II SA/Rz 1871/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [....] na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 15 września 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.39.2023.JP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – skargę oddala –

Przedmiotem skargi A. Sp. z o.o. w [....] (dalej: "strona skarżąca", "Spółka") jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor RZGW") z 15 września 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.39.2023.JP o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej organ wskazał art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a.") i art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [....] (dalej: "Dyrektor ZZ") decyzją z 6 lutego 2023 r. nr RZ.ZUO.2.4701.2574.OZ.2022.RW określił Spółce za okres III kwartału 2022 r. opłatę zmienną w wysokości 8966 zł za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...] w km 31+100 w m. [...] (obiekt nr [...]). Decyzja ta została doręczona stronie 10 lutego 2023 r. Pismem z 20 marca 2023 r. (data wpływu do organu - 23 marca 2023 r.) Spółka A. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania oraz złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Strona wyjaśniła, że kierowana do niej korespondencja została odebrana przez I.S., która nie jest pracownikiem Spółki. Korespondencja została przekazana wnioskodawcy dopiero 20 marca 2023 r., czyli po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Spółka, nie mając wiedzy o odebranej, a nieprzekazanej korespondencji, nie mogła zachować terminu na dokonanie czynności polegającej na złożeniu odwołania od ww. decyzji w wyznaczonym terminie. Dyrektor RZGW, opisanym na wstępie postanowieniem z 15 września 2023 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ uznał, że powołane przez Spółkę okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona Spółce 10 lutego 2023 r., a jej odbiór potwierdziła I.S. – osoba uprawniona do dokonania tej czynności. Organ zauważył, że wymieniona kilkukrotnie potwierdzała odbiór pism procesowych kierowanych przez organ I instancji do Spółki za pośrednictwem operatora pocztowego Poczta Polska w sprawie dotyczącej ustalenia A. Sp. z o.o. opłaty zmiennej za okres III kwartału 2022 r. za wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [....] w km 31+100 w m. [...] Spółka nigdy nie kwestionowała powyższego sposobu odbioru korespondencji. Organ podał, że wskazanym przez wnioskodawcę powodem uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji była okoliczność odebrania decyzji przez osobę nieupoważnioną do tego rodzaju czynności oraz nieprzekazania tej decyzji kierownictwu Spółki, aż do 20 marca 2023 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął 24 lutego 2023 r., a decyzja stała się ostateczna - 25 lutego 2023 r. Organ stwierdził, że odwołanie Spółki wniesione w dniu 20 marca 2023 r. zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Strona nie uprawdopodobniła jednak, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Spółka nie dochowała należytej staranności w dbaniu o swoje interesy, tym bardziej, że była zawiadomiona o wszczęciu postępowania, a następnie o jego zakończeniu. Zdaniem organu nieuregulowanie kwestii odbioru i obiegu korespondencji w siedzibie Spółki świadczy o nienależytej organizacji pracy i nie zwalnia z odpowiedzialności za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. Skoro uchybienie terminu zostało spowodowane odbiorem korespondencji przez osobę do tego nieupoważnioną to ta okoliczność oznacza, że Spółka nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. Jej obowiązkiem było takie zorganizowanie pracy, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. Niespójność wewnętrznych ustaleń w zakresie osoby uprawnionej do odbioru korespondencji nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy Spółki w dopełnieniu czynności, jaką było złożenie odwołania od decyzji w ustawowym terminie. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu należytej staranności można było rozwiązać. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na to postanowienie złożyła Spółka domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi celem ponownego rozpoznania. Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 58 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy istniejący w czasie uchybienia terminu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego z powodu rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2 ("COVID-19"), a wcześniej stan epidemii, wpłynął na funkcjonowanie skarżącej oraz osób przebywających na terenie jej siedziby, w tym osób odbierających korespondencję (zwiększona absencja osób oraz delegowanie poszczególnych osób do pełnienia innych obowiązków niż te ciążące dotychczas na nich). W ocenie Spółki organ niezasadnie odmówił przywrócenia terminu, podczas gdy we wniosku wskazała, że korespondencja została odebrana przez osobę niebędącą pracownikiem skarżącej – I.S. Wyjaśniła, że na terenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] swoje siedziby mają również inne niż skarżąca podmioty, które zatrudniają własnych pracowników. Z uwagi na wystąpienie pandemii SARS-CoV-2 ("COVID-19") doszło do znacznych zakłóceń w funkcjonowaniu nie tylko skarżącej, ale i podmiotów trzecich, posiadających siedziby pod wskazanym powyżej adresem. Zarówno skarżąca jak i inne spółki funkcjonujące w podobnej branży musiały zmierzyć się ze zwiększoną absencją pracowników oraz osób współpracujących. Poszczególne osoby zostały delegowane do wykonania zadań, które ciążyły na byłych pracownikach. Wobec powstałych trudności zaczęły pojawiać się niezawinione przez skarżącą błędy. Takim niezawinionym uchybieniem było zagubienie korespondencji kierowanej do skarżącej i przekazanie jej Spółce przez I.S. 20 marca 2023 r. Wymieniona odebrała korespondencję i przez delegowanie jej przez jej pracodawcę do innych obowiązków zapomniała przekazać ją skarżącej. Uchybienie terminowi nastąpiło więc bez winy Spółki. Ponadto organ powinien uwzględnić fakt, że pandemia SARS-CoV-2 (COVID- 19) negatywnie wpłynęła na funkcjonowanie niemalże wszystkich firm w kraju. Istnienie stanu zagrożenia epidemicznego na obszarze całego kraju (a wcześniej stanu epidemii) było dla organu faktem powszechnie znanym, który powinien zostać uwzględniony przy rozpoznaniu wniosku skarżącej. W ocenie Spółki wystąpienie pandemii i skutki, z którymi musiała się zmierzyć w okresie od wprowadzenia stanu epidemii oraz stanu zagrożenia epidemicznego można porównać ze skutkami innych zdarzeń uznawanych za siłę wyższą. Stan zagrożenia epidemicznego zniesiono 1 lipca 2023 r. Negatywne skutki pandemii skarżąca odczuwała zarówno w okresie stanu epidemii jak i stanu zagrożenia epidemicznego. Jednym z takich negatywnych zdarzeń było wywołane niezawinionym działaniem skarżącej późne przekazanie jej korespondencji przez I.S., która została delegowana do pełnienia również innych obowiązków w miejsce brakujących osób. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w kwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu skarżącej spółce do wniesienia odwołania zaskarżonym postanowieniem. Dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu drugiej instancji należy w pierwszej kolejności odnieść się do przepisów postępowania, na podstawie których wydano zaskarżone postanowienie, a które dotyczą zagadnień takich jak doręczenie oraz instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej jako "k.p.a."), jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio, a dotyczy on sposobu doręczenia, w przypadku niemożności jego dokonania w sposób domyślny, przewidziany dla konkretnego typu podmiotu. W takiej sytuacji operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Z kolei w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ - pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta). Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm., dalej jako: "k.c."), jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Krótko podsumowując powyższe, zasadą w przypadku doręczeń kierowanych do jednostki organizacyjnej będącej osobą prawną, jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (skarżąca jest sp. z o.o.) jest doręczenie na adres siedziby. Ponadto doręczenie to odbywa się do rąk osoby lub osób uprawnionych w danej jednostce organizacyjnej do odbioru pism, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 k.p.a. (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2024). Z kolei w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, wskazać należy na art. 58 k.p.a., w myśl którego termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto wyznaczony jest siedmiodniowy termin od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu na wniesienie prośby o przywrócenie terminu. Przy tym wraz z prośbą należy dopełnić czynność, której dotyczył uchybiony termin. Przechodząc do analizy poprawności postępowania organu pierwszej instancji w zakresie przebiegu procedury doręczenia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: "KRS") wynika, iż od 24 kwietnia 2015 r. siedziba spółki skarżącej znajduje się pod adresem – ul. [...] w [...] Tutaj należy stwierdzić, że organ I instancji prawidłowo nadał decyzję z 6 lutego 2023 r. na ten właśnie adres. Kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości sądu. W większym stopniu należy ocenić zasadność doręczenia korespondencji do rąk I.S., gdyż kwestia ta jest podnoszona przez spółkę w skardze. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu nie negowała swojej akceptacji dla odbierania kierowanej doń korespondencji przez I.S. Wskazywała jedynie, że nie jest ona jej pełnomocnikiem, co nie ma znaczenia w okolicznościach sprawy. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że zgubienie korespondencji przez I.S., czy też oddanie jej adresatowi z opóźnieniem nie obciąża spółki. Obciąża ją w sposób oczywisty, gdyż niewątpliwie zwyczajowo I.S. odbierała pisma kierowane do spółki za jej wiedzą i zgodą. Wszelkie więc uchybienia I.S. w przekazywaniu korespondencji obciążają skarżącą. Powoływanie się w skardze na stan epidemii czy zagrożenia epidemicznego jako źródło i powód uchybienia terminy w tej sprawie jest chybione. Nawet zwiększenie obowiązków I.S. z powodu pandemii nie usprawiedliwia skarżącej, która akceptowała wskazany wyżej sposób odbioru korespondencji. W zakresie osób odbierających korespondencję w imieniu jednostki organizacyjnej wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. Judykatura wypracowała stanowisko, zgodnie z którym obowiązkiem każdej jednostki organizacyjnej jest zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, żeby przebieg odbioru korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Jeśli osoba taka przebywa w miejscu wskazanym jako siedziba podmiotu i nie oświadcza doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do skarżącej spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z uwarunkowaniami obrotu gospodarczego i funkcjonowania jednostek organizacyjnych. Nie można zasadnie oczekiwać od organu, żeby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. wyroki NSA: z dnia 28 listopad 2023 r., sygn. akt III OSK 3239/21; z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 1817/19). Ponadto przez osobę uprawnioną do odbioru pism należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo, uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby. Upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany. Mianowicie, jeżeli odbioru pisma dokonał pracownik, potwierdzając odbiór poprzez przybicie pieczątki zawierającej oznaczenie danego podmiotu wraz ze swoim podpisem, to z takiego działania można domniemywać, że był uprawniony do odbioru korespondencji (zob. wyrok NSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 283/22). Zadaniem jednostki organizacyjnej jest taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe jej funkcjonowanie (zob. postanowienie NSA z 26 stycznia 2000 r., sygn. akt III SA 8291/98). Tak sformułowane stanowisko judykatury jest jednoznaczne i prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze – to na jednostce organizacyjnej spoczywa obowiązek takiej organizacji obiegu dokumentów, aby zapewnić odbiór korespondencji przez osobę uprawnioną, a obowiązku tego nie można przerzucić ani na operatora pocztowego ani na organ. Co prawda w niniejszej sprawie spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 6 lutego 2023 r., ale nie uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Tutaj istotne jest, że przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi, organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, zaś ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 22/22). Mając powyższe na uwadze podnieść należy, że organ w sposób prawidłowy uznał, iż skarżąca spółka nie uprawdopodobniła swoich twierdzeń. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, gdyż tak jak wspomniano wcześniej – I.S. odbierała korespondencję Spółki już wcześniej, a spółka w tym zakresie nie oponowała. Obowiązkiem organu lub operatora pocztowego nie jest każdorazowe weryfikowanie uprawnień danej osoby do odbioru korespondencji, zaś nawet jeśli podmioty te posiłkowałyby się aktualnym kształtem wpisów do KRS, to wiadomym jest, że uprawniona do odbioru korespondencji może być osoba, która nie jest ani wspólnikiem ani członkiem zarządu. (zob. także wyrok NSA z 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1684/14). Także potwierdzenie odbioru zostało uzupełnione właściwie – widnieje podpis wraz z datą oraz oznaczenie charakteru osoby odbierającej korespondencję ("osoba uprawniona do odbioru"). Dodatkowo sama osoba odbierająca nie kwestionowała wówczas sposobu doręczenia, a więc zgodnie z przytoczonym wyżej orzecznictwem zaistniało domniemanie poprawności doręczenia, zaś to na spółce wywodzącej jego nieprawidłowość ciąży inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia swoich twierdzeń. Podsumowując, zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu wniósł on w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika jednoznacznie, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sadu organ prawidłowo uznał, że okoliczności powołane przez spółkę A. Sp. z o.o. w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 6 lutego 2023 r., znak: RZ.ZU0.2.4701.2574.0Z.2022.RW, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy argumenty A. Sp. z o.o. nie są wystarczające do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca spełniła wprawdzie warunek formalny do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ dochowała terminu 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od dnia uzyskania przez nią wiadomości o wydaniu decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [....] z dnia 6 lutego 2023 r. znak: RZ.ZU0.2.4701.2574.0Z.2022.RW. Nie wykazała jednak, że przyczyna niezachowania terminu do złożenia odwołania nastąpiła bez jej winy. Sąd akceptuje stanowisko organu, że nieuregulowanie kwestii odbioru i obiegu korespondencji w siedzibie spółki świadczy o nienależytej organizacji pracy i nie zwalnia spółki z odpowiedzialności za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. Skoro uchybienie terminu zostało spowodowane odbiorem korespondencji przez osobę do tego nieupoważnioną to ta okoliczność oznacza, że spółka nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. Obowiązkiem spółki było takie zorganizowanie pracy, aby zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. Niespójność wewnętrznych ustaleń w zakresie osoby uprawnionej do odbioru korespondencji nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy spółki w dopełnieniu czynności, jaką było złożenie odwołania od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 6 lutego 2023 r., znak: RZ.ZU0.2.4701.2574.0Z.2022.RW w ustawowym terminie. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu należytej staranności można było rozwiązać. Mając powyższe na uwadze, prawidłowość zaskarżonego postanowienia nie budzi wątpliwości, a skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.