II SA/Rz 1612/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 października 2025 r. nr SKO.4111/180/2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr ŚR.5212.3133.82.671.25.

II SA/Rz 1612/25 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P.J. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 8 października 2025 r. nr SKO.4111/180/2025 wydana w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym bratem S.J. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm. - dalej: "u.ś.r."). Wnioskiem z 22 lipca 2025 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zw. z opieką nad bratem S.J., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po rozpoznaniu wniosku Burmistrz decyzją z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr ŚR.5212.3133.82.671.25 odmówił przyznania P.J. wnioskowanego świadczenia, wskazując na zaistnienie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a u.ś.r., a mianowicie żyje ojciec osoby wymagającej opieki, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., dotyczący okresu powstania niepełnosprawności (niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia ani w trakcie nauki w szkole przed 25 rokiem życia). W odwołaniu od tej decyzji P.J. podkreślił, że jego brat nie może funkcjonować samodzielnie, a opiekę nad nim sprawuje w sposób ciągły od 23 kwietnia 2021 r. Był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji SKO w Rzeszowie z dnia 24 września 2021 r. (SKO.4111/852/2021). Obecnie ich sytuacja nie uległa zmianie. Skarżący nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, bowiem sprawuje nad bratem całodobową opiekę, a nie ma innych osób, które mogłyby zapewnić bratu odpowiednie wsparcie. Podał, że ojciec porzucił ich, gdy miał około 4 lata. Nigdy ich nie odwiedzał, nie utrzymywał kontaktów, nie wiedzą czy żyje. Ponadto wskazał, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Przepis ten nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 8 października 2025 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. . Na wstępie Kolegium powołało się na art. 63 ust. 1-3 u.ś.r. i wyjaśniło, że z uwagi na fakt, że wnioskodawca miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne od 23 kwietnia 2021 r. do 28 lutego 2025 r. (na okres ważności orzeczenia ZUS), w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym tj. obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. SKO podało, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że brat wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [..] lipca 2025 r. nr [...], z którego wynika, że jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 lipca 2030 r. Data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istnieje nadal. S.J. jest osobą [....]. Ze względu na stan zdrowia [....] nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Jego opiekunem prawnym jest skarżący, który sprawuje nad bratem całodobową, stałą opiekę. Ustalono również, że matka osoby wymagającej opieki nie żyje, natomiast jego ojciec (A.J.) legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Nie sprawuje on opieki na synem, nie utrzymuje z nim żadnego kontaktu, nie łoży na niego finansowo. Nie został on pozbawiony praw rodzicielskich. Z uwagi na powyższe ustalenia Kolegium w pierwszej kolejności nie podzieliło argumentacji organu I instancji w zakresie nie spełnienia przesłanki dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. W świetle powołanego przez odwołującego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ I instancji niesłusznie oparł decyzję na podstawie przepisu, który został uznany za niezgodny z Konstytucją.. Wskazany przez organ I instancji moment powstania niepełnosprawności u brata odwołującego nie stanowi przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO podzieliło natomiast stanowisko organu I instancji dotyczące odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na negatywną przesłankę o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a u.ś.r. Wyjaśniło, że odwołującemu nie może być przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że jako brat osoby wymagającej opieki, nie kwalifikuje się w pierwszej kolejności do alimentacji. Żyje bowiem ojciec osoby wymagającej opieki, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dalsi krewni mogą skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny tylko wówczas, gdy nie ma osób spokrewnionych pierwszym stopniu, osoby te są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takie stanowisko potwierdza również uchwała 7 Sędziów NSA z 14 listopada 2022 r., sygn. I OPS 2/22. Z akt sprawy wynika, że osoba spokrewniona w linii prostej w pierwszym stopniu, tj. ojciec wymagającego opieki żyje. To na nim w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad synem będącym osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Jak zauważyło Kolegium opieka ta nie musi być sprawowana osobiście, ale opiekę może sprawować także osoba trzecia wynagradzana przez tych członków rodziny, na których w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki. Odwołujący nie jest osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z bratem S.J. W ocenie SKO bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje oświadczenie odwołującego, że ojciec osoby wymagającej opieki nie mieszka z nimi, nie utrzymuje kontaktu i nie łoży finansowo. Sam fakt oddzielnego zamieszkiwania, wykonywania pracy zawodowej lub złego stanu zdrowia - w stopniu lekkim, nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego względem osoby uprawnionej. Obowiązek ten może bowiem polegać na staraniach osobistych, ale także np. na dostarczaniu określonej ilości produktów potrzebnych do egzystencji bądź opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, P.J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego a mianowicie: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się brat P.J., będący jednocześnie opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez ojca osoby niepełnosprawnej i dopiero wówczas gdy nie ma bliższych osób spokrewnionych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym krewnym, w sytuacji gdy ojciec A.J. nie sprawuje nad nim opieki i jedyną osobą sprawującą opiekę nad S.J. jest skarżący, gdyż ojciec niepełnosprawnego ze względu na to, że sam nie jest w stanie pracować, nie jest też w stanie sprawować opieki nad synem. Prawidłowa wykładnia powyższych przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia P.J. jako osobie, w rzeczywistości sprawującej opiekę nad S.J. 2. art. 17 ust. 1b u.ś.r w sytuacji gdy orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, doszło do zakwestionowania przymiotu konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później. Oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego względem nich należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. W uzasadnieniu skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał na możliwość przyznania, w wyjątkowych sytuacjach, świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Kierując się celem świadczenia pielęgnacyjnego należy dopuścić możliwość jego przyznania także wtedy, gdy stwierdzone zostaną obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą. W przypadku stwierdzenia takich obiektywnych przeszkód u osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, do świadczenia pielęgnacyjnego uprawnioną będzie osoba z dalszym stopniem pokrewieństwa (o ile spełni pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia) i to pomimo, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący podkreślił, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, bowiem nie może tego robić nikt z bliższych krewnych. Ponadto aby sprawować opiekę nad bratem zrezygnował z aktywności zawodowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2024 r., poz. 1267) kontrola działalności administracji oznacza badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz.143) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Decyzjami tymi odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem S.J. Prawo to przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą oraz osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. – tj. innym osobom, na których zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do tej ostatniej grupy należy skarżący jako brat osoby wymagającej opieki. Jak stanowi art. 17 ust. 1a) u.ś.r. , w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym organ I instancji odmówił przyznania świadczenia z uwagi na powstanie u S.J. niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia skutków, jakie wynikają z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasada równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jego błędne stanowisko w tym zakresie zostało zweryfikowane w zaskarżonej decyzji, w której Kolegium prawidłowo uznało, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie uznanej za niekonstytucyjną część przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednocześnie Kolegium stwierdziło przesłankę negatywną przyznania świadczenia – brak legitymowania się przez ojca osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Fakt ten pozostaje bezsporny, podobnie jak okoliczność, że skarżący pobierał uprzednio świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad bratem, przyznane decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 września 2021 r., nr SKO.4111/852/2021, na okres od 23.04.2021 r do 28.02.2025 r., tj. do końca okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Istotne znaczenie mają w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa znajdujące do niej zastosowanie. Otóż wniosek w tej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącego w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.), której przepisy istotnie zmieniły dotychczasowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Aktualnie nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego poprzez rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniu wspierającym zawiera jednak przepisy intertemporalne, na których podstawie rozstrzygać należy o uprawnieniach osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r. Otóż jak stanowi art. 63 ust. 1 w/w ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (czyli w ustawie o świadczeniach rodzinnych), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Strony skarżącej dotyczą skutki przepisu art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, które kształtują zasadę zachowania reguł dotychczasowych - art. 17 ust. 1 nast. u.ś.r. - względem tych opiekunów, którzy na podstawie decyzji administracyjnej nabyli prawo do świadczenia na okres czasu przypadający po wprowadzeniu zmian ustawodawczych, czyli po 1 stycznia 2024 r. Według art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi: "Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności". Z akt sprawy wynika, że wniosek o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności S.J. został złożony 7.01.2025 r., a prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługiwało skarżącemu do 28 lutego 2025 r. Spełnione wobec tego zostały warunki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na dalszy okres – na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Warunki te określa art. 63 ust. 3, a są one powiązane ze złożeniem wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności oraz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (specjalnego zasiłku opiekuńczego). Sąd zwraca uwagę na użycie przez ustawodawcę w art. 63 ust. 3 zd. pierwsze i odpowiednio w zd. drugim, wyrażenia "zachowują prawo", co jednoznacznie wskazuje na zakres badania przez organ. W przypadku zatem kolejnego wniosku dotyczącego kontynuacji wcześniej przyznanego świadczenia (tak jak w przypadku skarżącego), zgodnie z treścią art. 63 ust. 3 u.ś.w., powinno podlegać badaniu spełnienie wymogów formalnych wniosku (tj. złożenie wymaganych dokumentów we wskazanych w przepisie terminach) oraz ustalenie faktycznego sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca wskazał bowiem, że osoby, którym wcześniej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego "zachowują" to prawo na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., po spełnieniu warunków wynikających z art. 63 ust. 3 u.ś.w. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 30 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Ol 896/24). Także WSA w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2024 r., II SA/Sz 649/24, stwierdził, że "Ustawodawca w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. ustalił zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia. Przepisy te miały na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (Trybunał Konstytucyjny: orzeczenie z 11 lutego 1992 r. sygn. K 14/91 i wyrok z 22 czerwca 1999 r. sygn. K 5/99). Powyższa zasada sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 1999 r. sygn. K 34/98). Według Sądu, przepisy art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. urzeczywistniają zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz zasadę praworządności z art. 7 Konstytucji RP, których rozwinięcie zawarte zostało w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.". SKO w Rzeszowie mocą swej decyzji z dnia 24 września 2021 r.,, określiło materialne i formalne warunki korzystania przez skarżącego z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyposażając go w prawo, na które może on aktualnie się powoływać według reguł zasady ochrony praw nabytych – art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Dlatego też organy aktualnie orzekając o zasadności żądania strony nie mogą dokonywać zmiany tych warunków przywołując treść uchwały NSA z dnia 14 listopada 2022 r. o sygn. I OPS 2/22, LEX, i czyniąc jako podstawę odmowy przyznania świadczenia okoliczność braku znacznego stopnia niepełnosprawności u ojca skarżącego. Podobne stanowisko zajął WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 25 czerwca 2025 r., II SA/Rz 203/25, w którym przychylił się do poglądu, że wynikająca z art. 63 ust. 3 u.ś.w. zasada praw nabytych wyłącza w sytuacji kontynuacji świadczenia możliwość stosowania warunków wynikających z uchwały NSA z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, zgodnie z którą warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Wymóg posiadania przez małżonka osoby niepełnosprawnej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązywałby w sytuacji ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. po raz pierwszy. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie takie stanowisko dotyczy również pierwszej części powołanej uchwały NSA z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, zgodnie z którą warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Stanowisko Sądu wzmacnia również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025, SK 33/23, publ. na www.trybunal.gov.pl, w którym Trybunał orzekł, że "art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał uznał, że samo formalne orzeczenie o niepełnosprawności nie może być uznane za istotniejsze niż rzeczywista opieka nad osobą potrzebującą pomocy. Prawo nie może być bowiem oderwane od życia. Dalej Trybunał wskazał, że jest świadomy wielowymiarowości funkcjonowania różnych rodzin i nie może podchodzić do sprawy z wyidealizowanego punktu widzenia, w którym nie ma konfliktów rodzinnych, a każda osoba bez orzeczenia o niepełnosprawności jest zdrowa i zdolna do opieki nad chorym krewnym. Każda sprawa wymaga spojrzenia sub specie aeternitatis na różne sytuacje, które prowadzą do konieczności złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy rezygnuje się z własnego rozwoju zawodowego na rzecz opieki nad słabszym i potrzebującym. Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji, zadaniem organów będzie zbadanie warunków formalnych wskazanych w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, w tym z zastosowaniem zasady ochrony praw nabytych. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.