Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Rz 151/26

Wyrok WSA w Rzeszowie z 6 sierpnia 2026 r., II SA/Rz 151/26 – budownictwo wodne

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
6 sierpnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant Specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2025 r. nr R.RUT.477.52.2025.KP w przedmiocie kary pieniężnej za korzystanie bez pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW/organ odwoławczy) z dnia 27 listopada 2025 r. nr R.RUT.477.52.2025.KP, w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na Gminę [...] (dalej: Gmina/skarżąca) za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez pozwolenia wodnoprawnego. Z zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że na podstawie oświadczenia o ilości odprowadzonych wód, Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: Dyrektor ZZ/organ I instancji) informacją z 5 lutego 2025r. ustalił Gminie [...] opłatę zmienną za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do potoku [...] z drogi gminnej [...] ul. [...] w K. za okres IV kwartału 2024 r. w wysokości 510,00zł, a Gmina należność tę uregulowała. Następnie Dyrektor ZZ wszczął z urzędu postępowania administracyjne, po zakończeniu którego decyzją z 17 marca 2025r. nr RS.ZUT.477.24.2025 wymierzył Gminie [...] za okres IV kwartału 2024r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 2040,00 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast do wód potoku [...] (odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z drogi gminnej [...] ul. [...] w K.) bez pozwolenia wodnoprawnego. W punkcie 2 powołanej decyzji wskazano numer rachunku bankowego, na który uiszcza się administracyjną karę pieniężną oraz termin jej uiszczenia. W podstawie prawnej decyzji organ powołał m.in. art. 472aa ust.1 pkt 2 i ust.3 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm. - dalej: u.p.w.), jako podstawę do nałożenia sankcji m.in. za korzystanie z usług wodnych bez odpowiedniego pozwolenia. Wprawdzie organ przyznał, że Gmina posiadała wcześniej pozwolenie wodnoprawne na korzystanie z opisanej wyżej usługi wodnej udzielone decyzją Starosty [...] z dnia 27 czerwca 2012r. znak: [...], aczkolwiek obowiązywało ono do 27 czerwca 2022r. Od tego momentu Gmina [...] przedkładała Dyrektorowi ZZ w [...] kwartalne oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, wskazując w nich za każdym razem nieaktualne pozwolenie wodnoprawne wraz z informacją, że jest w trakcie uzyskiwania nowego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie organu I instancji Gmina [...], znając stan faktyczny wylotu, nie podjęła działań naprawczych zmierzających do uregulowania sytuacji formalno-prawnej oraz nie zaprzestała naruszania prawa. Dopiero w październiku 2024 r. zawarła umowę z podmiotem w celu opracowania dokumentacji wymaganej do złożenia wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Ostatecznie wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na przedmiotową usługę wodną został złożony do ZZ w [....]. w dniu 24 grudnia 2024 r. Organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary, bowiem ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego jest znaczący. Po rozpatrzeniu odwołania Gminy, decyzją z 27 listopada 2025r. nr R.RUT.477.52.2025.KP Dyrektor RZGW uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i wymierzył Gminie [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 2550,00 zł za korzystanie z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu w IV kwartale 2024r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych z drogi gminnej [...] (ul. [....] w K.). Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia organu I instancji i dokonaną ocenę materiału dowodowego. Wskazał, że niesporne jest korzystanie przez Gminę [...] z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do potoku [...] w IV kwartale 2024r., a na korzystanie z ww. usługi wodnej wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Pozwolenie takie udzielone Gminie w 2012r. wygasło, zatem korzystała ona z usługi wodnej bez pozwolenia, co w świetle art.472aa ust.1 pkt 2 w zw. z art.389 ust.1 u.p.w., uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Zdaniem organu odwoławczego, niezgodne z prawem działanie Gminy [...] w IV kwartale 2024 r. wynikało z zachowania/zaniechania strony, a nie z zaniechania (bezczynności) organu I instancji, bowiem Gmina dopiero po upływie ważności posiadanego pozwolenia (po 27 czerwca 2022 r.) i tuż przed końcem rozliczanego IV kwartału 