II SA/Rz 162/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - postanawia - I. zwolnić wnioskodawczynię od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżąca A. J. wezwana została do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wówczas wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Pobiera rentę w wysokości 592 zł. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z córką oraz rodzicami, w których domu wszyscy mieszkają. Matka skarżącej uzyskuje rentę w kwocie 604 zł, zaś jej ojciec wynagrodzenie za pracę wynoszące 1700 zł. Comiesięczne wydatki strony przedstawiają się następująco: wyżywienie, odzież, obuwie – 1500 zł, leczenie matki skarżącej – 300 zł, leczenie skarżącej – do 100 zł, woda i kanalizacja – 80 zł, wywóz śmieci – 28 zł, energia elektryczna – 175 zł, gaz – 100 zł, telefon i Internet – 120 zł, paliwo – 500 zł. Skarżąca wskazała także na zakup pralki w wysokości 1138 zł oraz zakup okularów w kwocie 315 zł. Zwróciła także uwagę, że jej ojciec zaciągnął w 2014 r. pożyczkę w wysokości 25 000 zł na remont budynku mieszkalnego po nawałnicy, która go zniszczyła; rata miesięczna to 335 zł. Do chwili obecnej przedmiotowy budynek nie został w pełni wyremontowany. Skarżąca podała także, iż jej córka leczy się w poradni alergologicznej oraz w poradni wad postawy i potrzebuje odpowiedniego obuwia i rehabilitacji. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Skarżąca A. J. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Powyższe wchodzi w zakres tzw. całkowitego prawa pomocy, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Mniejszy wymiar wsparcia przez Państwo przewiduje art. 245 § 3 P.p.s.a. stanowiąc, że częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. Przyznawane jest ono osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) Z powyższego wynika, że prawo pomocy, a zwłaszcza to w najszerszych granicach, to instytucja wyjątkowa, mająca zastosowanie wówczas, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Ze względu więc na fakt, że zasadniczo to strony postępowania sądowego mają obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (o czym stanowi art. 199 P.p.s.a.), a prawo pomocy finansowane jest ze środków Skarbu Państwa, to winno się ono sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe i nie ma co do tego wątpliwości. Jak wynika z wniosku skarżącej, sama otrzymuje ona rentę w niewielkiej wysokości (592 zł), jednak wraz z córką mieszka u swoich rodziców, z których każdy dysponuje swoim własnym dochodem. Zarówno strona, jak i jej matka wymagają stałego leczenia, co miesięcznie pochłania ok. 400 zł. Także córka wnioskodawczyni korzysta z pomocy placówek medycznych, wymagając - z uwagi na wady postawy - odpowiedniego obuwia oraz rehabilitacji. Na rodzinie ciąży także obowiązek spłaty zadłużenia, którego cel zaciągnięcia jest jak najbardziej związany z zaspokojeniem podstawowych potrzeb. Przedmiotowa pożyczka została bowiem zaciągnięta na potrzeby remonty domu mieszkalnego, zniszczonego w czasie nawałnicy w 2014 r. Z drugiej jednak strony należy wziąć pod uwagę, że wysokość zadeklarowanych przez stronę comiesięcznych wydatków tj. ok. 3200 zł przekracza wielkość miesięcznego dochodu rodziny tzn. kwotę ok. 2896 zł. Skarżąca nie wyjaśniła powyższej kwestii. Nadto, nie przedłożyła ona także wyciągów ze swoich rachunków bankowych, a tylko zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości uzyskiwanej renty. Niepełne wykonanie kierowanego do strony wezwania dotyczącego uzupełnienia złożonego na potrzeby prawa pomocy oświadczenia nie powinno działać na jej korzyść. Z tych wszystkich względów uznano, że adekwatnym do sytuacji wnioskodawczyni jest częściowe uwzględnienie jej żądania, a to w zakresie zwolnienia od połowy kosztów sądowych. Odnosząc się zaś do wniosku dotyczącego ustanowienia zawodowego pełnomocnika należy zwrócić uwagę, że na etapie, na którym znajduje się obecnie sprawa, ustawa procesowa tj. P.p.s.a. nie przewiduje wymogu działania za pośrednictwem takiego podmiotu. Poza tym, z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd ma obowiązek z urzędu uwzględnić wszelkie uchybienia, które zaistniały w postępowaniu administracyjnym tj. bez wniosków i zarzutów strony w tym przedmiocie. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.