Sygnatura
II SA/Rz 1548/25
Wyrok WSA w Rzeszowie z 29 kwietnia 2026 r., II SA/Rz 1548/25 – nadzór sanitarny
Wynik
oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 29 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 22 września 2025 r. nr SE.9022.1.309.2025.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - oddala skargę -
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. K. (dalej: "Skarżąca") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 22 września 2025 r. nr SE.9022.1.309.2025.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w następujący sposób. Postanowieniem z [...] maja 2025 r. Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie nałożył na J. K. grzywnę w kwocie 1.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka – E. K. - obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wskazanego w tytule wykonawczym z [...] maja 2025 r. nr [...]. Pismami z 8 czerwca 2025 r. Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła zażalenie na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia oraz zgłosiła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca, jako zarzut wskazała przedawnienie obowiązku podnosząc, że Organ w żaden sposób nie przeanalizował kwestii, że szczepienia, do których wykonania wzywa są przedawnione w świetle schematu MZ, gdyż należy je wykonać w zakresie dawki podstawowej do 7, 12 i 18 miesiąca życia. Skarżąca jako zarzut podniosła również brak wymagalności obowiązku, który uzasadniła przytaczając szereg informacji dotyczących, m.in. jej opinii w zakresie zgodności z aktami wyższego rzędu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, omówienia obowiązującego prawa w zakresie szczepień ochronnych w innych 25 krajach europejskich, omówienia obowiązującego w Polsce systemu zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych, rozszerzania obowiązku szczepień i braku systemu świadczeń odszkodowawczych. Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS" lub "Organ I instancji") postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r. nr PSE.966.8.296.2025.JW oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia, Organ I instancji odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów dotyczących przedawnienia obowiązku wskazał, że zarzut ten nie jest literalnie wymieniony w katalogu zarzutów według aktualnego brzmienia przepisu art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132; dalej: "u.p.e.a."). Zarzut przedawnienia wymieniony był w art. 33 § 1 pkt 1 w wersji ustawy obowiązującej do 30 lipca 2020 r. Ponadto pełnomocnik wspominając o dawce podstawowej, którą według schematu szczepień należy podać w 7, 12 i 18 miesiącu życia ani nie precyzuje jakie szczepienie ma na myśli, ani nie wyjaśnia, jak to się ma do realiów niniejszej sprawy egzekucyjnej, w której przymusowo dochodzony obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego nr [...] dotyczy dawki przypominającej szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce. Organ wyjaśnił, że z karty uodpornienia wynika, że dziecko Skarżącej poddano szczepieniom podstawowym, a nie zostało poddane szczepieniu przypominającemu, zaś termin tego szczepienia według schematów szczepień określonych w załączniku do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 782; dalej: "Rozporządzenie MZ") już upłynął. Tak więc w przypadku dziecka Skarżącej (które ukończyło 11 rok życia) termin wykonania szczepienia przypominającego według schematu już bezskutecznie minął, a w związku z tym, że dziecko jeszcze nie ukończyło 19 roku życia, możliwa jest jego przymusowa egzekucja. Odnosząc się do drugiego z podniesionych zarzutów, tj. braku wymagalności obowiązku, Organ I instancji wyjaśnił, że pełnomocnik Skarżącej pomimo obszernej treści uzasadnienia, nie wskazał wprost na czym opiera zarzut braku wymagalności obowiązku szczepienia dziecka Skarżącej, które to dziecko nie przyjęło dawki przypominającej szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce. W szczególności pełnomocnik nie wykazał, by brak wymagalności wynikał z odroczenia terminu szczepienia (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) lub innych okoliczności np. istnienia trwałych przeciwwskazań lekarskich do szczepienia. W ocenie PPIS, pełnomocnik Skarżącej nie wskazał ani na jakiej podstawie prawnej zgłasza zarzuty do postępowania egzekucyjnego, ani nie uzasadnił ich odnosząc się stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy egzekucyjnej, jak również nie zgłosił żadnych żądań w związku ze złożonymi zarzutami. Od powyższego postanowienia Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, przejawiające się błędnym przyjęciem, że obowiązek zaszczepienia dziecka jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień oraz nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych oraz brakiem odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej Skarżącej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki E. przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniej jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji. Ponadto Organ I instancji uznał, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów. Po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie, opisanym na wstępie postanowieniem z 22 września 2025 r. nr SE.9022.1.309.2025.AB, działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3, art. 26 § 5c w zw. z § 5d u.p.e.a., art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. PPWIS na wstępie wskazał, że po analizie