2024 r., tj. w dniu 23 grudnia 2024 r., złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na ww. usługę wodną. Organ natomiast nie miał obowiązku badania przyczyn, z powodu których do złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego doszło już po upływie terminu ważności posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji, co do braku wystąpienia przesłanek odstąpienia od ukarania, o których mowa w art.189f § 1 K.p.a., w szczególności mogących mieć miejsce w niniejszej sprawie tj. zaprzestanie naruszania prawa i znikoma waga naruszenia prawa. Zdaniem Dyrektora RZGW, o zaprzestaniu naruszenia prawa polegającego na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód można mówić wtedy, gdy strona faktycznie zaprzestała odprowadzania tych wód lub uzyskała pozwolenie wodnoprawne posiadające walor ostateczności. W rozpatrywanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszania prawa została spełniona, bo Dyrektor ZZ w [...] decyzją z dnia 18 marca 2025 r. znak: RS.ZUZ.4210.427.2024.KZ wydał dla Gminy [...] pozwolenie wodnoprawne na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych z terenu drogi gminnej ul. [...] do wód i urządzeń wodnych (m.in. do wód potoku [....]). Natomiast co do wagi naruszenia organ stwierdził, że istota naruszonego zakazu określonego zachowania bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego (jego ciężar gatunkowy), czasookres korzystania z ww. usługi wodnej bez wspomnianego pozwolenia oraz ponawianie popełniania deliktu administracyjnego są wystarczające do przyjęcia, że brak jest podstaw do uznania, aby była to waga znikoma. W badanym okresie rozliczeniowym Gmina odprowadziła do wód powierzchniowych 680,02 m3 wód opadowych lub roztopowych, co nie może być uznane za ilość nieznaczną. W przepisach prawa nie ma obiektywnego, jednego miernika pozwalającego uznać, że przy danej ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych skala popełnionego deliktu jest znaczna. Zwrócić należy jedynie uwagą, że odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych (bez stosowania urządzeń do retencjonowania wody) w ilości do 26,66 m3 nie rodzi obowiązku uiszczenia opłaty zmiennej (taka ilość wód przy stawce 0,75 zł za 1 m3 oznacza kwotę opłaty zmiennej 20 zł, której zgodnie z art. 279a ust. 1 u.p.w. nie wnosi się). W niniejszej sprawie ilość ta została ponad dwudziestopięciokrotnie przekroczona. Dyrektor RZGW w Rzeszowie podkreślił, że ocena ilości odprowadzonych wód miała znaczenie jedynie komplementarne względem dokonanej łącznej oceny: istoty naruszonego zakazu (jego ciężaru gatunkowego), czasookresu korzystania z ww. usługi wodnej bez pozwolenia oraz ponawiania deliktu administracyjnego. Ewentualna odmienna ocena (tj. uznanie, że ilość odprowadzonych wód była nieznaczna) i tak nie zmieniłoby końcowej kwalifikacji wagi naruszenia prawa (waga naruszenia prawa nie jest znikoma). Przy czym powyższej oceny wagi naruszenia prawa nie może zmienić fakt, że nie stwierdzono jakichkolwiek szkód w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, w szczególności szkód środowiskowych. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie ma znaczenia fakt, że treść nowo wydanej decyzji z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie pozwolenia wodnoprawnego jest tożsama przedmiotowo i podmiotowo z wygasłą decyzją Starosty [...] z dnia 27 czerwca 2012r., a uzyskanie nowego pozwolenia wodnoprawnego nie wiązało się z budową nowych urządzeń wodnych. Skoro stan faktyczny polegający na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych nie uległ zmianom, to Gmina [...] mogła rozważyć złożenie wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Powyższe wymagałoby jednak załączenia do wniosku operatu, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne i złożenia oświadczenia, że informacje zawarte w tym operacie zachowały aktualność. Jednakże mimo tego, że co do zasady organ odwoławczy uznał za prawidłowe poczynione ustalenia i ocenę wyrażoną przez organ I instancji, to wydał decyzję reformatoryjną, z uwagi na błędnie dokonany wymiar administracyjnej kary pieniężnej. Mając na względzie treść przepisu art.472aa ust. 3 pkt 3 u.p.w., wysokość kary w rozpoznawanej sprawie powinna wynosić 2.550 zł (510 zł x 500 %). Tymczasem w decyzji organu I instancji kara została wymierzona w kwocie 2.040 zł, czyli o 510 zł mniej niż wynika to z ww. wyliczenia. Z tego powodu, zdaniem Dyrektora RZGW w Rzeszowie, zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 472aa ust. 3 pkt 3 u.p.w., a za taką