II SA/Rz 177/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zastępczego wykonania obowiązku - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

W sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie zastępczego wykonania obowiązku T. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazała, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego wynoszącego ok. 1150 zł. Miesza wraz z dorosłym synem (47 lat), który nadużywa alkoholu i aktualnie z tego powodu nie pracuje. Skarżąca nadmieniła, że nie ma żadnego wsparcia od członków rodziny, czasami tylko pomagają jej córka z zięciem. Zwróciła uwagę, że nie "jest biegła w sprawach prawnych". Dom, w którym mieszka wraz z synem ma powierzchnię 110 m.kw. i jest położony na działce o pow. 7 ar. Skarżąca jest także właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 95 ar. Stałe wydatki to: żywność – 300 zł, media – 150 zł, środki czystości – 100 zł, "pożyczka syna P." – 500 zł. Celem uzyskania większej ilości danych potrzebnych do rozpoznania wniosku strony, wezwano ją do ich podania. W odpowiedzi T. S. wskazała, że nie podejmuje prac dorywczych. Pomoc córki ma niepieniężny charakter i polega na zakupie ubrań, a czasami żywności. Średnie miesięczne wydatki strony na żywność wynoszą od 300 do 400 zł, na telefon - 17 zł. Strona nie posiada pojazdów mechanicznych. Nieruchomość rolna to nieużytek, a pożyczkę zaciągnęła "z tego co pamięta" w 2016 r. Wnioskodawczyni nadesłała także świadectwa pracy swojego syna, dokumenty potwierdzające spłatę kredytu (łączna rata to 532 zł), decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. (kwota do zapłaty 159,50 zł), potwierdzenie wpłaty kwoty w wysokości 160 zł na ubezpieczenie domu, kserokopie opakowań po lekarstwach i paragon z apteki z dnia 27 lutego 2018 r. na kwotę 39,99 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika to prawo pomocy w całkowitym zakresie, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wedle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. otrzymuje je osoba, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego to częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.), którego adresatem jest osoba nie mogąca ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podane wyżej przesłanki uzyskania wsparcia Państwa wskazują na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, która skierowana jest do osób ubogich. Nie wystarczy jednak, że osoba, która domaga się udzielenia takiej pomocy zadeklaruje tylko, że jej sytuacja jest trudna czy bardzo trudna. Jak wynika z jasnego brzmienia powołanych art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., wnioskodawca winien wykazać, że spełnia ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy. Celem uzyskania konkretnego wsparcia zobowiązany jest więc do szczegółowego przedstawienia swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i odnośnie do dochodów. Jeśli zaś wezwany zostanie do podania bardziej szczegółowych informacji, czy też do przedłożenia stosownych dokumentów na podstawie art. 255 P.p.s.a., wówczas winien zastosować się w pełni do takiego wezwania. Jeśli zaś nie podejmie z rozpoznającym wniosek referendarzem sądowym należytej współpracy, to musi liczyć się z negatywnym rozpatrzeniem tego wniosku. T. S. nie wyjaśniła dostatecznie swojej sytuacji materialnej. Zadeklarowane bowiem przez nią wydatki (ok. 1290 zł) przekraczają uzyskiwany przez nią dochód (1150 zł) o około 140 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła tymczasem, że pomoc uzyskiwana od córki i zięcia ma wymiar niefinansowy. Nie przedstawiła też klarownie sytuacji syna, z którym mieszka. Nie podała więc, czy syn podejmuje jakieś prace dorywcze i czy w związku z tym nie uzyskuje jakiegoś, choćby niewielkiego, dochodu. Nie wskazała wydatku z tytułu korzystania z telefonu przez syna, jak też czy wymieniony posiada jakieś pojazdy mechaniczne i jakie ewentualnie wiążą się z tym wydatki. Poza tym, w złożonym wniosku podała, że syn, z którym mieszka zaciągnął pożyczkę, natomiast w odpowiedzi na wezwanie oświadczyła, że pożyczkę tę zaciągnęła sama. Nie podała jednak w jakiej wysokości, na jaki cel i kiedy kończy się okres jej spłaty. Należy też podkreślić, że biorąc pod uwagę zadeklarowany dochód strony, wątpliwości może budzić wielkość comiesięcznego wydatku na środki czystości (100 zł). Trudno wydatek ten we wskazanej wielkości zaliczyć do koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Natomiast prywatne zobowiązania stron (np. pożyczki i kredyty) są wyłącznie ich sprawą i nie mogą przemawiać za uwzględnieniem wniosku strony o prawo pomocy. Mając powyższe na względzie uznano, że T. S. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego jej skargą postępowania. Pomimo bowiem skierowanego do niej wezwania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia jej rzeczywistych możliwości finansowych, strona nie odpowiedziała na niego w całości, zaniechując przede wszystkim przedstawienia dokładniejszych danych dotyczących jej syna, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. To zaś uniemożliwia przychylenie się do jej żądania. Jak już bowiem zaznaczono wyżej, prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, a zatem okoliczności jej przyznawania nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Te zaś w przypadku niniejszego wniosku istnieją. Dodać należy jeszcze, że argument skarżącej dotyczący braku dostatecznej wiedzy prawnej nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozpoznania jej wniosku. O przyznaniu prawa pomocy decydują bowiem wyłącznie przesłanki o ekonomicznym charakterze. Poza tym, sąd analizuje sprawę całościowo, bez względu na podniesione przez stronę zarzuty (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym bez zawodowego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.