II SA/Rz 230/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2022 r. nr SKO.415/459/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Rz 230/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 30 listopada 2022r SKO.415/459/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie stwierdziło niedopuszczalność odwołania P. S. od decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] lutego 2022r., nr [...] Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku J. S. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji pn.: "Budowa budynku usługowo-handlowo-biurowego" na części działki [...], obr. [...] przy ul. [...] w [...]. W dniu 3 października 2022r. do organu I instancji wpłynęło adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie odwołanie P. S. od ww. decyzji ustalającej warunki zabudowy. Kolegium stwierdziło, że ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2022r., sygn. akt [...] P. S. jest spadkobiercą zmarłej A. S. (wykazanej w ewidencji gruntów jako właścicielka działki nr [...]), do której została skierowana i wysłana decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2022r. nr [...]. SKO stwierdziło, że ww. decyzja będąca przedmiotem odwołania została doręczona ostatniej ze stron biorących udział w postępowaniu zakończonym jej wydaniem w dniu [...] lutego 2022r. Następnie SKO w Rzeszowie opisanym na wstępie postanowieniem z 30 listopada 2022r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania P. S. na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022, poz. 2000, dalej: k.p.a.) Kolegium po przytoczeniu treści art. 134 k.p.a., jak również art. 129 § 2 k.p.a. stwierdziło, że z akt sprawy zakończonej decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2022r., ustalającą warunki zabudowy wynika jednoznacznie, iż decyzja ta została doręczona osobom uznanym przez organ za strony postępowania i nie została zaskarżona w ustawowym terminie. Wobec powyższego stała się ostateczna z upływem terminu do wniesienia odwołania dla stron, którym decyzję doręczono. Odwołanie P. S. zostało wniesione 3 października 2022r., a więc niewątpliwie po tym, jak ww. decyzja organu zyskała walor ostateczności. Odwołanie wniesione od decyzji ostatecznej jest zaś niedopuszczalne. P. S. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie nr SKO.415/459/2022 z 30 listopada 2022r., zarzucając w szczególności naruszenie: - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż odwołanie zostało wystosowane po upływie terminu na wniesienie tego środka zaskarżenia przez Skarżącego oraz wydanie przez SKO postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania w sytuacji gdy Skarżący wystosował odwołanie w przewidzianym ustawowo terminie na złożenie tego środka; - art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. z uwagi na brak zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego i w tym zakresie wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania w sytuacji gdy odwołanie zostało złożone przez Skarżącego w terminie (tzn. w przeciągu 14 dni od daty doręczenia Skarżącemu decyzji przez Prezydenta Miasta [...]); - art. 7 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. wobec braku rozpatrzenia wszystkich, istotnych elementów stanu faktycznego sprawy oraz brak wystarczającego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO w Rzeszowie z 30 listopada 2022r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2022r. nr [...] została mu doręczona dopiero po bez mała 8 miesiącach od daty jej wydania tj. 22 września 2022r. Odwołanie wystosowane zostało do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (za pośrednictwem organu I instancji) w dniu 3 października 2022r., a więc w granicach przewidzianego ustawowo terminu (14 dni) na złożenie tego środka zaskarżenia. Skarżący zakwestionował twierdzenia Kolegium, że decyzja o ustaleniu warunków zabudowy zyskała walor ostateczności, jak również, że została doręczona ostatniej ze stron [...] lutego 2022r. Zwrócił również uwagę, że o śmierci jednej ze stron postępowania – A. S. Organy miały wiedzę. Skoro A. S. została uznana za stronę postępowania a zmarła [...] grudnia 2020r., to nie można było doręczyć jej skutecznie decyzji Prezydenta Miasta [...] i uznać, że biegnie termin do jej zaskarżenia. W dniu 14 lutego 2022r. nie można było również uznać Skarżącego za stronę postępowania w przedmiocie warunków zabudowy gdyż wstąpił on w miejsce zmarłej A. S. z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny wydanego w dniu [...] czerwca 2022r., sygn. akt [...]