II SA/Rz 1507/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na czynność materialno-techniczną Starosty [...] z dnia 14 października 2025 r. nr G.6620.72.613.2025 w przedmiocie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej M. P. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Starosta [...] (dalej: Starosta), zawiadomieniem z 14 października 2025 r. nr [...] o zmianie danych ewidencji gruntów i budynków, działając na podstawie § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 30 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.; dalej: e.g.i.b.), dokonał – w ramach czynności materialno-technicznej – aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych dotyczących granic i powierzchni działek nr [...], położonych w obrębie [...]. Zmiana ta została przeprowadzona na podstawie dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę K. G., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 września 2025 r. pod nr [...], zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.; dalej: P.g.k.). Skargę do WSA w Rzeszowie na powyższą czynność wniosła M. P. (dalej: Skarżąca), podnosząc przede wszystkim zarzut nieprawidłowego trybu postępowania oraz zarzut dokonania niepełnych zmian w ewidencji. Wskazała, że mimo faktycznej zmiany przebiegu granic działki i zwiększenia jej obszaru (objęcia części rowu), organ nie zmienił ogólnej powierzchni tej działki, ograniczając się jedynie do przeliczenia użytków gruntowych. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez brak przeprowadzenia formalnego postępowania administracyjnego, brak zapewnienia jej czynnego udziału w sprawie oraz niewysłuchanie przed dokonaniem zmian. Dodatkowo wskazała na nieprawidłowości w czynnościach geodezyjnych, w tym udział urzędnika bez odpowiedniego umocowania, co mogło mieć wpływ na ustalenie granic działki. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że sprawa ma charakter złożony i dotyczy usunięcia błędów ewidencyjnych, które były już wcześniej sygnalizowane, dlatego wymaga wszechstronnego postępowania administracyjnego. Jej zdaniem działania Starosty były wadliwe, prowadziły do utrwalenia i pogłębienia błędów w ewidencji oraz naruszały jej prawa jako właścicielki nieruchomości do ujawnienia stanu zgodnego z rzeczywistością i prawem. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie tego aktu oraz zobowiązanie organu do przeprowadzenia pełnego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją, a nie ograniczania się do czynności technicznych, które pozbawiają ją gwarancji procesowych, takich jak możliwość składania wniosków dowodowych czy wypowiedzenia się, co do materiału sprawy. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie, wskazując, że dokonana w dniu 14 października 2025 r. aktualizacja ewidencji gruntów i budynków miała charakter czynności materialno-technicznej i została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego na podstawie operatu geodezyjnego przyjętego do zasobu państwowego. Podkreślił, że działania zostały podjęte w odpowiedzi na wniosek samej Skarżącej, która wskazywała na błędy w przebiegu granic i powierzchni działki, a organ po ich weryfikacji uznał zasadność podjęcia czynności w celu ich usunięcia. Organ uznał zarzuty Skarżącej za bezzasadne, podnosząc przede wszystkim, że prawidłowo zastosowano tryb czynności materialno-technicznej, ponieważ zmiany oparto na dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu, co zgodnie z ustawą nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Wskazał również, że przeprowadzone czynności miały na celu jedynie usunięcie ujawnionego błędu w przebiegu granic działek i doprowadzenie danych ewidencyjnych do zgodności z dokumentacją geodezyjno-kartograficzną, a nie rozstrzyganie sporu prawnego. W odpowiedzi na zarzut naruszenia praw procesowych Starosta podniósł, że dokonane czynności te nie ograniczają uprawnień Skarżącej, gdyż nadal może ona dochodzić swoich praw w odrębnym trybie, w tym składać wnioski o dalszą aktualizację danych. Dodatkowo wskazał, że w toku prac geodezyjnych podejmowano czynności w terenie z udziałem stron oraz że w przypadku braku obecności wszystkich właścicieli granice ustalono na podstawie dostępnych materiałów, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Końcowo organ podkreślił, że jego działania były realizacją ustawowego obowiązku bieżącej aktualizacji ewidencji gruntów, zmierzały do uproszczenia procedury oraz usunięcia błędu bez generowania kosztów po stronie Skarżącej. W konsekwencji uznał, że zaskarżona czynność była zgodna z prawem i nie naruszyła praw Skarżącej, a jej celem było wyłącznie doprowadzenie danych ewidencyjnych do stanu zgodnego z posiadaną dokumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, o której mowa powyżej, obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd działając w oparciu o treść art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany skargą i zamieszczonymi w niej zarzutami, jak również nie jest związany stanowiskiem organu administracji wyrażonym w odpowiedzi na skargę. Wobec powyższego sformułowane w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie - nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Przedmiotowa sprawa dotyczy dokonanej przez Starostę - w ramach czynności materialno-technicznych - aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, w zakresie danych dotyczących granic oraz powierzchni działek nr [...], położonych w obrębie [...]. Zmiana ta została przeprowadzona na podstawie dokumentacji geodezyjnej, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Uzasadniając prawidłowość swojego działania, Starosta odwołał się do przepisu art. 24 ust. 2b P.g.k. przewidującego możliwość aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w dwojakim trybie: bądź to w formie czynności materialno -technicznej, bądź też w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h P.g.k aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b tej ustawy. Zgodnie z przywołanym przepisem, wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b powoływanej ustawy, może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej. W świetle powyższego rozważyć należy, czy w rozpoznawanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki wydania spornej czynności materialno-technicznej. Art. 24 ust. 2b P.g.k. wymienia szereg przesłanek, których wystąpienie będzie uprawni organ I instancji do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej. W przywołanej formie wpisu dokonuje się na podstawie: - przepisów prawa; - wpisów w księgach wieczystych; -prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu; - ostatecznych decyzji administracyjnych; - aktów notarialnych; - aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; - wpisów w innych rejestrach publicznych; - dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b. Zgodnie z tą ostatnią przesłanką sformułowaną w art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h P.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b tej ustawy. Oznacza to, że dokumentacja stanowiąca podstawę dokonania przywoływanego wpisu musi zostać sporządzona w ramach stosownej modernizacji tej ewidencji lub też w ramach bieżącej aktualizacji dokonywanej w drodze decyzji administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ilekroć aktualizacja ewidencji obejmuje wykazanie przebiegu granic działek ewidencyjnych, tylekroć desygnatem pojęcia "dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego", użytego w art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h P.g.k., nie jest każda dokumentacja geodezyjna, przyjęta do państwowego zasobu lecz tylko dokumentacja, która spełnia dodatkowy warunek tj. została sporządzona na potrzeby innych postępowań (por. wyrok WSA w Krakowie z 6 lutego 2024r. II SA/Kr 605/23 odwołujący się do zrelatywizowanego do poprzedniego stanu prawnego wyroku NSA z 10 lipca 2020 r. I OSK 2818/19). Analiza przypadków, w których aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno- technicznej prowadzi bowiem do wniosku, że zasadniczo są one związane ze sformalizowanymi czynnościami podejmowanym w sposób konsensualny, bądź też z aktami jurysdykcyjnymi, które samą aktualizację poprzedzają i przy podejmowaniu których zainteresowane podmioty mają stosowne gwarancje procesowe. Dokonanie aktualizacji danych ewidencyjnych w formie czynności materialno- technicznej, w sytuacji nieobjętej hipotezą normy z art. 24 ust. 2b pkt 1 P.g.k. stanowi naruszenie tego przepisu, co z kolei stanowi podstawę do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno- technicznej na podstawie art. 146 P.p.s.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 stycznia 2025r. II SA/Gl 928/24). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych okoliczności nie miała miejsca, czego dotyczy główny zarzut Skarżącej, która stwierdza, że dokonana zmiana nie była poprzedzona formalnie w szczętem postępowaniem administracyjnym, w toku którego strony miałyby zapewnione standardowe gwarancje procesowe. Zauważyć tez należy, że dokumentacja geodezyjna sporządzona na potrzeby przedmiotowej sprawy, została wykonana w następstwie powołania biegłego na mocy postanowienia Starosty z 15 maja 2025 r., działającego na podstawie art. 75 §1, art. 84 §1 i art. 123 K.p.a. a zatem w toku prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego. W tej sytuacji właściwą formą rozstrzygnięcia w sprawie pozostaje jedynie forma decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie wpis dokonany został w oparciu o przywołane opracowanie, sporządzone przez uprawnionego geodetę na zlecenie organu administracji, w drodze czynności materialno-technicznej. W świetle powyższego zaskarżona czynność Starosty obarczona jest naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 24 ust. 2b lit h) P.g.k., co uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi. Nie zależnie od powyższego wniesiona skarga w sposób zasadny zarzuca naruszenie przepisów postępowania, poprzez naruszenie uprawnień procesowych Skarżącej w zakresie umożliwienia składania wniosków dowodowych oraz wypowiadania się, co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, a nadto uprawnienia Skarżącej do uzyskania kontroli władczego rozstrzygnięcia organu administracji państwowej, w zakresie jej praw i obowiązków w toku dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 146 §1 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony przez Skarżącą wpis od skargi w wysokości 200 zł.