II SA/Rz 298/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 13 stycznia 2022 r. nr OKS/68/2021/2022 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem skargi B.K. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (OKS) z dnia 13 stycznia 2022 r. nr OKS/68/2021/2022, wydana w sprawie odmowy przyznania stypendium socjalnego. OKS wydając zaskarżoną do Sądu decyzję ustaliło, że wnioskiem z dnia 15 lutego 2021 r. Skarżąca wystąpiła do Komisji Stypendialnej [...] o przyznanie stypendium socjalnego na semestr letni w roku akademickim 2020/2021. Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. nr KNS/KS/2355/2021/2022 odmówiła przyznania wnioskowanego stypendium socjalnego w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021. Organ w uzasadnieniu swego aktu wskazał, że zgodnie z art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm. zwanej dalej "ustawą") Rektor [...] w porozumieniu z Samorządem Studentów oraz Samorządem Doktorantów ustalił szczegółowe kryteria przyznawania stypendium socjalnego, o których mowa w rozdz. I-IV i VIII-XII Regulaminu świadczeń dla studentów [...]. Zgodnie z § 8 ust. 1 oraz ust. 2 Regulaminu: "podstawą przyznania stypendium socjalnego jest trudna sytuacja materialna studenta określona wysokością miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta, ustaloną na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. O stypendium socjalne może ubiegać się student, którego miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty ustalonej przez Rektora w porozumieniu z Samorządem Studentów, o którym mowa w § 3 ust. 1.", przy czym za podstawę do obliczenia dochodu, przyjmuje się dochód rodziny studenta, z roku kalendarzowego poprzedzającego rok akademicki, na który świadczenie ma być przyznane (zwanym dalej rokiem bazowym). Wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne, zgodnie z § 87 ust. 2 ustawy, nie może być mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wyjaśnił, że Rektor, działając na podstawie § 3 ust. 1 pkt a Regulaminu, w porozumieniu z Samorządem Studentów [...] z dnia [...] listopada 2020 r. ustalił wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2020/2021, która wynosi 1050,00 zł netto. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy i po dokonaniu analizy przedłożonych dokumentów Komisja ustaliła, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 1130,63 zł. Z tej przyczyny wydana została decyzja odmowna z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód na jedną osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2020/2021 o 80,63 zł. Na poparcie swego stanowiska organ powoła się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 września 2021 r., sygn. II SA/Rz 967/21 i podniósł, że wnioskodawczyni nie spełnia kryteriów do przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od tej decyzji złożyła B.K. domagając się jej uchylenia. Wyjaśniła, że wyrok na który powołuje się organ jest nieprawomocny i złożona została od niego skarga kasacyjna. Wskazała, że jej dochód za rok 2020 wyniósł 0,00 zł. Zarzuciła, że po raz kolejny Komisja Stypendialna wydaje niekorzystną dla niej decyzję, która jest niezgodna z prawem. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], po rozpatrzeniu w/w odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia 13 stycznia 2021 r. (błędnie podano datę – 17 stycznia 2022 r.) uchyliła decyzję z 10 listopada 2021 r. w części dotyczącej okresu na jaki odmówiono przyznania świadczenia oraz daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia i odmówiła przyznania stypendium socjalnego w semestrze letnim w roku akademickim 2020/2021. Po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie dokumentów OKS stwierdziła, że obliczenie dochodu dokonane przez organ I instancji na podstawie dokumentów załączonych do wniosku było prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Brak było przesłanek do wzywania studenta do uzupełnienia dokumentów. Ustalono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie w 2019 r. wyniósł - 1 130,63 zł. W roku akademickim 2020/2021 wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do otrzymania stypendium socjalnego ustalono na kwotę 1050,00 zł netto miesięcznie. Dochód wnioskodawczyni, nie spełnia tego kryterium, wobec czego brak było podstaw do przyznania świadczenia. Organ wyjaśnił, że uchylenie decyzji w części dotyczącej daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia oraz wskazania okresu na jaki odmówiono przyznania stypendium socjalnego, wynika z błędnego zaciągnięcia do decyzji danych z systemu. System błędnie zaciągnął do decyzji datę złożenia przez wniosku elektronicznie, natomiast wniosek został nadany za pośrednictwem poczty dnia 15.02.2021 r. co stanowi prawidłową datę złożenia wniosku. Nadto przedmiotowa sprawa dotyczy wniosku o przyznanie stypendium socjalnego w semestrze letnim roku akademickiego 2020/2021 (nie zaś w zimowym). OKS wyjaśniła, że błędnie zaimportowane dane z systemu do decyzji KS, nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Organ podał, że ubiegając się o przyznanie stypendium socjalnego w semestrze zarówno zimowym jak i letnim, w roku akademickim 2020/2021 podstawą ustalenia sytuacji materialnej rodziny wnioskodawczyni był rok 2019 (zgodnie z definicją wskazaną w zał. nr 8 do Regulaminu: "dochód członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, w którym student ubiega się o przyznanie stypendium zwanym dalej rokiem bazowym"). Wskazany za 2020 r. dochód w wysokości 0,00 zł, nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia wniosku złożonego na semestr letni 2020/2021. OKS wyjaśniła, że postępowanie prowadzone jest na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów i stanu faktycznego oraz okoliczności znanych organowi w dniu wydania decyzji. Jeśli w toku postępowania wynikającego ze złożonej skargi kasacyjnej wyjdą nowe okoliczności lub orzeczenie WSA w Rzeszowie zostanie przez NSA uchylone bądź zmienione, to zaistnieją przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia na podstawie art. 145 k.p.a. W kwestii skreślenia z listy studentów OKS wyjaśniła, że nie jest organem, który podejmuje decyzje w sprawie skreślenia z listy studentów. B.K. złożyła do WSA w Rzeszowie skargę na powyżej opisaną decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości. W jej ocenie spełniła warunki do przyznania prawa do stypendium socjalnego. Podkreśliła, że od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 7 września 2021 r., sygn. II SA/Rz 967/21, w którym uznano błędne rozumienie przepisów prawa, złożona została skarga kasacyjna. Mimo tego Komisja Stypendialna ponownie wydała decyzję, tym razem na semestr letni. W uzasadnieniu decyzji podano te same błędne dane, tj. zawyżony dochód za 2019 r. i odmówiono przyznania stypendium na semestr letni. Wyjaśniła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie uznał jej deklaracji za rok 2019 r. Dyrektor IAS uchylił tę decyzję, ale potwierdził, że jej dochody za 2019 r. wynoszą 0,00 zł. Zwróciła się o rozpatrzenie skargi i pouczenie Komisji Stypendialnej, że ma prawo do otrzymania stypendium socjalnego. Wyjaśniła, że od września przebywa na zwolnieniu L4. W odpowiedzi na skargę OKS podtrzymała stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji i zawnioskowała o oddalenie skargi. Organ nie podzielił zarzutów i wniosków skargi. Wyjaśnił, że skarżąca na poparcie swych twierdzeń w zakresie osiągniętego w 2019 r. dochodu nie przedstawiła żadnego dokumentu. W piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2022 r. B.K. powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie o sygn. I SA/Rz 735/21 wywiodła, ze jej dochód za 2019 r. wyniósł 0,00 zł. Z tej przyczyny wnioskuje o pozytywne rozpatrzenie skargi. Natomiast dnia 19 czerwca 2022 r. skarżąca nadesłała zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 czerwca 2022 r. o wysokości dochodu za 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stan faktyczny sprawy administracyjnej został ustalony zgodnie z kodeksowymi regułami określania prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.), co pozwalało na zastosowywanie wobec skarżącej strony właściwych przepisów prawa materialnego. Sąd przeprowadził też dowód z załączonych do skargi kopii dokumentów. Skarżąca strona w sposób oczywiście niezasadny zarzuca Odwoławczej Komisji Stypendialnej naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Otóż w myśl art. 88 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478; zwana dalej u.P.sz.w.), wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111; dalej zwana ustawą o świadczeniach rodzinnych). Organ trafnie w odpowiedzi na skargę wyjaśnia, że definicja dochodu w rozumieniu art. 88 ust. 1 u.P.sz.w. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala zamknięty katalog składników wchodzących w jego zakres. W ustawowej definicji dochodu jako składowe dochodu podlegające wyłączeniu nie zostały wymienione straty z prowadzonej działalności gospodarczej poniesione z lat ubiegłych. O tego rodzaju stratach nie wspomina również ustawowa definicja utraty dochodu z art. 3 pkt 23 u.ś.r., a także źródłowy art. 88 ust. 1 u.P.sz.w.. W tym zakresie skarżąca niesłusznie odwołuje się też do przepisów prawa podatkowego, bowiem nie można postawić znaku równości pomiędzy podstawami opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych, a dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Różnica ta została trafnie dostrzeżona przez OKS. Z utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika w sposób jednoznaczny, iż ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął za miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo wnioskodawcy do uzyskania świadczenia. Dodatkowo wprowadzono zasady dotyczące korygowania tego dochodu w związku z konkretnymi sytuacjami wyczerpująco określonymi w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. Dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia przy obliczaniu dochodu na podstawie u.ś.r. straty powstałej w latach ubiegłych przy prowadzeniu działalności gospodarczej (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., o sygn. I OSK 2127/17, LEX). Jednocześnie, brzmienie art. 3 pkt 1 u.ś.r., poprzez użycie sformułowania: "ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to...", nie pozostawia wątpliwości, że dokonane w tym przepisie wyliczenie ma charakter kompletny i zamknięty, a nie przykładowy lub otwarty (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. o sygn. II SA/Rz 254/17, LEX). Również twierdzenia skarżącej odnoszące się do tzw. ustawy covidowej, czyli ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS – CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695), nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższy akt normatywny nie wypowiada się w sposób, o którym pisze skarżąca. W konsekwencji, ponieważ dochód skarżącej osiągnął w 2019 r. wysokość miesięczną na członka rodziny - 1130,63 zł, to OKS [...] nie mogła przyznać wnioskowanego świadczenia w postaci stypendium socjalnego bowiem przekracza on kryterium dochodowe określone w wysokości 1 050 zł miesięcznie na osobę w rodzinie w roku akademickim 2020/2021. Wobec niespełnienia kryterium dochodowego organy prawidłowo zatem orzekły o odmowie przyznania stypendium socjalnego. Sąd w całości podziela stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w analogicznej sprawie w wyroku z dnia 27 stycznia 2022 r., II SA/Rz 967/21. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji było przedłożenie przez skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 czerwca 2022 r. o wysokości jej dochodów za 2019 r. Z zaświadczenia tego wynika, że dochód ten wyniósł 0 złotych. Podstawą kontrolowanych w sprawie decyzji było zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 14 września 2020 r., z którego wynikało, że w 2019 r. skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 30 602,56 zł. Najprawdopodobniej wydanie zaświadczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 14 czerwca 2022 r. o rocznych dochodach skarżącej za 2019 r. miało związek z dokonaniem przez nią kolejnych rozliczeń strat z działalności gospodarczej. Sąd nie jest jednak władny samodzielnie ocenić tej kluczowej kwestii. Wyjaśnić powinien to Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], ewentualnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, tak jak już to uczynił poprzednio pismem z dnia 30 września 2020 r. Uzupełnienie postępowania dowodowego we wskazanym kierunku przez skarżony organ wyjaśni w sposób pewny tą kwestię. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.