarżąca), zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentując wniosek podała, że jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazała na posiadane schorzenia i konieczność wizyt specjalistycznych już umówionych, a w związku z tym na koszty konieczne do poniesienia (koszty przejazdów na rehabilitację 350 zł i 500-600 zł). Również mąż ma poważne problemy zdrowotne, zatem oboje pozostają w stałym leczeniu specjalistycznym. Skarżąca podała, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych (była zmuszona uiścić 500 zł z tytułu wpisu w innej zainicjowanej sprawie dotyczącej tej samej kwestii). Jest zadłużona na 3500 zł, zapłaciła podatki i opłaty, nie uzyskuje jakiejkolwiek pomocy. Żyje w trudnych warunkach, bez łazienki, w domu do remontu. Emerytury małżonków w wysokości 985,19 zł Skarżącej i 1413,80 zł jej męża są ich jedynym źródłem dochodów (Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem), prawie w całości przeznaczane są na utrzymanie i opłaty, zapłatę najmowanym do pomocy osobom. Jako majątek Skarżąca wskazała dom "11x9m" o wartości 60.000 zł na działce 0,20 ha, nieruchomość rolną o pow. 0,62 ha nieużytkowaną rolniczo, 0,47 ha lasu (bez możliwości dojazdu) i 0.49 ha-działka pod zalesienie. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w ww. przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie częściowym , o co wnosi w sprawie Skarżąca – strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przepisy traktujące o prawie pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia takie wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Skarżąca inicjując od wielu lat wiele postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie opiera swoją argumentację na niskich dochodach, koniecznych jej zdaniem wydatkach, w tym dotyczących ochrony zdrowia oraz związanych z polepszeniem warunków bytowych, tj. remontem domu. Wzywana szczegółowo wyjaśnia strukturę swoich wydatków i cel na jaki je przeznacza. Korzystając nie tylko z informacji wynikających ze złożonego obecnie wniosku, ale także z danych przedstawionych przez Skarżącą w innych sprawach z jej skarg. oznaczonych sygnaturą II SA/Rz 614/17 i II SA/Rz 598/17 uzupełnić należy, że Skarżąca ponosi także wydatki na: energię elektryczną – 40 zł, gaz – 50 zł, telefon – 100 zł, kanalizację – 60 zł, wywóz śmieci – 12 zł, ubezpieczenie domu – 12 zł, fryzjera – 35 zł, korzystanie z pomocy osób trzecich – 10 zł za godzinę pracy (rąbanie drewna, sprzątanie domu, w tym częste mycie okien w związku z remontami, koszenie trawy itp.), przedstawiała faktury związane z remontem domu. Skoro priorytetem dla Skarżącej jest spór na drodze administracyjnej, zainicjowany także i w tym przypadku przez nią samą, to nie może odbywać się on poprzez minimalizowanie kosztów tego postępowania w drodze wnioskowania o prawo pomocy każdorazowo przy wnoszeniu skargi. Skarżąca jak wynika z jej wyjaśnień jest w stanie pokryć koszty różnego rodzaju świadczonych na jej rzecz usług, również w czasie gdy, co powyżej nadmieniono, przewidywać mogła wydatki w związku z wniesieniem skargi. Nie wykazała, że podjęła starania i nie jest w stanie uzyskać w drodze pożyczki środki pieniężne z przeznaczeniem na opłaty sądowe. Co więcej jak zaznaczyła w treści rozpoznawanego wniosku, z uwagi na odmowę przyznania prawa pomocy uiściła należny w sprawie wpis od skargi w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności istnienia parkingu sygn. II SA/Rz 1185/17, a obecnie skarży umorzenie postępowania w sprawie legalności utwardzenia tegoż samego terenu działki. Tym samym dyskwalifikuje to argumentację Skarżącej o jej wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Zatem w takich okolicznościach nie sposób przychylić się do wniosku Skarżącej. Prawo pomocy co do zasady zostało zarezerwowane dla osób, które faktycznie pozostają w trudnej sytuacji materialnej i którym ta pomoc jest niezbędna, i co wykazali. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Tych w kontekście wszystkich okoliczności związanych ze sprawą jest brak. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.