II SA/Rz 1594/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 7 października 2025 r. nr SE.9022.7.315.2024.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - oddala skargę -

Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie ("PPWIS"), postanowieniem z dnia 7 października 2025 r. nr SE.9022.7.315.2024.AB, utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (PPIS) z dnia 11 czerwca 2025 r. nr PSE.9022.27.47.2024 o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W podstawie prawnej Organ II instancji powołał: art. 18, art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3, art. 26 § 5c w zw. z § 5d ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, dalej jako: "u.p.e.a."), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, następnie jako "K.p.a."), oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416). W dniu 4 grudnia 2024 r. PPWIS wydał postanowienie nakładające na B. K. (dalej także: "Skarżąca") grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] listopada 2024 r., wystawionym przez PPIS w [...], który to obowiązek dotyczył poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego dziecka J. K. – urodzonego [...] lipca 2017 r. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone. Natomiast w piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r., skierowanym do PPWIS, Skarżąca i S. K. zdeklarowali chęć zaszczepienia swoich dzieci – B. i J. wskazując, że ze względu na ich częste choroby, szczepienia te nie mogły zostać dotychczas zrealizowane. Poinformowali, że będą przekazywać Organowi informacje dotyczące realizacji obowiązku szczepień, zwracając się jednocześnie z prośbą o wstrzymanie egzekucji. Dołączyli informację podpisaną przez lekarza, potwierdzającą, że J. K. od 7 grudnia 2024 r. jest leczony z powodu [...] (dokument ten nie zawierał zaleceń o czasowym odroczeniu szczepienia ani innych przeciwskazań medycznych). W piśmie z dnia 9 stycznia 2025r., PPWIS odpowiedział, że grzywna zostanie umorzona w momencie wykonania w całości obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Z kolei, w piśmie z dnia 3 lutego 2025 r. Skarżąca i S. K. poinformowali PPWIS, że J. K. z uwagi na stan zdrowia nie został zaszczepiony i został skierowany do lekarza pulmonologa (termin wizyty - [...] lutego 2025 r.). W dniu 7 kwietnia 2025 r. do PPWIS wpłynęło kolejne pismo Skarżącej (z 4 lutego 2025 r.), w którym poinformowała, że planowany termin realizacji szczepienia dziecka przypada na maj 2025 r. W dniu 22 maja 2025 r. Skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc przedawnienie obowiązku i brak jego wymagalności. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r. PPIS oddalił zgłoszone zarzuty. Skarżąca złożyła na to postanowienie zażalenie, w którym zarzuciła błędne uznanie, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień i nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzestanie na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych bez dokonania ich subsumpcji, nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego oraz uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Jej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. PPWIS, wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 7 października 2025 r., utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. Podniósł, że w piśmie z dnia 22 lipca 2025 r. zwrócił się do Skarżącej z prośbą o informację, czy J. K. odbył wizytę u pulmonologa. Pomimo przedłużenia terminu na udzielenie odpowiedzi Skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani też innych dowodów potwierdzających istnienie przeszkód zdrowotnych uniemożliwiających realizację obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Organ odwoławczy zaprezentował stanowisko zajęte przez Organ I instancji, a następnie odniósł się do zgłoszonych zarzutów. Podał, że wbrew twierdzeniu Skarżącej nie nastąpiło przedawnienie obowiązku z uwagi na przekroczenie terminów wskazanych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782, dalej także: "rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r."). Przepisy powołanego aktu nie przewidują bowiem instytucji "przedawnienia" szczepienia w rozumieniu skutku wygaśnięcia obowiązku. Wskazane w załączniku terminy dotyczą jedynie optymalnych ram czasowych realizacji poszczególnych dawek szczepień i mają charakter organizacyjny, a nie wyznaczający granicę trwania obowiązku. Obowiązek szczepień ochronnych ma charakter ciągły i trwa do momentu jego wykonania, bez względu na przekroczenie zalecanych terminów a stanowisko to potwierdza również utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych. Jeśli zaś chodzi o wymagalność obowiązku, to PPWIS stwierdził, że rolą organu inspekcji sanitarnej nie jest podważanie czy opiniowanie rozporządzeń wydawanych przez Ministra Zdrowia. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej: "u.z.c.z.") wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się szczepieniom ochronnym. Natomiast w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) – zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy - odpowiedzialność za wypełnienie przedmiotowego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają więc prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Zdaniem PPWIS, nie można zgodzić się też z argumentacją Skarżącej, że realizacja obowiązku szczepień ochronnych narusza art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, wolność jednostki może podlegać ograniczeniom, jeśli są one wprowadzone w ustawie i konieczne m.in. dla ochrony zdrowia publicznego. W rozpoznawanym przypadku wszystkie przesłanki konstytucyjne zostały spełnione: obowiązek szczepień ochronnych ma podstawę ustawową (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b u.z.c.z.), celem tego obowiązku jest ochrona zdrowia publicznego - należy do wartości konstytucyjnie chronionych. Organ dodał, że stanowisko to zostało jednoznacznie potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt. 31/15, w którym orzeczono, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z art. 31 ust. 3. Trybunał uznał, że ochrona zdrowia publicznego może uzasadniać ograniczenie praw i wolności jednostki, a obowiązkowe szczepienia, jako środek służący temu celowi, są środkiem proporcjonalnym i dopuszczalnym w demokratycznym państwie prawnym. PPWIS podkreślił, że w myśl art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, stosowanie profilaktyki przed chorobami jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. W związku z czym, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do których kompetencji należy utrzymanie zdrowia publicznego, zobowiązane są podjąć wszelkie działania prewencyjne, które mogą zapobiegać zachorowaniom. Dalej Organ odwoławczy zauważył, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują konieczności indywidualnego ustalania kalendarza szczepień w każdym przypadku a tylko w szczególnych przypadkach klinicznych, o ile lekarz stwierdzi medyczne przeciwskazania lub konieczność przesunięcia terminów. Skarżąca nie przedłożyła zaś żadnych dokumentów medycznych potwierdzających potrzebę ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Z przedstawionych informacji wynika jedynie, że terminy szczepień były wielokrotnie przekładane z powodu częstych infekcji oraz że dziecko otrzymało skierowanie do pulmonologa. Okoliczności te nie stanowią jednak formalnego odroczenia obowiązku szczepień ani nie zostały poparte zaświadczeniem lekarskim o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do ich wykonania. Ponadto, w dniu 5 września 2024 r. lekarz przeprowadził badanie kwalifikacyjne J. K. i jednoznacznie stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia. Mimo to, rodzice małoletniego nie wyrazili zgody na wykonanie szczepienia, co świadczy o niewypełnieniu obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Organ stwierdził też, że wbrew twierdzeniu Skarżącej, uzasadnienie kwestionowanego postanowienia zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 3 K.p.a. Obowiązek szczepień należy zaś postrzegać nie jako naruszenie praw jednostki, lecz jako instrument realizacji konstytucyjnego obowiązku państwa w zakresie ochrony zdrowia publicznego. B. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie PPWIS, zarzucając naruszenie: 1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.c.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień ze wskazanego rozporządzenia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł, 2. art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.c.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2023 r. poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, 3. art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się Organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, 4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Jej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zauważyła, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r. zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej z uwagi na brak uwzględnienia jakichkolwiek danych epidemiologicznych jak zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (brak analizy zachorowalności na daną chorobę, brak zaleceń WHO w kierunku przymusu jakichkolwiek szczepień z uwagi na możliwość wystąpienia NOP). Wniosła więc o zwrócenie się do TK o zbadanie zgodności z Konstytucją przedmiotowego aktu. Zwróciła też uwagę na wyrok TK z 9 maja 2023 r., w którym Trybunał uznał, że art. 17 ust. 11 u.z.c.z. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Skarżąca podniosła, że 25 państw w Europie ma system szczepień, które są całkowicie dobrowolne. Obowiązek szczepień w Polsce narusza więc konstytucyjną zasadę proporcjonalności. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Twierdzenie Skarżącej o wydaniu rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2023 r. z przekroczeniem delegacji ustawowej uznał za chybione. Akt ten ma charakter wykonawczy i doprecyzowujący a nie prawotwórczy w zakresie tworzenia nowych obowiązków. Określa on techniczne szczegóły, w tym harmonogram szczepień, a więc wiek dziecka i moment podania poszczególnych dawek szczepionki. Jest to rozwiązanie zgodne z delegacją ustawową i nie wykracza poza jej granice. Ustalenie wieku, w którym poszczególne dawki szczepionek stają się wymagalne nie tworzy nowego obowiązku lecz realizuje ten, który został wprowadzony w ustawie. Organ podniósł też, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - dokonywana jest pod względem zgodności z prawem, o czym mowa w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Sytuacje, w których zachodzi konieczność eliminacji z obrotu prawnego skarżonego rozstrzygnięcia w postaci decyzji czy postanowienia określa art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz.143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd stwierdza więc nieważność skarżonego postanowienia jeśli zauważy przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2). Jeżeli natomiast sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas kwestionowane postanowienie uchyla w całości lub w części (pkt 1). Rozstrzyganie sprawy następuje w jej granicach, bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Skarga niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., w myśl którego, jest to dopuszczalne m. in. wówczas, kiedy jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Podstawę prawną postanowienia Organu I instancji stanowił art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. stanowiący o wydaniu postanowienia o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 34 § 3 u.p.e.a., na tego rodzaju postanowienie przysługuje zażalenie. Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, dlatego skarga została oddalona w całości jako niezasadna. Kontrolowanym postanowieniem PPWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS w [...] o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało poprzedzone doręczeniem Skarżącej upomnienia, które zawierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniego dziecka Skarżącej tj. J. K. urodzonego [...] lipca 2017 r., przeciwko następującym chorobom: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (II, III dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka, I dawka szczepienia przypominającego), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (I, II, III dawka oraz dawka szczepienia przypominającego) oraz odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce (I dawka oraz dawka szczepienia przypominającego). Dnia [...] września 2024 r. zrealizowany został obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – II dawka. Natomiast z powodu niewykonania obowiązku pozostałych szczepień, na wniosek wierzyciela czyli PPIS w [...], wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2024 r., w którym to tytule wierzyciel szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, w tym które są to dawki, jak też wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 u.z.c.z. oraz § 2 i § 3, jak również załącznik nr 1 rozporządzenia MZ z 2023 r. Jak stanowi art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wnosząc zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym Skarżąca powołała się na dwie kwestie a mianowicie brak wymagalności obowiązku, jak też jego przedawnienie. Podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej określa art. 33 § 2 u.p.e.a. i są to: nieistnienie obowiązku (pkt 1); określenie obowiązku niezgodnie z treścią tego obowiązku (pkt 2), błąd co do zobowiązanego (pkt 3); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4); wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5) oraz brak wymagalności obowiązku w przypadku: odroczenia terminu jego wykonania (lit. a), rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (lit b) czy wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (pkt 6). Należy podkreślić, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Źródłem tego prawa jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.c.z., zgodnie z którym, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, przez które w świetle art. 2 pkt 26 u.z.c.z. należy rozumieć podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie tego rodzaju obowiązku ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581), o czym mowa w art. 5 ust. 2 u.z.c.z. Osoby obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, jak też choroby zakaźne przeciwko którym obowiązek szczepienia istnieje określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw zdrowia, o czym przesądza treść art. 17 ust. 1 u.z.c.z. W wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.c.z. Minister Zdrowia wydał w dniu 27 września 2023 r. rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to akt wszedł w życie 1 października 2023 r. i obowiązywał w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie tj. [...] listopada 2024 r. Rozporządzenie to określa oprócz wskazanego wyżej wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (§ 2) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym (§ 3) także wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (§ 3) oraz schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (załącznik nr 1). Wskazane rozporządzenie zostało wydane już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023 r. (sygn. SK 81/19), na który powołała się Skarżąca, a w którym Trybunał uznał, że art. 17 ust. 11 u.z.c.z. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał jako zasadne dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia. Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. W związku z powyższym, od momentu wydania przez Ministra Zdrowia rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Tym samym należy podkreślić, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie może budzić wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. powołanych już przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.c.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania legalności tego ostatniego aktu. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). W odniesieniu jeszcze do zarzutu Skarżącej dotyczącego braku wymagalności, to z powołanego wyżej art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wynika, że zarzut ten dotyczy sytuacji: odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej czy też wystąpienia innej niż wyżej określone przyczyny. Jak już wcześniej zaznaczono, obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym wynika z regulacji ustawowej tj. cytowanego art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.c.z. a został on skonkretyzowany w wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego (tj. art. 17 ust. 10 u.z.c.z.) rozporządzeniu MZ z 2023 r. W wystawionym w dniu [...] listopada 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, że brakujące szczepienia w wypadku syna Skarżącej to szczepienia przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. W świetle § 3 rozporządzenia MZ z 2023 r., obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: - wirusowemu zapaleniu wątroby typu B są dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia (pkt 7), - błonicy, krztuścowi, tężcowi są dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia (pkt 2), - ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) są dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia (pkt 4), - odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce są dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia (pkt 5). Mając to na uwadze należy wskazać, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna Skarżącej obowiązkowe i wymagalne. W tym miejscu trzeba podać, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.c.z.). Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.z.c.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.c.z.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.c.z.). W świetle § 11 rozporządzenia MZ z 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Tylko więc w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie takiego szczepienia. Wykonanie szczepienia może zatem zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Obowiązujące regulacje prawne przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. Przez wymagalność należy rozumieć taki stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku. Ustawowy obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie. Innymi słowy, wymagalny jest taki obowiązek, co do którego upłynął termin na jego dobrowolne wykonanie przez zobowiązanego. Jeśli chodzi o szczepienia ochronne, to rozporządzenie MZ z 2023 r., wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.ch., wskazuje w § 3 jakie osoby podlegają szczepieniu przeciw konkretnym chorobom zakaźnym, podając także wiek tychże osób. Natomiast załącznik nr 1 do tego aktu podaje schemat takich obowiązkowych szczepień poprzez wskazanie liczby dawek danego preparatu szczepionkowego i czas, w którym winny one zostać podane. Jeśli zatem czas ten minął, a przeprowadzone badanie kwalifikacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., nie wykluczyło przeciwwskazań do wykonania danego szczepienia ochronnego, to obowiązek szczepienia stał się wymagalny. Mając powyższe na względzie należy przyjąć, że wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego, jak też wystąpienie przez niego do organu właściwego w zakresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego było w warunkach rozpoznawanej sprawy uzasadnione. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, syn Skarżącej figurował w wykazie osób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych i pomimo skierowanego do Skarżącej upomnienia, dziecko nie zostało poddany obowiązkowym szczepieniom. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby w przypadku syna Skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Terminy szczepień u wymienionego były wielokrotnie przekładane z powodu częstych infekcji a ponadto dziecko zostało skierowane do pulmunologa (powyższe okoliczności wynikają z kierowanych przez Skarżącej do PPWIS pism). Jednakże w dniu 5 września 2024 r. lekarz przeprowadził badanie kwalifikacyjne J. K. i stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia. Skarżąca nie wyraziła natomiast zgody na jego wykonanie i pomimo upomnienia dziecko nie zostało poddane szczepieniom ochronnym. W aktach sprawy brak jest więc dokumentu w postaci zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych. Syn Skarżącej nie został więc zaszczepiony mimo, że obowiązek Skarżącej poddania dziecka szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzut skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku jest bezzasadny. Niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Wyżej przedstawiona argumentacja Sądu powiela tę już wyartykułowaną w innych orzeczeniach tut. Sądu (tak np. wyroki WSA w Rzeszowie: z 28.04.2026 r. II SA/Rz 1592/25, z 12.03.2026 r. II SA/Rz 1619/25, z 10.02.2026 r. II SA/Rz 1216/25). Jeśli chodzi o zgłoszony przez Skarżącą zarzut przedawnienia obowiązku szczepień to Sąd zgadza się z przedstawionym w tym zakresie stanowiskiem PPWIS, że wskazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia terminy dotyczą jedynie optymalnych ram czasowych realizacji poszczególnych dawek szczepień i mają charakter organizacyjny, a nie wyznaczający granicę trwania obowiązku. Obowiązek szczepień ochronnych trwa więc do momentu jego wykonania, bez względu na przekroczenie zalecanych terminów. Harmonogram szczepień nie określa więc maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie podlegać może egzekwowaniu - oczywiście w granicach zakreślonych treścią § 3 rozporządzenia MZ z 2023 r. tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu. Zdaniem Sądu, ograniczenie zakresu wymagalności obowiązku szczepienia wyłącznie do dat wskazanych w harmonogramie szczepień czyniłoby egzekucję tego obowiązku w istocie niewykonalną. Niewątpliwie bowiem do egzekucji obowiązku szczepień dochodzi wyłącznie w sytuacji, kiedy obowiązek ten nie został spełniony dobrowolnie, w okresach zakreślonych w tzw. kalendarzu szczepień. Jak wynika z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2024 r. w sprawie programu szczepień ochronnych na rok 2025 (Dz. Urz. Min. Zdr. Z 2025r. poz.93), w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminie wynikającym z Harmonogramu szczepień, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienia wyrównawcze prowadzi się według indywidualnego kalendarza szczepień, planowanego przez lekarza przy zastosowaniu dostępnych dla danej osoby, z uwagi na wiek i stan zdrowia, szczepionek. Dlatego też należy przyjąć, że po przekroczeniu wieku wynikającego z Harmonogramu szczepień, obowiązek poddania się szczepieniu nie ulega przedawnieniu, ale tryb wykonania tego obowiązku ulega zmianie. Argumentacja powyższa została zaprezentowana w orzecznictwie sądowym a Sąd w składzie niniejszym przychyla się do niej (por. wyroki WSA w Rzeszowie: z 28.10.2025 r. II SA/Rz 883/25, z 29.04.2026 r. II SA/Rz 1547/25). Jako nieuzasadniony należało uznać zarzut Skarżącej dotyczący braku spełnienia przez skarżone postanowienie wymogów z art. 124 K.p.a. Wbrew twierdzeniu Skarżącej, rozstrzygnięcie to zawiera wszystkie przewidziane tym przepisem elementy. W szczególności opisuje istotny dla rozpoznania sprawy stan faktyczny, wskazuje zastosowaną podstawę prawną wraz z jednoczesnym jej wyjaśnieniem, w tym zawiera argumentację odnoszącą się do zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów w sprawie egzekucyjnej. Odpowiada też Skarżącej na podniesione przez Nią w zażaleniu kwestie. Nie sposób zatem zgodzić się ze Skarżącą, iż uzasadnienie kwestionowanego aktu nie wskazuje aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku szczepienia. Zdaniem Sądu, jako bezzasadny należało ocenić zarzut uznania przez Organ, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia a przez to naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: Konwencja") oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i w związku z art. 68 Konstytucji RP. Prawo do ochrony prawnej życia prywatnego wprowadza art. 47 Konstytucji RP, prawo do ochrony zdrowia przewidziane jest w art. 68 Konstytucji RP, zaś art. 31 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że ochronie prawnej podlega wolność człowieka. Równocześnie jednak, w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP prawodawca postanowił, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z kolei, powołany przez Skarżącą art. 8 ust. 1 Konwencji stanowi, że każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Przy czym w ust. 2 powołany art. 8 Konwencji wskazuje, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Zacytowane art. 31 ust. 3 oraz art. 8 ust. 2 Konwencji wskazują zatem wyraźnie, że w niektórych, a opisanych w nich wypadkach ingerencja władzy publicznej w korzystanie z danego prawa jest dopuszczalna. Dlatego należy uznać, że przewidziany w art. 17 u.z.c.z. obowiązek szczepień mieści się w granicach dopuszczanej prawem ingerencji władzy publicznej w korzystanie z prawa do życia prywatnego czy prawa do ochrony zdrowia. Powyższa kwestia została omówiona np. w wyroku tut. Sądu z dnia 1 lipca 2025 r. (sygn. akt II SA/Rz 479/25), w którym Sąd zauważył, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych). ETPC wyraźnie zaakcentował, że obowiązkowe szczepienie, jako niedobrowolna interwencja medyczna, stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji (pkt 263). Jednak aby ustalić, czy ingerencja ta wiązała się z naruszeniem art. 8 Konwencji, należy zbadać, czy ingerencja była "przewidziana przez ustawę", czy realizowała jeden lub więcej określonych w niej uzasadnionych celów oraz czy w tym celu była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 265). Trybunał zwrócił uwagę, że obowiązek szczepień w Republice Czeskiej ma swoją szczególną podstawę w art. 46 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie zdrowia publicznego, stosowanym w związku z rozporządzeniem Ministra wydanym w wykonaniu uprawnień przyznanych mu w tym celu przez ustawę. Skarżący twierdzili, że termin "ustawa" należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do aktu parlamentu, ponieważ tak właśnie pojęcie "ustawy" (zakon) jest powszechnie rozumiane na szczeblu krajowym. Kwestionowali oni fakt, że czeski system szczepień opiera się na połączeniu prawodawstwa pierwotnego i wtórnego. Jednak Trybunał przypomniał, że termin "ustawa" - zastosowany w sformułowaniu "przewidziana przez ustawę" w art. 8 - 11 Konwencji - należy rozumieć w jego znaczeniu materialnym, a nie formalnym. Obejmuje on zatem, między innymi, prawo pisane, nie ograniczając się do prawa pierwotnego, lecz uwzględniając również akty i instrumenty prawne o niższej randze (pkt 268 - 269). W oparciu na powyższe WSA w Rzeszowie, w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku, zwrócił uwagę, że aktualnie obowiązujące polskie prawodawstwo dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych jest w istocie analogiczne do uregulowań czeskich. Podstawą obowiązku szczepień jest ustawa, natomiast kwestie m.in. terminów szczepień, rodzajów chorób zakaźnych objętych szczepieniami czy harmonogram wykonywania poszczególnych szczepień ochronnych doprecyzowany został w rozporządzeniu. Co zaś istotne, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ustawy i rozporządzenia. W związku z powyższym Sąd w sprawie obecnie rozpoznawanej nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją RP rozporządzenia MZ z 2023 r. czy też do TSUE o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji, o co wnosiła Skarżąca w złożonej skardze. Skarżąca zwróciła w skardze uwagę na to, że wiele państw europejskich ma system szczepień opartych na zasadzie dobrowolności. Argument ten nie ma jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W Rzeczpospolitej Polskiej obowiązuje bowiem powołany wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.c.z. oraz wydane na podstawie art. 17 ust. 10 rozporządzenie MZ z 2023 r., które wprowadzają obowiązek określonego rodzaju szczepień oraz terminy w tym zakresie. Na podstawie samego tylko argumentu o dobrowolnych szczepieniach w innych krajach nie można wyprowadzać wniosku o naruszeniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Jako nieuprawnione należało także ocenić zarzuty dotyczące braku rejestru powikłań oraz braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe osób, u których wystąpiły powikłania. Jak bowiem stanowi art. 21 ust. 3 pkt 2 u.z.c.z., właściwy państwowy inspektor sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Natomiast art. 17a i następne u.z.c.z., normują przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego oraz postępowanie w sprawie przyznania tego świadczenia. Z tych wszystkich podanych wyżej przyczyn Sąd oddalił złożoną skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.