. Przedmiotowym postanowieniem Skarżący nabył spadek, w skład którego wchodziła miedzy innymi nieruchomości numer [...].Skarżący zwrócił uwagę, że nawet organ I instancji uznał za zasadne przekazać złożone odwołanie do SKO z adnotacją, iż zostało złożone w terminie. Skarżący wskazał, że był traktowany przez Organ i instancji jako strona postępowania, o czym może świadczyć doręczenie na jego rzecz decyzji o warunkach zabudowy w dniu 22 września 2022r., zawierającej klauzulę o możliwości wystąpienia z odwołaniem. Odwołanie do SKO w Rzeszowie w przedmiotowej sprawie zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu. Skarżący nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji braku należytego uporządkowania dokumentacji w danej sprawie. Zatem Organ odwoławczy w sposób niezasadny przyjął, iż upłynął Skarżącemu termin na złożenie odwołania. W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 134 k.p.a. Nie zachodziły podstawy do uznania, że odwołanie P. S. jest niedopuszczalne. Z akt sprawy bezspornie wynika, że A. S. – matka Skarżącego została uznana za stronę postępowania, zakończonego wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z [...] lutego 2022r., nr [...], ustalającej warunki zabudowy dla ww. inwestycji. Przed wydaniem ww. decyzji Organ I instancji powziął informację o śmierci A. S. Przesyłka zawierająca zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym została zwrócona z adnotacją – adresat zmarł. W związku z powyższym na tym etapie sprawy zastosowanie znalazł art. 30 § 4 k.p.a. zgodnie z którym, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Ustalenie kręgu spadkobierców oraz wezwanie ich do udziału w postępowaniu jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie z uwagi na konieczność ustalenia wyczerpującego kręgu stron tego postępowania - tj. każdego podmiotu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.) i zapewnienie wszystkim tym podmiotom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Następstwo, o którym mowa w art. 30 § 4 k.p.a. następuje z mocy prawa z momentem otwarcia spadku, czyli śmierci dotychczasowej strony. Jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania Przy czym następca prawny wstępuje do postępowania na miejsce dotychczasowej strony, w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. w takim stadium, w jakim postępowanie to znajduje się w chwili jego zgłoszenia się, co w szczególności oznacza, iż wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego pozostają ważne (wiążące) i nie muszą być powtarzane (zob. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., I OSK 3960/18, LEX nr 3328450 i powołane tam orzecznictwo). Powyższe powoduje, że w przypadku śmierci strony przed wydaniem decyzji Organ po ustaleniu następcy prawnego winien doręczyć mu rozstrzygnięcie w celu zapewnienia możliwości wniesienia środków zaskarżenia. W realiach niniejszej sprawy Organ I instancji uzyskał informację o śmierci A. S. przed wydaniem decyzji ustalającej warunki zabudowy. Po ustaleniu następców prawnych ww. strony postępowania na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z [...] czerwca 2022r., [...] Organ I instancji doręczył decyzję z [...] lutego 2022r., ustalającą warunki zabudowy P. S. – jako następcy prawnemu po zmarłej A. S. w dniu 22 września 2022r., zgodnie z potwierdzeniem odbioru przedstawionym przez Organ I instancji na wezwanie Sądu. Błędnie więc twierdzi Kolegium, że decyzja ustalająca warunki zabudowy została doręczona ostatniej ze stron postępowania w dniu 23 lutego 2023r. P. S. w wyniku nabycia spadku po A. S. stał się stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla ww. inwestycji co w konsekwencji oznacza, że doręczenie decyzji z [...] lutego 2022r. nr [...] ostatniej ze stron ww. postępowania nastąpiło 22 września 2022r. Z tym też dniem otworzył się Skarżącemu termin do wniesienia odwołania. P. S. wniósł odwołanie w dniu 3 października 2022r. a więc w 14-dniowym terminie do wniesienia ww. środka zaskarżenia. Z tego powodu to odwołanie winno podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Kolegium więc w sposób wadliwy przyjęło, że odwołanie zostało wniesione po uzyskaniu przez decyzję z [...] lutego 2022r. nr [...] waloru ostateczności. Decyzja ta nie jest ostateczna, ponieważ nie zostało rozpoznanie odwołanie jednej ze stron postępowania. Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 134 k.p.a. Podane przez Kolegium przyczyny niedopuszczalności odwołania nie zachodzą. Na podstawie art. 153 P.p.s.a. SKO w Rzeszowie związane będzie powyższym stanowiskiem, które w konsekwencji oznacza konieczność merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 200 P.p.s.a Sąd zasądził na rzecz Skarżącego od Organu zwrot kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego.