II SA/Rz 245/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego -skargę oddala-

II SA/Rz 245/18 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 2 listopada 2017 r. WW zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.). Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 61a § 1 i 2 oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania wnioskodawcy świadczenia pieniężnego. Organ wskazał, że w myśl art. 7 ustawy, stroną postępowania o przyznanie świadczenia pieniężnego może być tylko osoba, w stosunku do której została wcześniej wydana decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Taka decyzja nie została wydana w opisywanej sprawie, gdyż jak wynika z prowadzonej przez organ bazy danych, WW nie posiada potwierdzonego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Żądanie przyznania świadczenia pieniężnego uznać zatem należało za pochodzące od podmiotu, który nie jest stroną postępowania, a w konsekwencji odmówić wszczęcia postępowania w drodze postanowienia. W zażaleniu wniesionym na to postanowienie WW podniósł, że z powodu odmowy "noszenia karabinu" w przeszłości został przymusowo wcielony do pracy w kopalni, jednakże Wojskowa Komenda Uzupełnień (WKU) w [...] i WKU w [...] nie są w stanie potwierdzić, że praca ta miała charakter przymusowy. Strona podniosła, że do pracy skierowany został pod groźbą użycia przeciwko niemu broni, a pracę tę wykonywał jako robotnik niewykwalifikowany pod ziemią, chociaż jego wyuczony zawód był zupełnie inny. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 21 listopada 2017 r., podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że w przypadku ewentualnego uzyskania przez wnioskodawcę decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, skarżący będzie mógł ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, WW, powtarzając w całości argumentację sformułowaną w opisanym wyżej zażaleniu, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu statusu osoby reprezentowanej, a ponadto o przyznanie świadczenia pieniężnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.)– zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m. in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a do takich postanowień należy rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także przed wydaniem postanowienia nie prowadzi postępowania administracyjnego, zmierzającego do wyjaśnienia sprawy. W postanowieniu tym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt. II OSK 999/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone, co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja zaistniała. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych o podmiotowi, któremu nie przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. dotyczy wyłącznie podmiotu, dla którego z przepisów prawa materialnego wynikają konkretne uprawnienia lub obowiązki powiązane z konkretną sprawą administracyjną. W niniejszej sprawie takim przepisem jest art. 7 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Uprawnia on do przyznania świadczenia pieniężnego (oraz pomocy pieniężnej) wyłącznie "działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych", zwanemu dalej "osobą uprawnioną". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy status "działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych" potwierdza w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po uprzednim wydaniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzji stwierdzającej spełnienie warunków, o których mowa w art. 4 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że skarżący ww. decyzji nie uzyskał, a zatem nie jest "osobą uprawnioną" w rozumieniu art. 7 ustawy o działaczach opozycji (...) do ubiegania się o świadczenie pieniężne. Prawidłowo zatem Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego złożony został przez osobę nie posiadającą statusu strony. Jest to przeszkoda do prowadzenia postępowania natury podmiotowej, a jej zaistnienie jest jedną z przesłanek warunkujących wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Jak słusznie podkreślił organ w zaskarżonym postanowieniu, w przypadku uzyskania stosownej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, skarżący będzie mógł ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego i wniosek ten będzie podlegał rozpatrzeniu. Biorąc wszystkie te okoliczności pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Jego legalności nie podważa także argumentacja podnoszona w skardze. Sytuacja zdrowotna i bytowa skarżącego nie mogła być brana pod uwagę przy kontroli zaskarżonego postanowienia, bowiem kwestie te mają pozaprawny charakter, natomiast okoliczności dotyczące potwierdzenia represji, jakich doświadczył skarżący w przeszłości mogą być podnoszone w postępowaniu dotyczącym potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, które jeszcze się nie toczyło. Reasumując, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd ją oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.