II SA/Rz 161/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H. N. i A. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący A. N. wezwany o wpis w wysokości 200 zł od skargi swojej i siostry na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości uiścił żądaną opłatę. Następnie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że do uwzględnienia skargi niezbędna jest wiedza prawnicza, a zatem obecność w sprawie zawodowego pełnomocnika. Zaznaczył, że posiada mieszkanie o pow. 48 m.kw. i samochód osobowy z 2007 r. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury wynoszącej 1312,84 zł. Zadłużenie na jego karcie kredytowej wynosi 5 150 zł, czynsz za mieszkanie to 300 zł, koszty leczenia to 200 zł, zaś "opłata medialna" wynosi 130 zł. Do wniosku skarżący dołączył dokumenty w postaci zaświadczenia lekarskiego o pozostawaniu w leczeniu, fakturę na zakup leków o wartości 185,16 zł oraz dokumenty bankowe wskazujące na zadłużenie na rachunku kart kredytowych wynoszące 3085,84 zł (wymagana minimalna spłata to 151,44 zł) oraz 2065,15 zł (minimalna kwota do zapłaty 90,14 zł). Uznając powyższe dane za niewystarczające do rozpoznania wniosku strony wezwano ją do ich uzupełnienia w zakresie podania wszystkich swoich dochodów oraz comiesięcznych wydatków, jak też do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi A. N. podał, że jego wydatki wynoszą w skali miesiąca: wyżywienie od 700 do 900 zł, czynsz za mieszkanie – 300 zł, gaz – 37 zł, energia elektryczna – 52 zł, telefon i Internet – 115 zł, utrzymanie samochodu – 200 zł. Skarżący zaznaczył, że cel wykorzystania środków z kart kredytowych to leczenie (w tym zabiegi lecznicze), wczasy wypoczynkowe oraz "opłaty sytuacyjne". Karty te posiada z okresu, kiedy jeszcze pracował, a narastające zadłużenie spłacane jest według możliwości. Obecnie nie posiada żadnych rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Skarżący A. N. nie wykazał, że jego sytuacja rodzinno-materialna wymaga udzielenia mu wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. W myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata to prawo pomocy w całkowitym zakresie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznawane jest ono osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata to prawo pomocy w częściowym zakresie. Adresowane jest ono do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Brzmienia powołanych unormowań wskazują jednoznacznie na wyjątkowość instytucji prawa pomocy, która wprost wynika z regulacji zawartej w art. 199 P.p.s.a., Zgodnie z nią, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Osoba zamierzająca więc realizować swoje prawa na drodze sądowej winna mieć świadomość tego, że wiążą się z tym określone wydatki, dlatego też w tym celu zobowiązana jest do zgromadzenia wystarczających środków, ograniczając część swoich stałych wydatków. Każdy bowiem winien partycypować w kosztach postępowania sądowego prowadzonego z jego udziałem do granic koniecznego utrzymania siebie i najbliższej rodziny. Analizując sytuację wnioskodawcy w sprawie niniejszej trudno dojść do wniosku, że wymaga on dofinansowania ze środków Skarbu Państwa w największym z możliwych wymiarów, a więc do uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie. Jest ono bowiem przeznaczone dla osób ubogich tj. często bez stałego dochodu czy też wprawdzie dochód taki posiadających, lecz w wysokości nie wystarczającej nawet na pokrycie kosztów minimalnego utrzymania siebie i rodziny. Skoro wnioskodawca jest w stanie uiszczać opłatę za telefon i Internet w wysokości 115 zł miesięcznie oraz utrzymywać samochód za kwotę 200 zł miesięcznie, to nie można twierdzić, że mieści się on w kategorii osób ubogich. W myśl cytowanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tylko wydatkom koniecznym, a więc przesądzającym o egzystencji ustawodawca przyznał pierwszeństwo przed należnością publicznoprawną, jaką są koszty postępowania sądowego. W ocenie referendarza sądowego, brak jest również podstaw do przychylenia się do wniosku strony choćby w części i przyznania jej prawa pomocy bądź to w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bądź ustanowienia adwokata. Wynika to z nie do końca jasnej sytuacji materialnej skarżącego, który jako swoje comiesięczne dochody zadeklarował kwotę 1320,94 zł, natomiast jako swoje wydatki wskazał kwotę ok. 1700 zł i to nie wliczając do tego spłaty zadłużenia na kartach kredytowych. Powyższy brak równowagi wskazuje bądź na zawyżenie swoich wydatków bądź też na nie podanie źródeł i wysokości wszystkich osiąganych dochodów. W każdym bądź razie, istniejące wątpliwości w tym zakresie uniemożliwiają uwzględnienie żądania strony. Jak już wyżej zaznaczono, tylko wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb mogą wyprzedzać obowiązek sfinansowania kosztów postępowania sądowego. Tymczasem skarżący podał, że środki stanowiące zadłużenie jego kart kredytowych zostały przeznaczone m. in. na wczasy wypoczynkowe, który to cel z pewnością nie mieści się w kategorii wydatków koniecznego utrzymania, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto, strona uiściła kwotę 200 zł tytułem wpisu od złożonej skargi, co wskazuje na to, że ma możliwości uczestnictwa w postępowaniu sądowym bez pomocy Państwa. Udział zaś zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny w świetle uregulowań P.p.s.a. Z tych względów uznano, że skarżący A. N. nie wykazał, by potrzebna mu była pomoc, o którą się ubiega. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.