zarzutów oraz stanowiska PPIS, w pełni podziela przedstawione przez niego stanowisko i nie znajduje podstaw do jego zakwestionowania. Zarzuty zgłoszone przez Skarżącą nie wykazują, aby prowadzona egzekucja była niezgodna z prawem, dotyczyła obowiązku nieistniejącego lub wygasłego, ani też aby zachodziły inne przesłanki uzasadniające ich uwzględnienie w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924, dalej: "u.z.z.ch."), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Natomiast w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do Rozporządzenia MZ. Zatem obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym ma charakter osobistego świadczenia osoby zobowiązanej, wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Niewykonanie obowiązku szczepień ochronnych skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie u.z.z.ch. oraz u.p.e.a. Organ II instancji wskazał, że Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia obowiązku szczepień ochronnych, który nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem nie może być skutecznie rozpoznany w ramach postępowania egzekucyjnego. Katalog ten ma charakter zamknięty i obejmuje wyłącznie przesłanki wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. Pomimo tego PPWIS podtrzymał stanowisko Organu I instancji i w pełni zgodził się z jego oceną, że obowiązek szczepień ochronnych trwa do czasu jego wykonania bądź ustania na skutek szczególnych przesłanek określonych w przepisach prawa, a nie w drodze jego przedawnienia. Wierzyciel wskazał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym ma charakter powszechny i wynika wprost z obowiązujących przepisów prawa. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że małoletnie dziecko nie zostało zaszczepione zgodnie z wymaganym kalendarzem szczepień, a termin wykonania szczepień przeciwko chorobom wskazanym w tytule wykonawczym już upłynął. Oznacza to, że szczepienia nie zostały wykonane w przewidzianym czasie, a skoro dziecko nie ukończyło jeszcze 19 roku życia, możliwe jest wszczęcie egzekucji obowiązku szczepień. Organ odwoławczy wskazał, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącej, wierzyciel rozważył i przeanalizował okoliczności faktyczne (wiek dziecka, stan zaszczepienia dziecka ustalony na podstawie karty uodpornienia oraz raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzony przez POZ, sprawujący opiekę medyczną nad dzieckiem) oraz obowiązujące aktualnie przepisy ustanawiające obowiązek szczepień ochronnych i na podstawie tej analizy stwierdził, że są podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego. Wobec powyższego, w ocenie PPWIS zarzut zgłoszony przez Skarżącą należy uznać za bezzasadny. Odnosząc się do drugiego podniesionego zarzutu (dotyczącego braku wymagalności szczepienia ochronnego), PPWIS uznał go za bezzasadny. Pomimo obszernego uzasadnienia, pełnomocnik nie wykazał wprost, na czym konkretnie opiera twierdzenie o braku wymagalności obowiązku szczepienia dziecka. W szczególności nie przedstawiono żadnych dowodów na przesunięcie terminu szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.) ani na istnienie trwałych przeciwwskazań lekarskich. Dziecko Skarżącej nie przyjęło obowiązkowych szczepień podstawowych. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu, PPWIS wskazał, że zarzut jakoby doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.ch. z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień i braku wykluczenia przeciwwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego dziecka jest niezasadny. Zgodnie z przepisami prawa, obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy. Szczegółowy wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkowym szczepieniem, a także grupy wiekowe oraz terminy podania poszczególnych dawek, określa Rozporządzenie MZ. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują konieczności indywidualnego ustalania kalendarza szczepień w każdym przypadku. Ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień może nastąpić jedynie w szczególnych przypadkach klinicznych, o ile lekarz stwierdzi medyczne przeciwwskazania lub konieczność przesunięcia terminów. W świetle powyższego nie można mówić o obowiązku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w oderwaniu od przesłanek medycznych. W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów medycznych potwierdzających potrzebę ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, a także nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani innego wiarygodnego dowodu potwierdzającego istnienie przeciwwskazań lekarskich do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka. Samo twierdzenie o rzekomym braku wykluczenia przeciwwskazań nie może być uznane za wystarczające uzasadnienie zarzutu, w szczególności w sytuacji, gdy brak jest decyzji lekarza o czasowym lub trwałym odroczeniu szczepień. W ocenie PPWIS również zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. jest niezasadny, gdyż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 3 k.p.a. Wskazano w nim podstawę prawną, stan faktyczny sprawy, odniesiono się do wyjaśnień strony oraz przedstawiono argumentację prawną uzasadniającą obowiązek szczepień. Ponadto w ocenie Organu odwoławczego, PPIS rozpatrzył sprawę w sposób wyczerpujący, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne. Organ II instancji wyjaśnił również, że w odniesieniu do zarzutu "przedawnienia" obowiązku sczepień, obowiązek szczepień nie przedawnia się wraz z upływem sugerowanego wieku dziecka. Terminy określone w Rozporządzeniu MZ w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych mają charakter orientacyjny i nie wpływają na ważność obowiązku. Brak szczepienia po zalecanym terminie nie oznacza jego wygaśnięcia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, w ocenie PPWIS jest chybiony i nieznajdujący uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom wynika wprost z przepisów prawa. Obowiązek ten ma charakter powszechny, legalny i służy ochronie zdrowia publicznego. Decydując się na odmowę szczepień ochronnych należy mieć świadomość ograniczania praw dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co naraża dziecko na zagrożenia związane zarówno z przechorowaniem, jak i możliwością wystąpienia poważnych powikłań zdrowotnych. Narusza to dobro dziecka, a tym samym istotę jego praw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zarzuciła naruszenie: 1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z Rozporządzenia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł; 2. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy w zw. z § 3 Rozporządzenia poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 3. art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się Organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej; 4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji w całości oraz umorzenie postępowania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje jedynie w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreślone granice kontroli Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż odpowiada ono obowiązującemu prawu. Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w [...] oddalające zarzuty Skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej, w związku z uchylaniem się przez Skarżącą od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązany zakwestionował możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], którym określono obowiązek podania dziecku Skarżącej przypominającej szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 u.z.z. oraz § 2, § 3 i załącznik nr 1 rozporządzenia MZ. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku, o charakterze niepieniężnym, polegającego na niepoddaniu dziecka szczepieniu. Jak wynika z akt sprawy do Skarżącej skierowano upomnienie, wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, której to okoliczności Skarżąca nie kwestionuje, podnosząc zarzuty, co do braku wymagalności nałożonego obowiązku oraz ogólnie pojętego ograniczenia swobody decyzyjnej rodziców, a także braku zasadności wprowadzania obowiązku szczepień z odwołaniem się do zasad obowiązujących w innych krajach europejskich. Wskazuje także na przedawnienie obowiązku zaszczepienia dziecka, w stosunku do dawek szczepień, podania których domaga się wierzyciel. Odnosząc się do zarzutów wniesionej skargi, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Źródłem tego prawa jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny - art. 5 ust. 2 u.z.z. W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 z późn. zm.) powoływane jako rozporządzenie MZ, które obowiązywało w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie. Powołane rozporządzenie określa między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 4,5,7 rozporządzenia MZ). Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że powołane rozporządzenie MZ, które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023 r., SK 81/19. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia MZ). W stanie prawnym obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu MZ, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania podstawy prawnej obowiązku egzekwowanego wobec Skarżącej. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano brakujące szczepienia ochronne u dziecka Skarżącej. Egzekwowane szczepienia oraz zakres czasowy obowiązku szczepień zostały wykazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia MZ, w którym wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania dziecka Skarżącej wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, jak i tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie nie budzi też wątpliwości, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego - zarzuty przeciwko któremu stanowią przedmiot sprawy - małoletnie dziecko Skarżącej nie zostało poddane wskazanym w treści tytułu wykonawczego szczepieniom ochronnym, pomimo upływu terminów wynikających ze schematu obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży - załącznik nr 1 do rozporządzenia MZ, a także pomimo skierowania do rodziców dziecka dodatkowego upomnienia. Z akt sprawy nie wynika także, aby wobec małoletniego dziecka istniały medyczne przeciwwskazania do wykonania obowiązku szczepień – obowiązek szczepień nie został odroczony. W świetle powyższego, brak podstaw do kwestionowania, wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska wierzyciela, co do wymagalności obowiązku szczepień w przedmiotowej sprawie, w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 u.z.z. konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Odnosząc się do zarzutów skargi, w kwestii braku zasadności wprowadzenia obowiązku szczepień z odniesieniem do stanów faktycznych i prawnych w innych krajach europejskich, podkreślić należy, że przytoczone argumenty, badania i wypowiedzi mogłyby zostać docenione w szeroko pojętej dyskusji społecznej, w przedmiocie konsekwencji szczepień, ich zalet oraz niebezpieczeństw z nimi związanych, niemniej jednak muszą pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, mającej na celu kontrolę legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji państwowej, egzekwujących obowiązek ustawowy, wynikający wyraźnie z treści obowiązującego prawa. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, z godnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Art. 8 ust. 2 stwierdza bowiem wyraźnie, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest niedopuszczalna, z wyjątkiem jednak przypadków przewidzianych przez ustawę, koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Przewidziany zatem w art. 17 u.z.z. obowiązek szczepień mieści się w granicach dopuszczanej prawem ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tego prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku szczepień opartego o tezy wyroku WSA w Warszawie z 5 lutego 2025 r. V SA/Wa 2364/24, Sąd w składzie orzekającym, stwierdza że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu braku wystarczającego uzasadnienia możliwości wykonania egzekwowanego obowiązku. Obowiązek szczepienia małoletniego dziecka Skarżącej wynika wprost z przepisów prawa, uszczegółowionych w treści rozporządzenia MZ oraz treści załącznika do tego rozporządzenia, określającego konkretny harmonogram szczepień. Wbrew twierdzeniu skargi, harmonogram ten nie określa maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego na obywateli obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie, podlegać może egzekwowaniu w granicach zakreślonych treścią § 3 rozporządzenia MZ tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu. Sąd w składzie orzekającym nie zgadza się zatem z tezą Skarżącej, jakoby wykroczenie poza zakres wieku określonego w harmonogramie szczepień tj. harmonogramie przewidzianym dla dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia, miałoby zaprzeczać możliwości przymuszenia do szczepienia, w ramach egzekucji obowiązku charakterze niepieniężnym, jeśli osoba mająca być podana szczepieniu, podlega temu obowiązkowi z mocy § 3 rozporządzenia MZ. Ograniczenie zakresu wymagalności obowiązku szczepienia wyłącznie do dat wskazanych w harmonogramie szczepień czyniłoby egzekucję tego obowiązku niewykonalną. Niewątpliwie bowiem do egzekucji obowiązku szczepień dochodzi wyłącznie w sytuacji, kiedy obowiązek ten nie został spełniony dobrowolnie, w okresach zakreślonych w tzw. kalendarzu szczepień. W przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminie wynikającym z Harmonogramu szczepień, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienia wyrównawcze prowadzi się według indywidualnego kalendarza szczepień, planowanego przez lekarza przy zastosowaniu dostępnych dla danej osoby, z uwagi na wiek i stan zdrowia, szczepionek (Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2024 r. w sprawie programu szczepień ochronnych na rok 2025 - Dz. Urz. Min. Zdr. z 2025 r. poz. 93). Tym samym, po przekroczeniu wieku wynikającego z Harmonogramu szczepień, obowiązek poddania się szczepieniu nie ulega przedawnieniu, ale tryb wykonania tego obowiązku ulega zmianie. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku indywidualnego kalendarza szczepień dla małoletniego dziecka Skarżącej należy podkreślić, że obowiązek stworzenia takiego indywidualnego kalendarza wraz z innymi zasadami dokonywania szczepień wyrównawczych wynika z ww. Komunikatu GIS, zgodnie z zapisami którego, Indywidualny Kalendarz Szczepień planuje lekarz przy zastosowaniu szczepionek dostępnych dla danej osoby, biorąc pod uwagę jej wiek i stan zdrowia, a także schemat szczepienia zgodny z określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego odstępami czasu między poszczególnymi dawkami. Skoro zatem stworzenie indywidualnego kalendarza szczepień uzależnione jest od wieku i stanu zdrowia konkretnej osoby to logicznym jest, że dla jego stworzenia konieczne jest stawienie się tej osoby na wizytę lekarską. Jeśli zatem Skarżąca nie stawiła się z dzieckiem na dalsze wizyty lekarskie, uniemożliwiając tym samym zarówno wykluczenie przeciwwskazań do szczepienia dziecka jak i stworzenie dla niego indywidualnego harmonogramu, to w tym stanie faktycznym zarzuty skargi, należy uznać za bezzasadne. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 2 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6205 Nadzór sanitarny 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie Inspekcja sanitarna
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Jolanta Kłoda-Szeliga Maciej Kobak /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
art. 2 § 1 pkt 10, art. 15 § 1, art. 26 § 1, art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 1 · Dz.U. 2025 poz. 132
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1, 2, 10, 11 · Dz.U. 2024 poz. 924
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
§ 1 pkt 1, 2, 4,5,7, § 3 · Dz.U. 2023 poz. 2077
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Rz 1549/25 · 29 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 29 kwietnia 2026 r., II SA/Rz 1549/25 – nadzór sanitarny
Sygnatura: II SA/Rz 1550/25 · 29 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 29 kwietnia 2026 r., II SA/Rz 1550/25 – nadzór sanitarny
Sygnatura: II SA/Rz 1547/25 · 29 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 29 kwietnia 2026 r., II SA/Rz 1547/25 – nadzór sanitarny
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny