II SA/Rz 1530/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 21 października 2025 r. nr GK-II.7221.20.2025 w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę przebiegu granic – skargę oddala –

Przedmiotem skargi G. G. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: Organ II instancji lub PWINGiK) z 21 października 2025 r. nr GK-II.7221.20.2025, o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] (dalej: Starosta lub Organ I instancji) z 7 lipca 2025 r. nr [...] o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, poprzez zmianę przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] oraz nr [...], położonymi w miejscowości [...], gmina [...]. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: K.p.a.), oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j . Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm. dalej P.g.k.). 4 kwietnia 2024 r. Skarżąca zwróciła się do Starosty z wnioskiem o wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym, w zakresie przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] oraz nr [...], położonymi [...], gmina [...]. Domagała się wprowadzenia ww. zmian na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 25 czerwca 1990 r. (sygn. akt [...]) i mapy sytuacyjnej wyznaczenia granicy pomiędzy działkami nr [...] (obecnie działka nr ew. [...]) z działką nr [...] P. F. Z. (obecnie działka nr ew. [...]) położonych w [...], sporządzonej przez biegłego geodetę sądowego J. Z. [...] i biegłego geodetę sądowego M. L. [...]. Starosta stwierdził, że ww. dokumenty nie są wystarczające, aby na ich podstawie dokonać aktualizacji danych ewidencyjnych, określających przebieg granic przedmiotowych działek ewidencyjnych. Powołał zatem biegłego geodetę do dokonania analizy materiałów, dotyczących przebiegu przedmiotowych granic oraz sporządzenia dokumentacji geodezyjno-prawnej. Biegły sporządził operat techniczny nr [...], który 23 grudnia 2024 r. został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z treści operatu wynikało, że dane ewidencyjne są błędne i wymagają aktualizacji, wobec czego organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie. Decyzją z 7 lutego 2025 r. nr [...], Starosta orzekł o dokonaniu z urzędu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji, poprzez wprowadzenie do części kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. [...] zmiany przebiegu części granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...] a działkami nr [...] i [...] - wynikającej z mapy do celów prawnych, wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 grudnia 2024 r., pod nr [...]. Po rozpatrzeniu, odwołania Skarżącej z 17 lutego 2025 r., PWINGiK decyzją z 23 kwietnia 2025 r. nr GK-II.7221.20.2025 uchylił ww. decyzję Starosty, wskazując na naruszenie przepisu art. 61 § 1 K.p.a., poprzez połączenie dwóch rozłącznych trybów postępowania i zakończenie postępowania, wszczętego na wniosek oraz postępowania prowadzonego z urzędu - jedną decyzją. W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w zakresie żądanych zmian przebiegu przedmiotowej granicy. Pismem z 25 czerwca 2025 r. Skarżącą przedłożyła "dodatkowe dowody celem potwierdzenia wiarygodności danych liczbowych pomiarowych naniesionych na mapę sytuacyjną wyznaczenia granicy sporządzonej przez biegłego geodetę sądowego J. Z. i biegłego geodetę sądowego M. L." tj. szkic sytuacyjny z nieokreślonej daty, opinię biegłego B. G. z 11 czerwca 1988r., postanowienie Urzędu Wojewódzkiego z 30 października 1991r. o wznowieniu postępowania w sprawie uregulowania stosunków wodnych. Opisaną na wstępie decyzją z 7 lipca 2025 r. Starosta odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] w odniesieniu do przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...] i nr [...]. Odwołanie od ww. decyzji wniosła Skarżąca. PWINGiK prowadząc postępowanie w trybie odwoławczym, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwrócił się do Organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego. W odpowiedzi na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy Skarżąca podtrzymała dotychczasowe wnioski i zarzuty, powołując się na dokumenty źródłowe załączone do wniosku z 4 kwietnia 2024 r. Opisaną na wstępie decyzją z 21 października 2025 r. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty z 7 lipca 2025 r. W uzasadnieniu zaznaczył, że zalegające w aktach dokumenty t.j. mapa sytuacyjna sporządzona przez geodetę sądowego J. Z. [...], na której opiera się postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 25 czerwca 1990 r. sygn. akt [...] oraz operat pomiarowy z wyznaczenia granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] i działką nr [...] , sporządzony przez biegłego sądowego geodetę J. S. [...], nie są wystarczające, aby na ich podstawie dokonać aktualizacji danych ewidencyjnych, określających przebieg granic przedmiotowych działek ewidencyjnych. Podkreślił, że dokonywanie zmian danych ewidencyjnych - w następstwie korygowania błędów lub pomyłek powstałych w procesie wprowadzania danych do rejestru - nie jest wykluczone o ile zostanie ustalone, że wpis był dotknięty od początku istotną wadą i w sposób oczywisty nie odpowiadał stanowi faktycznemu już w dacie jego dokonania. Natomiast, dokonanie żądanych przez Skarżąca zmian w operacie ewidencyjnym w zakresie przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] w [...], nie może nastąpić wyłącznie w oparciu o przedłożone przez Skarżącą dokumenty, które nie mogą stanowić podstawy do wprowadzenia zmian przebiegu granic w ewidencji gruntów i budynków. Udokumentowane przez Skarżącą pomiary punktów granicznych nie zostały bowiem wykonane w nawiązaniu do punktów osnowy geodezyjnej, zatem nie spełniają standardów dotyczących pomiarów sytuacyjnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1670, dalej: rozporządzenie w sprawie standardów). Ponadto dokumenty, zawierające dane pomiarowe, które nie zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i nie zawierają wykazu zmian danych ewidencyjnych, o którym mowa w § 34 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej: rozporządzenie e.g.i.b.). Pozytywne zrealizowanie wniosku strony o aktualizację danych zawartych w operacie ewidencyjnym, możliwe byłoby jedynie w sytuacji, gdy wnosząca wniosek poprze swoje żądania odpowiednią dokumentacją, wymienioną w § 30 pkt 1 rozporządzenia e.g.i.b. Samo żądanie strony wnoszącej podanie, nie jest wystarczającą przesłanką do pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku przez Starostę – o czym poinformowano Skarżąca pismem z 9 czerwca 2025 r. Skoro zatem Skarżąca nie przedłożyła dokumentacji geodezyjnej, umożliwiającej wprowadzenie żądanych przez nią zmian, oraz ze względu na fakt, że kwestionuje ona dane wynikające z dokumentacji sporządzonej przez biegłego z zakresu geodezji i kartografii (operat nr [...]) - odmowa aktualizacji żądanej przez Skarżącą jest uzasadniona. W skardze do WSA w Rzeszowie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 20 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust 2a i 2b P.g.k., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, jedynie wtedy gdy dotknięte są wadami w postaci: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja naruszała prawo. Skarga okazała się zatem niezasadna. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej – w przypadkach wskazanych w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit a) – h) oraz w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2c P.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z § 30 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 219) przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Zgodnie z § 31 powołanego rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Jak wskazuje się w orzecznictwie: "Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h P.g.k.). Przy czym aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego" (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2022 r., II SA/Ke 360/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2024r. III SA/Kr 946/23, publ. CBOSA) Organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji, nie jest władny do samodzielnej oceny prawidłowości dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji (...). Działanie takie prowadziłoby bowiem do naruszenia przepisów wskazujących organy i sądy właściwe do wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, brak jest podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji (wyrok NSA z dnia 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, CBOSA). Należy też zauważyć, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena tych dokumentów możliwa jest bowiem tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d P.g.k. lub postępowania modernizacyjnego, o którym mowa w art. 24a P.g.k. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, że to na podmiotach, o których mowa w art. 20 ust. 2 P.g.k., ciąży obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków" (zob. D. Felcenloben, Ewidencja gruntów i budynków. Zagadnienia materialne i procesowe, Warszawa 2022, s. 259). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 25 marca 2021 r., I OSK 2545/20, CBOSA): "Zwrot »wykrycie błędnych informacji« w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d P.g.k. oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego. (...) Utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie jest pogląd, że nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji". Analizując okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat przytoczonych przepisów oraz ich wykładni przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, który w zreferowanym wyżej uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyeksponował z jednej strony to, że Skarżąca, wzywana do wykazania swojego żądania, nie przedłożyła takich dokumentów, które pozwalałyby zaktualizować ewidencję gruntów i budynków po jej myśli – odwołując się wyłącznie do ponownej analizy dokumentów archiwalnych - jednocześnie zaś kwestionuje dane wynikające z dokumentacji geodezyjnej, sporządzonej przez biegłego z zakresu geodezji i kartografii (operat nr [...]). W przedmiotowym postępowaniu nie ma zatem podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej. Tym samym należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 24 ust. 2a w zw. z art. 24 ust. 2c P.g.k. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.