II SA/Rz 1770/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 października 2013 r. sygn. II SAB/Rz 64/11 zapadłego w sprawie ze skargi M.W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nierozpoznania odwołania - postanawia – I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika.

Sygn. II SA/Rz 1770/15 U Z A S A D N I E N I E M.W. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, oboje stale leczą się i rehabilitują. Pobierane świadczenia (1455 zł i 1664 zł) z trudem wystarczają na pokrycie kosztów wyżywienia, utrzymania domu, kosztów leczenia, rehabilitacji. Skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i męża ponieść kosztów sądowych. Zobowiązania i stałe wydatki to prąd 138,47 zł, gaz 388,95 zł, woda 150 zł, kanalizacja 117,50 zł, koszty wykupu leków 1.122 zł, koszty dojazdów 436 zł, koszty wyżywienia 871 zł. Jako majątek Skarżąca wskazała dom o pow. 64 m² na działce siedliskowej o pow. 0,21 ha. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). Wniosek o prawo pomocy można wnieść w każdym czasie i obejmuje on koszty postępowania aktualne na dzień wniesienia wniosku oraz na przyszłość (art. 243 §1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy, z jednej strony, uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej, ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że wpis od skargi został w niniejszej sprawie uiszczony w terminie wskazanym w wezwaniu do jego uiszczenia (17.01.2017 r., k. 71 akt sądowych). Potencjalne koszty sądowe, jakie mogą powstać na przyszłość dla Skarżącej w sprawie to opłata kancelaryjna 100 zł, obligatoryjna w razie wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku i 100 zł wpisu w przypadku wnoszenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na wydatki związane ze zdrowiem, w tym zakupem koniecznych leków, zwolniono Skarżącą od uiszczenia ewentualnych dalszych kosztów w tej sprawie. Wydatki te zostały udokumentowane w związku z wezwaniem o wyjaśnienie swojej sytuacji materialnej w innej sprawie, w której Skarżąca wniosła do WSA skargę (sygn. II SA/Rz 595/17). Wnioskodawczyni zawnioskowała również o ustanowienie pełnomocnika –adwokata. Jednak ocena kompleksowa możliwości finansowych nie wskazuje zdaniem rozpoznającego wniosek na niewydolność ekonomiczną rodziny wnioskodawczyni w stopniu kwalifikującym również do ustanowienia pełnomocnika, czyli że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeczy temu fakt, że Skarżąca była w stanie uiścić należny w sprawie wpis od skargi, poniosła koszty doradztwa prawnego, za co przedstawiła fakturę (400 zł brutto), żądając zwrotu tych kosztów. Zatem poza zobowiązaniami stanowiącymi opłaty związane z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego i pomimo znacznych wydatków związanych ze zdrowiem, Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki pieniężne z przeznaczeniem na inne wydatki, także związane ze sprawą. Dodatkowo podkreślić należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny na etapie rozpoznawania skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 P.p.s.a). Skarżąca może w razie zmiany sytuacji materialnej ponownie wnieść wniosek o przyznanie prawa pomocy, a wówczas w razie stwierdzenia, że ta uległa pogorszeniu, żądanie ustanowienie pełnomocnika będzie mogło zostać uwzględnione. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.