kwalifikacją naruszenia prawa przemawiają łącznie następujące okoliczności - po pierwsze, oczywistość naruszenia prawa (jawna sprzeczność kwoty wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej z przepisem prawa wskazującym bardzo prosty sposób jej wyliczenia), po wtóre, charakter sankcyjny naruszonego przepisu (kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające), a po trzecie, racje ekonomiczne (wymierzona kara jest aż o 20% niższa od należnej). Oznacza to, że nie ma zastosowania zasada zakazu reformationis in peius, o której mowa w art.139 k.p.a. czyli zakazu pogarszania sytuacji strony odwołującej się. W ocenie organu odwoławczego, za wydaniem reformatoryjnej decyzji przemawia także to, że błędnie został w niej określony i nazwany odbiornik wód opadowych (potok [...]), która to nazwa funkcjonowała do końca 2017r., natomiast obecnie ww. odbiornik jest rzeką o nazwie [....]. Kolejnym powodem wydania reformatoryjnej decyzji było to, że organ I instancji w pkt 2. osnowy zaskarżonej decyzji wskazał, w jakim terminie należy uiścić nałożoną karę pieniężną, mimo że ani przepisy u.p.w., ani przepisy k.p.a. nie przewidują określania terminu płatności w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji tego rodzaju. Na powyższą decyzję Gmina [...] wniosła skargę do tut. Sądu, zarzucając naruszenie przepisów: 1) art. 7, art. 7b, art. 77 § 1, art 80 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, pominięcia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, braku współdziałania organów administracji publicznej w toku postępowania, w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy; 2) art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania administracyjnego i wydaniu decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek, poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obiektywnych przesłanek, którymi organ administracji publicznej kierował się przy załatwieniu sprawy; 3) art. 36, art. 37 k.p.a. polegające na rażącym naruszeniu prawa tj. braku zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, braku pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia, wydaniu decyzji po wyznaczonym terminie do załatwienia sprawy, bezczynności organu polegającej na wydaniu decyzji po upływie 245 dni od daty złożenia odwołania; 4) art. 139 k.p.a. polegające na rażącym naruszeniu prawa i wydaniu decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (naruszenie zasady reformationis in peius) tj. zwiększeniu administracyjnej kary pieniężnej względem stawki naliczonej w decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 17 marca 2025 r., znak: RS.ZUT.477.24.2025; 5) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 472aa ust. 1 i art. 472c ust. 3 u.p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów skutkujące ustaleniem, że waga naruszenia, którego dopuściła się Gmina [...] nie była znikoma, nieuwzględnieniem możliwości odstąpienia od zastosowania administracyjnej kary pieniężnej; 6) art. 472c ust. 2 u.p.w. polegające na rażącym naruszeniu prawa i sprzeczności wydanego orzeczenia z treścią ww. przepisu. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie o jej uchylenie w całości i o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja wymierzająca Gminie karę pieniężną za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, za IV kwartał 2024 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 960 – dalej: u.p.w.). Zgodnie z art. 472aa ust.1 pkt 2 u.p.w., administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art.389, 394 ust.1 lub art.425 ust.1, korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. Wysokość tej kary określa przepis art.472aa ust.3 pkt 3 u.p.w., jako 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód. Z konstrukcji przywołanych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że przesłanką warunkującą obowiązek poniesienia kary pieniężnej jest korzystanie z usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego. Nie ma natomiast znaczenia, czy nielegalne odprowadzenie wód miało lub mogło mieć negatywne skutki dla środowiska. Brak było zatem podstaw aby wymagać od organu wykazania takiego wpływu. Wbrew zarzutom skargi w zaskarżonej decyzji nie wskazano, aby w niniejszej sprawie takie negatywne oddziaływanie miało miejsce. W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżąca w IV kwartale 2024 r. korzystała z usługi wodnej obejmującej odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do oprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast do wód, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, bowiem udzielone w 2012r. pozwolenie wodnoprawne wygasło z dniem 27 czerwca 2022r. W myśl art.414 ust.1 pkt 1 u.p.w., pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Pozwolenie takie nie wygasłoby, gdyby przed upływem 90 dni do końca okresu, został złożony wniosek o ustalenie kolejnego okresu jego obowiązywania (art.414 ust.2 Pr. wodnego). W niniejszej sprawie Skarżąca takiego wniosku nie złożyła. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko orzekających organów, że upływ terminu, na jaki pozwolenie zostało udzielone, spowodował wygaśnięcie pozwolenia. Wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego Gmina złożyła dopiero w dniu 23 grudnia 2024r., a decyzja udzielająca nowego pozwolenia została wydana w dniu 18 marca 2025r. Oznacza to, że niewątpliwie Gmina [...] w IV kwartale 2024r. nie posiadała ważnego pozwolenia wodnoprawnego, a w tym czasie skorzystała z usługi wodnoprawnej, bo odprowadziła ponad 680m3 wód opadowych i roztopowych. Nie ma przy tym znaczenia, że nowe pozwolenie jest tożsame podmiotowo i przedmiotowo z wygasłą decyzją Starosty [...], ani też że Gmina nie została zobowiązana do budowy nowych czy przebudowy istniejących urządzeń wodnych, bo nie są to okoliczności, od których jest uzależnione nałożenie kary. Mogą to być okoliczności wpływające na ocenę wagi naruszenia, ale nie w każdym przypadku powinny być uwzględnione, o czym w dalszej części uzasadnienia. Nie można też uznać, że uchybienie popełnione przez Gminę miało jedynie charakter formalny, bowiem oprócz braku uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego, Gmina przez wiele miesięcy korzystała z usług wodnych. Zostały zatem spełnione przesłanki do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o których mowa w art. 472aa ust.1 pkt 2 u.p.w. Wysokość tej kary została ściśle określona w art.472aa ust.3 pkt 3 u.p.w., jako 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód. Organ wymierzający karę nie ma zatem żadnego luzu decyzyjnego w tym zakresie – wysokość kary jest wynikiem prostego działania matematycznego i jest uzależniona od ustalonej wcześniej wysokości opłaty zmiennej. Opłata zmienna ustalona została w informacji z dnia 5 lutego 2025r. na kwotę 510 zł, na podstawie oświadczenia Gminy o ilości odprowadzonych wód i nie była kwestionowana. Nie ulega więc wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji dokonał błędnego ustalenia wysokości ww. kary w kwocie 2.040 zł , a zatem w oczywisty sposób sprzeczny ze wskazaniem wynikającym z art. 472aa ust.3 pkt 3 u.p.w. W ocenie Sądu, zasadnie uznał organ odwoławczy, że w tym zakresie rozstrzygnięcie organu I instancji rażąco narusza prawo, dlatego uzasadnione jest odstąpienie od wyrażonej w art.139 k.p.a. zasady zakazującej rozstrzygania sprawy na niekorzyść strony odwołującej się. W myśl art.139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2026r. sygn. akt I OSK 1474/24, "zakaz orzekania na niekorzyść strony wyrażony w art. 139 k.p.a. nie ma charakteru absolutnego i doznaje ograniczeń wyrażonych w treści przytoczonego przepisu. Organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, jeżeli zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że obydwie przesłanki odstąpienia od zakazu reformationis in peius są samodzielne, co oznacza, że spełnienie się każdej z nich oddzielnie lub obydwu łącznie może być podstawą do odstąpienia od zakazu" (publ. LEX nr 4110171). Z powołanego przepisu wynika zatem, że od powyższej zasady można odstąpić m.in., jeśli decyzja rażąco narusza prawo. Rażące naruszenie prawa to takie, które polega na zastosowaniu przez organ administracji przepisu do danego stanu faktycznego wbrew jego literalnemu brzmieniu, czego skutkiem jest oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a treścią przepisu. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bo – jak wyżej wskazano – wbrew wyraźnej dyspozycji przepisu art. 472aa ust.3 pkt 3 u.p.w., organ I instancji wymierzył karę, której wysokość nie odpowiada kwocie równej 500% opłaty zmiennej. Skoro w sprawie stwierdzono wystąpienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, organ odwoławczy był nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do usunięcia z obrotu decyzji dotkniętej wadą nieważności. Organ odwoławczy miał więc obowiązek wydać decyzję reformatoryjną i doprowadzić rozstrzygnięcie do stanu zgodnego z prawem. Bezpodstawny jest zatem zarzut skarżącej, że zaskarżona decyzja narusza zakaz reformationis in peius. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego odnośnie do konieczności skorygowania rozstrzygnięcia w zakresie pozostałych błędnie wskazanych elementów, tj. nieaktualnej nazwy odbiornika wód oraz wskazania w rozstrzygnięciu terminu płatności kary. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, termin płatności kary pieniężnej określa przepis art.472c ust.2 u.p.w., więc nie powinno to stanowić treści rozstrzygnięcia, a powtórzenie brzmienia przepisu ma jedynie charakter informacyjny i może być umieszczone w dalszej części decyzji. Zgodnie z powołanym przepisem, administracyjną karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna. Sąd nie podziela przy tym zarzutu skargi o rażącym naruszeniu prawa i sprzeczności wydanego orzeczenia z treścią ww. przepisu, z uwagi na umieszczenie w decyzji sformułowania, że termin płatności kary wynosi 14 dni od dnia wydania decyzji i bezpodstawne zrównanie daty ostateczności decyzji, o którym mowa w art.472c ust.2 u.p.w. z datą wydania decyzji. W ocenie Sądu, po pierwsze nie można mówić w niniejszej sprawie o rażącym naruszeniu prawa, bo informacja o terminie płatności kary nie była treścią rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Jak wyżej podniesiono, termin płatności kary wynika wprost z przepisu i nie może być modyfikowany treścią rozstrzygnięcia. Po drugie trzeba wskazać, że choć udzielając informacji w powyższym zakresie organ błędnie przytoczył treść przepisu art.472c ust.2 u.p.w., to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w istocie data ostateczności decyzji jest tożsama z datą jej wydania. Decyzję wymierzającą karę wydał bowiem organ II instancji, od którego rozstrzygnięć odwołanie nie przysługuje. Jak zasadnie wskazał Dyrektor RZGW, tylko decyzja organu I instancji poddawana jest procesowi "stawania się" ostateczną, co ma miejsce w razie np. niewniesienia odwołania, zrzeczenia prawa do wniesienia odwołania czy utrzymania w mocy przez organ II instancji. Decyzja organu II instancji takiemu procesowi nie podlega, co oznacza, że z dniem jej wydania od razu jest ostateczna. W uchwale I OPS 6/13 z dnia 25 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kwestia ostateczności decyzji organu odwoławczego zależy wprawdzie od doręczenia tej decyzji stronie, ale nie oznacza to, że dniem, z którym decyzja organu odwoławczego jest ostateczna, jest dzień, w którym decyzja ta została doręczona stronie, albowiem decyzja organu odwoławczego jest ostateczna dlatego, że nie służy od niej odwołanie, a nie dlatego, że została doręczona stronie. Organ odwoławczy doręcza stronie decyzję ostateczną wydaną w określonym dniu, z tym, że dopóki decyzja ta nie zostanie doręczona stronie nie można mówić o wydaniu decyzji. Doręczenie takiej decyzji stronie powoduje ten skutek, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego jako decyzja ostateczna z dniem jej wydania. Zatem datę ostateczności decyzji organu odwoławczego wyznacza dzień wydania decyzji, pod warunkiem, że decyzja ta została doręczona stronie. Odnosząc się do zarzutu nieodstąpienia od nałożenia kary trzeba wskazać, że stosownie do art.472c ust.3 u.p.w., w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa m.in. w art.472aa ust.1, stosuje się przepisy działu IV a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). W myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa Powyższy przepis zobowiązuje organ do odstąpienia od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. zaprzestania naruszenia prawa i znikomej wagi naruszenia. Zdaniem organu, została spełniona jedynie pierwsza z tych przesłanek, bo nowe pozwolenie wodnoprawne zostało wydane przed podjęciem zaskarżonej decyzji, jednakże druga przesłanka nie została spełniona, bo organ nie uznał uchybienia za posiadające znikomą wagę. Zdaniem Dyrektora RZGW w Rzeszowie, w okolicznościach sprawy, przy ocenie przesłanki wagi naruszenia prawa należy głównie brać pod uwagę m.in.: czasookres odprowadzania wód opadowych lub roztopowych bez pozwolenia wodnoprawnego, skalę i skutki popełnionego deliktu administracyjnego oraz jego ponawianie. Jak wynika z treści decyzji, organ wyznaczył granice znikomości naruszenia jako odprowadzenie 26,66 m3 wody i uzasadnił ocenę (uznanie), że uchybienie nie było o znikomej wadze, tym, że w niniejszej sprawie ilość ta została przekroczona (odprowadzono ponad 680 m3 wody), a ponadto korzystanie z usługi wodnej miało miejsce przez 92 dni. Z tą oceną Sąd się zgadza. W odniesieniu do oceny wagi naruszenia decyzja organu ma charakter uznaniowy, co nie zwalnia organu z uzasadnienia zajętego stanowiska. Sąd zgadza się z Dyrektorem RZGW, że przy ocenie przesłanki znikomości naruszenia należy brać pod uwagę m.in.: czasookres odprowadzania wód opadowych lub roztopowych bez pozwolenia wodnoprawnego, skalę i skutki popełnionego deliktu administracyjnego oraz jego ponawianie. Jak wskazał organ, niezależnie od ilości odprowadzonej wody, która była niemała (ponad 680m3), okolicznością przesądzającą była liczba dni korzystania z usługi wodnej bez pozwolenia – cały okres rozliczeniowy – 92 dni (IV kwartał 2024 r.) oraz ponowne popełnienie deliktu administracyjnego - we wszystkich poprzednich kwartałach 2024r., a także w III i IV kwartale 2022r. oraz w I, II, III i IV kwartale 2023r. skarżąca również odprowadzała wody opadowe bez pozwolenia wodnoprawnego. Z takim stanowiskiem należy się zgodzić. Nie pozostaje ono również w sprzeczności z przywołaną przez organ uchwałą składu 7 Sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2011 r. II OPS 2/11, której istotą jest brak możliwości karania podmiotu oczekującego na wydanie kolejnego pozwolenia na korzystanie ze środowiska, w sytuacji, gdy wystąpił on o nowe pozwolenie w okresie ważności starego – taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W uchwale tej stwierdzono, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Jednakże sytuacja skarżącej jest odmienna od sytuacji ww. podmiotu, bo w rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej zaznaczono, skarżąca wystąpiła o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego dopiero po upływie ponad dwóch lat od wygaśnięcia poprzedniego, a składając oświadczenia o ilości odprowadzonych wód wpisywała dane wygasłego już pozwolenia. I chociaż ocena wagi naruszenia prawa może uwzględniać, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, to jednak w każdej sprawie organ ma prawo dokonać indywidualnej oceny, w zakresie swobodnego uznania, jakie przesłanki miały decydujące znaczenie o uznaniu naruszenia za naruszenie znacznej wagi. Biorąc wszystkie te okoliczności pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który kwalifikowałby ją do uchylenia, organy nie naruszyły też granic uznania administracyjnego. Z powyższych względów Sad uznał za bezpodstawne zarzuty naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 472aa ust. 1 i art. 472c ust. 2 i 3 u.p.w. W ocenie Sądu, niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 77 § 1, art 80 k.p.a., ponieważ stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i nie był kwestionowany przez skarżącą; nie wskazała ona żadnej istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, którą należałoby w sprawie wyjaśnić. Nie ulega wątpliwości, że nałożenie kary pieniężnej w sytuacji gdy zostały spełnione ustawowe przesłanki jest zgodne z zasadą praworządności i nie można uznać, że narusza to interes społeczny czy słuszny interes obywateli. Brak było podstaw do współdziałania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji jest jasne i wyczerpujące. W szczególności zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ przedstawił własne stanowisko w sprawie, wyjaśniając obowiązujący stan prawny oraz wskazując przesłanki, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Co do zasady trafne są zarzuty naruszenia art. 36 i art. 37 k.p.a. polegające na braku zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i wydaniu decyzji po ustawowym terminie do załatwienia sprawy, jednakże podnoszenie ich na obecnym etapie postępowania jest nieskuteczne. W myśl art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki (§ 1), jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art.36 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zarzuty odnoszące się do bezczynności organu czy przewlekłości postępowania służą zdyscyplinowaniu organu i skłonieniu do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji. Strona ma wówczas prawo złożyć ponaglenie, a następnie skargę na bezczynność. Skarżąca z takiej możliwości jednak nie skorzystała. Skoro więc decyzja została już wydana, to zwłokę organu można oceniać jedynie jako uchybienie formalne, tj. naruszenie przepisu postępowania administracyjnego i badać czy miało ono wpływ na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie Sąd takiego wpływu nie stwierdził. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Kara administracyjna Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Grzegorz Panek Jarosław Szaro /przewodniczący/ Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny