Sygnatura
II SA/Rz 1490/25
Wyrok WSA w Rzeszowie z 27 maja 2026 r., II SA/Rz 1490/25 – warunki zabudowy terenu
Wynik
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 27 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr SKO.415/378/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla punkt II zaskarżonej decyzji w części dotyczącej skarżącej.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1490/25 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A.B. (dalej: "Skarżąca") jest pkt II decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr SKO.415/378/2025 o umorzeniu postępowania odwoławczego. Jak wynika uzasadnienia decyzji i akt sprawy Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "Organ I instancji") decyzją z dnia 9 czerwca 2025 r., nr AR-P.6730.1174.2024.BP3 ustalił warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn. "Budynek usługowy - usługi biurowe z garażem podziemnym na działkach nr: [..] obr. [...] w [...] przy ul. [...]". Organ wskazał, że planowane zamierzenie spełnia wymogi z art. 61 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 – dalej: "u.p.z.p.") i jest zgodne z przepisami odrębnymi. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła m. in. A.B. Zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 lipca 2024 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO w [...] decyzją z dnia 25 sierpnia 2025 r. po rozpoznaniu odwołań: I. G.G., T.Ż., Spółdzielni [...] z siedzibą w [....] oraz Stowarzyszenia [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. - dalej: "k.p.a.") - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; II. Z.S., A.B., K.R., J.R., B.P., A.D., A.K., Z.K., D.K., U.M., W.G., K.S., Z.K. 2 oraz R.B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - umorzyło postępowanie odwoławcze w tym zakresie. Na wstępie Kolegium wyjaśniło, że odwołanie A.W. zostanie rozpatrzone przez organ odrębnym postanowieniem. Następnie stwierdziło, że Organ I instancji w sposób nieprawidłowy ustalił krąg stron postępowania. Z akt sprawy wynikało bowiem, że z działkami inwestycyjnymi sąsiaduje bezpośrednio działka nr [...], na której usytuowany jest blok mieszkalny przy ul. [...]. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że stanowi on współwłasność kilkudziesięciu osób fizycznych. W toku postępowania do organu wpływały sukcesywnie wnioski właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku położonym na działce nr [...] o uznanie ich za stronę postępowania. Organ I instancji, uznał za strony postępowania wszystkich właścicieli wyodrębnionych lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w [...]. Jak również jako strona został uznany zarządca działki nr [...] tj. Spółdzielnia [...] z siedzibą w [...]. Kolegium wskazało, że co do zasady uprawniony do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności, niezależnie od tego, czy są członkami spółdzielni lub wspólnoty, jest zarząd spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej. W ocenie SKO w przedmiotowym postępowaniu osoby posiadające prawo odrębnej własności lokali znajdujących się w budynku na działce nr [...] nie powinny zostać uznane za strony postępowania. W ich imieniu działa zarządca. Właściciele wyodrębnionych lokali nie wykazali swojego indywidualnego interesu prawnego a podnoszone przez nich okoliczności świadczą jedynie o zaistnieniu po ich stronie interesu faktycznego, który nie uzasadnia przyznania przymiotu strony. Dokonując merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji SKO wskazało na wadliwie sporządzoną analizę urbanistyczną, która wymaga uzupełnienia. W ocenie Organu odwoławczego ustalone w analizie wskaźniki i parametry nie poddają się kontroli, zaś stanowisko o spełnieniu przez planowaną inwestycję przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. jest co najmniej przedwczesne. Kolegium zaaprobowało natomiast ustalenia w zakresie linii zabudowy i przesłankę dostępu do drogi publicznej – art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. Zwróciło natomiast uwagę na utratę ważności niektórych zapewnień dostawców mediów (art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p.). Kolegium wyjaśniło, że na tym etapie postępowania nie mogą zostać uwzględnione zarzuty dotyczące niedogodności hałasowych, zacieniania czy innych immisji, które mogą powstać w związku z realizacją inwestycji. Wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy nie jest uzależnione od zgody innych stron postępowania, zgody właścicieli nieruchomości znajdujących się zarówno w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycyjnego, jak i zgody właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze analizowanym. Nie bada się także zgodności inwestycji z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odnosząc się natomiast do pkt II decyzji Kolegium wyjaśniło, że Odwołujący nie wykazali, aby planowana inwestycja oddziaływała na ich lokale mieszkalne, co oznacza, że nie wykazali oni swojego interesu prawnego w rozpatrywanej sprawie. Kolegium wyjaśniło, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym oświadczeń odwołujących wynika, że m.in. Odwołująca A.B. jest właścicielem lokalu nr [...]. W niniejszej sprawie w imieniu właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku zlokalizowanym przy ul. [...] w [...] występuje zarządca tej nieruchomości - Spółdzielnia [...]. Spółdzielnia ta złożyła również odwołanie od kwestionowanej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Skoro decyzja Prezydenta z dnia 9 czerwca 2025 r. nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązku ww. Odwołującej - stosownie do treści art. 28 k.p.a. - to nie może ona być uznana za stronę postępowania w niniejszej sprawie. Kolegium podkreśliło, że jeżeli wnioskujący jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, to jego interes określić należy jako faktyczny a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji procesowej. Kolegium stwierdziło zatem, że wobec faktu, że Odwołującym wymienionym w pkt II decyzji nie przysługuje przymiot strony, to postępowanie odwoławcze zainicjowane ich odwołaniami podlega umorzeniu. A.B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyżej opisaną decyzję i zaskarżyła ją wyłącznie w zakresie jej pkt II. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego z powodu błędnego przyjęcia, że Skarżąca nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego, 2. art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że Skarżąca nie posiada przymiotu strony w prowadzonym przed organem administracji publicznej postępowaniu administracyjnym, pomimo, że z uwagi na posiadany interes prawny spełnia wymogi bycia stroną postępowania administracyjnego, 3. art. 15 k.p.a. oraz art. 127 § 1 k.p.a. poprzez obrazę dwuinstancyjności postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące pozbawieniem stron prawa do rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji, 4. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., polegające na braku podjęcia przez organ drugiej instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu Skarżącej oraz niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że Skarżąca nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego, 5. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji w zakresie powodów przez które Skarżąca nie może zostać według organu drugiej instancji uznana za stronę postępowania administracyjnego, 6. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i pozbawienie Skarżącej czynnego udziału w sprawie na każdym etapie postępowania. Wobec powyższych zarzutów Skarżąca zwróciła się o uchylenie decyzji w zaskarżonej części (pkt II decyzji) oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła, że SKO w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniło dlaczego odmówiono jej przymiotu strony. Podkreśliła, że jeżeli po wniesieniu środka zaskarżenia (odwołania lub zażalenia) organ odwoławczy ma wątpliwości co do posiadania przez stronę skarżącą interesu prawnego, to wówczas powinien podjąć określone czynności dowodowe celem ustalenia tej okoliczności. Dopiero uznanie, że na podstawie uzupełniającego postępowania dowodowego prowadzonego przed organem odwoławczym dany podmiot nie ma przymiotu strony powinno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. O interesie prawnym właścicieli działki leżącej w sąsiedztwie nieruchomości, której dotyczy postępowanie o wydanie warunków zabudowy, decyduje nie charakter tego sąsiedztwa (bezpośredni, pośredni), ale zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Skarżąca wyjaśniła, że zamieszkuje w wysokim budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] w klatce nr 6 na pierwszym piętrze. Budynek bezpośrednio sąsiaduje z terenem inwestycji. W budynku wydzielono 6 klatek schodowych z tym, że klatka nr 6 jest usytuowana prostopadle w stosunku do pozostałych klatek schodowych oraz jest znacznie cofnięta od strony zachodniej od linii którą tworzą pozostałe klatki (patrząc od al. [...]). Planowana inwestycja zlokalizowana będzie w odległości ok. 25 metrów od okien mieszkań klatki nr 6 i usytuowana będzie równolegle do zachodniej ściany zewnętrznej na której zlokalizowane są okna pokojów dziennych, kuchni oraz balkony mieszkań w klatce nr 6. Lokal mieszkalny Skarżącej jest już zacieniony przez element własny budynku tj. ścianę zewnętrzną bloku, którą tworzy północna ściana klatki nr 5. W związku z posadowieniem klatki nr 6 prostopadle do pozostałej części bloku oraz jej cofnięciem w stosunku do linii którą tworzą pozostałe klatki (patrząc od al. [...]), występuje kilkunastometrowy uskok, który już w tej chwili powoduje zacienienie mieszkania Skarżącej a słońce dociera do okien mieszkań klatki nr 6 dużo później niż w przypadku pozostałych klatek. Skarżąca wyjaśniła, że czynniki takie jak: wymiary budynku mieszkalnego (wysokość, długość), usytuowanie budynku wobec działek na których planuje się inwestycję, fakt, że klatka nr 6 jest ulokowana prostopadle do pozostałej części budynku i cofnięta od strony zachodniej, powoduje, że planowana inwestycja będzie w różnym stopniu oddziaływać na poszczególne lokale mieszkalne w budynku, a co za tym idzie oddziaływanie inwestycji należy rozpatrywać oddzielnie dla każdego lokalu mieszkalnego. Umiejscowienie lokalu Skarżącej powoduje, że znajduje się ona w szczególnej sytuacji na tle innych mieszkań, implikując jej uprawnienie do bycia stroną w postępowaniu, niezależnie od spółdzielni [...]. Przeanalizowania wymaga położenie terenu objętego inwestycją względem jej lokalu mieszkalnego o odrębnej własności, oddziaływanie inwestycji oraz stopień jej uciążliwości. Ze względu na bliskie sąsiedztwo planowanej zabudowy w stosunku do lokalu Skarżącej, nie bez znaczenia jest jakie warunki zostaną określone w decyzji o warunkach zabudowy w tym m. in. intensywność zabudowy, obsługa komunikacyjna inwestycji, miejsca postojowe, ochrona zdrowia ludzi, środowiska i przyrody. Skarżąca zarzuciła, że Organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, lecz odmówił stronom udziału w postępowaniu administracyjnym. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, że mieszkańcy (właściciele wyodrębnionych lokali) będą reprezentowani przez spółdzielnię mieszkaniową. Analiza ksiąg wieczystych i położenia wyodrębnionych własności lokali powinna skutkować stwierdzeniem, że udział w przedmiotowym postępowaniu obok Spółdzielni [...] w [...] powinni mieć właściciele tych poszczególnych wyodrębnionych lokali w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [....], którym przysługuje prawo współwłasności w częściach wspólnych oraz mających udział w gruncie ze względu na ich własny zindywidualizowany interes - odrębny od interesu prawnego spółdzielni mieszkaniowej. Skarżąca zauważyła także, że organ w pkt I zaskarżonej decyzji orzekł merytorycznie w sprawie, natomiast w pkt II wydał orzeczenie niemerytoryczne, co można zakwalifikować jako naruszenie art. 15 oraz art. 127 k.p.a. (wyrok NSA z 8.02.2017 r., sygn. akt II OSK 2472/15). W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. , poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja w zaskarżonym zakresie, tj. w pkt II, w części dotyczącej Skarżącej, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wskazano kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest wyłącznie ocena legalności decyzji Organu II Instancji o umorzeniu postępowania odwoławczego, na skutek uznania, że m. in. Skarżącej A.B. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a tym samym, że nie mogła Ona skutecznie odwołać się od decyzji pierwszoinstancyjnej. Ze względu zatem na charakter zaskarżonej decyzji Sąd władny był jedynie ocenić, czy Organ zasadnie przyjął, że Skarżąca nie miała interesu prawnego do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Podstawą prawną decyzji w zaskarżonej części jest art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., który określa jako jeden z rodzajów rozstrzygnięć przez organ wyższej instancji - umorzenie postępowania odwoławczego. Wyjaśnić należy, że umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy organ drugiej instancji stwierdzi, że zaszły okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością tego postępowania, co ma miejsce wówczas, gdy wystąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego skutkujący brakiem podstaw do załatwienia sprawy co do istoty. Przesłanek bezprzedmiotowości upatrywać należy w art. 105 k.p.a. i stanowi je m. in. ustalenie, że odwołujący nie jest stroną postępowania (art. 127 § 1 k.p.a.). Przypomnieć też należy, że na każdym etapie sprawy administracyjnej na organie spoczywa obowiązek badania, czy podmiot inicjujący postępowanie, a więc i postępowanie odwoławcze, jest do tego legitymowany, a zatem czy może być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skutecznie inicjować postępowanie odwoławcze może bowiem jedynie strona tego postępowania. W orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, zgodnie z którym odwołanie wniesione przez podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, powinno być rozpoznane przez organ odwoławczy. W przypadku stwierdzenia w toku badania dopuszczalności tego odwołania, że podmiot ten nie ma jednak interesu prawnego w sprawie, organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. W sytuacji zatem gdy zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego odwołującego, obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania rozpoznawczego, a w przypadku negatywnego wyniku weryfikacji, tj. w razie stwierdzenia braku legitymacji (interesu prawnego) po stronie podmiotu składającego odwołanie - obowiązkiem organu jest umorzenie postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że pismem z 3 października 2024 r. (k. 25 akt administracyjnych organu I instancji) Skarżąca zwróciła się do organu I instancji o uznanie jej za stronę postępowania, które toczyło się z wniosku G.G. o ustalenie warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn. "Budynek usługowy - usługi biurowe z garażem podziemnym na działkach nr: [...] obr. [...] w [...] przy ul. [...]". Wskazała, że jest właścicielem lokalu nr [...] w bloku przy ul. [...], w klatce nr 6 na pierwszym piętrze. Legitymuje się prawem odrębnej własności lokalu (księga wieczysta nr [...]) a zarząd zwykły nad budynkiem sprawuje Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [....]. Wywiodła, że w jej ocenie posiada swój indywidualny, własny interes prawny do bycia stroną w przedmiotowym postępowaniu. Okoliczność, że członków spółdzielni w zakresie dotyczącym nieruchomości wspólnej reprezentuje Spółdzielnia nie wyklucza i nie może stanąć na przeszkodzie legitymacji procesowej właścicieli lokali odrębnych, stanowiących samodzielny przedmiot prawa własności. Wskazała, że ww. budynek ten sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji a planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływało na jej mieszkanie. To jakie warunki zostaną określone w decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, w tym m. in. intensywność i wysokość zabudowy, obsługa komunikacyjna inwestycji, miejsca postojowe, ma istotne znaczenie dla ochrony jej interesu jako właściciela odrębnej nieruchomości. Prezydent Miasta [...] pismem z 21 października 2024 r. (k. 39 akt adm.) poinformował A.B. o uznaniu ją za stronę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy. Skarżąca pismo to odebrała 24 października 2024 r. Od tej pory Organ I instancji uznawał ją za stronę w prowadzonym postępowaniu. Decyzją z 9 czerwca 2025 r. nr AR-P.6730.1174.2024.BP3 Prezydent Miasta [...] ustalił warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn. "Budynek usługowy - usługi biurowe z garażem podziemnym na działkach nr: [...] obr. [...] w [...] przy ul. [...]". Decyzja ta została doręczona m. in. Skarżącej. Zgodnie z pouczeniem w niej zawartym Skarżąca złożyła odwołanie. SKO, po rozpoznaniu tego odwołania (pkt II decyzji) umorzyło postępowanie odwoławcze stwierdzając, że A.B. nie wykazała, aby planowana inwestycja oddziaływała na jej lokal mieszkalny, nie wykazała swojego interesu prawnego a zatem nie jest stroną w przedmiotowym postępowaniu. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie w imieniu właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku zlokalizowanym przy ul. [...] w [...] występuje zarządca tej nieruchomości - Spółdzielnia [...]. Spółdzielnia ta złożyła odwołanie od kwestionowanej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. W ocenie Sądu analiza interesu prawnego Skarżącej została dokonana nie dość wnikliwie, z pominięciem istotnych aspektów sprawy, a zatem z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w powiązaniu z art. 28 k.p.a. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyeksponowało, że interes faktyczny i interes prawny nie są pojęciami tożsamymi. Podkreśliło brak wskazania przez Skarżącą konkretnego przepisu prawa, z którego mogłaby wywieść swój interes prawny. Co do zasady uwagi te są prawidłowe i znajdują oparcie zarówno w przepisach prawa, jak i w literaturze przedmiotu. Także w ukształtowanym od wielu lat orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza de facto ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (m. in. wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01). W doktrynie wskazuje się, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest norma prawna kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę. Cechami interesu prawnego jest to, że ma on charakter indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisów prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 194). Interes prawny musi więc wynikać bezpośrednio z konkretnej normy prawnej, a przy tym mieć realny charakter (wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r., II SA 2637/02). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie aprobuje te poglądy, wskazuje jednak na specyfikę postępowania w zakresie ustalenia warunków zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy, wydawana w braku obowiązującego dla terenu objętego wnioskiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, rozstrzyga tylko o dopuszczalności realizacji określonego rodzaju inwestycji na danym terenie, a także określa warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych. Decyzja ta stanowi jedynie rodzaj wiążącej informacji o ogólnym możliwym sposobie zagospodarowania konkretnej nieruchomości, nie przesądzając zarazem, czy taka inwestycja w ogóle powstanie, ani jaki będzie jej ostateczny, precyzyjnie określony kształt. Przesądza natomiast jedynie o rodzaju (przeznaczeniu, powierzchni zabudowy, wysokości itd.) obiektu budowlanego, który może zostać na konkretnie wskazanym terenie wybudowany, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa planistycznego. W konsekwencji, decyzje o warunkach zabudowy nie tworzą per se porządku prawnego i nie mają charakteru konstytutywnego, stanowiąc jedynie o tym, jaki obiekt i pod jakimi warunkami inwestor może na danym terenie wybudować bez obrazy przepisów prawa (wyrok WSA w Pozwaniu z dnia 13 listopada 2019 r., IV SA/Po 685/19). Taki charakter tej decyzji rzutuje w ocenie Sądu na kwestię legitymacji strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Pomimo bowiem braku bezpośredniego wpływu wydanej w tym postępowaniu decyzji na prawną sytuację innych podmiotów niż ubiegający się o uzyskanie warunków zabudowy, oddziaływanie na sferę ich uprawnień i obowiązków jest bardzo silne. W konsekwencji tak samo trudno wskazać konkretny przepis prawa, z którego wynikałby interes prawny zarówno właścicieli (wieczystych użytkowników) nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, jak i nie sąsiadujących bezpośrednio, ale znajdujących się w obszarze, na którym w konsekwencji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy następuje zmiana zasad zagospodarowania terenu. Należy bowiem pamiętać, że celem postępowania w przedmiocie wydania warunków zabudowy jest ustalenie dla planowanej inwestycji zmiany zagospodarowania terenu, polegającej na budowie obiektu budowlanego takich warunków w zakresie zabudowy i zagospodarowania terenu, które pozwoliłyby na włączenie danej inwestycji w ład przestrzenny okolicy (wyrok WSA w R. z dnia 16 grudnia 2019 r., II SA/Rz 1046/19). Z tych względów Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 28 sierpnia 2019 r., II SA/Bd 363/19, że dla uzyskania przymiotu strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy wystarczające jest stwierdzenie możliwości jakiegokolwiek negatywnego, i pogarszającego dotychczasowe warunki użytkowe oddziaływania. Nie jest to uzależnione od stwierdzenia przekroczenia norm przepisanych, co ma znaczenie dopiero na dalszych etapach procesu inwestycyjnego. W rozpoznawanej sprawie takie oddziaływanie niewątpliwie może zaistnieć. Wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] (klatka nr 6, piętro I), położonym na działce nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji. Jak wyjaśniła, planowana inwestycja zlokalizowana będzie w odległości ok. 25 metrów od okien mieszkań klatki nr 6 i usytuowana będzie równolegle do zachodniej ściany zewnętrznej na której zlokalizowane są okna pokojów dziennych, kuchni oraz balkony mieszkań w klatce nr 6. W ocenie Sądu Skarżąca wskazała na okoliczności powodujące, że inwestycja będzie w szczególny sposób oddziaływać na jej lokal mieszkalny a tym samym jej sytuację prawną. Wskazała, że w związku z posadowieniem klatki nr 6 prostopadle do pozostałej części bloku oraz jej cofnięciem w stosunku do linii którą tworzą pozostałe klatki (patrząc od al. [...]), występuje kilkunastometrowy uskok, który powoduje dodatkowe zacienienie jej mieszkania i tak już zacienionego przez ścianę zewnętrzną bloku, którą tworzy północna ściana klatki nr 5. Zdaniem Skarżącej umiejscowienie jej lokalu powoduje, że znajduje się ona w szczególnej sytuacji na tle innych mieszkań a tym samym posiada prawo do bycia stroną w postępowaniu, niezależnie od Spółdzielni [...], bowiem posiada odrębny od Spółdzielni interes prawny. Sąd wskazuje, że w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. zapisana została tzw. zasada dobrego sąsiedztwa, z której wynika obowiązek dostosowania nowej zabudowy do cech zabudowy już istniejącej na danym terenie, przy uwzględnieniu kontynuacji funkcji tej zabudowy. Dostosowanie nowej zabudowy dotyczyć ma stanu dotychczasowej zabudowy, wyznaczonego przez zastany w danym miejscu, a także cech i parametrów o charakterze urbanistycznym (zagospodarowanie obszaru) i architektonicznym (ukształtowanie wzniesionych obiektów). Powstająca w sąsiedztwie zabudowanych już działek nowa zabudowa powinna odpowiadać charakterystyce urbanistycznej (kontynuacja funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, linii zabudowy i intensywności wykorzystania terenu) i architektonicznej (gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych) zabudowy już istniejącej (por. wyrok NSA z 20 marca 2012 r., II OSK 10/11, LEX nr 1145557). Z tego zatem przepisu – art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. należy zdaniem Sądu wywodzić interes prawny Skarżącej w niniejszym postepowaniu. Jak słusznie zauważyła Skarżąca przeanalizowania wymaga położenie terenu objętego inwestycją względem jej lokalu mieszkalnego o odrębnej własności, oddziaływanie inwestycji oraz stopień jej uciążliwości. Nie bez znaczenia dla jej prawa do bycia stroną postępowania jest jakie warunki zostaną określone w decyzji o warunkach zabudowy w tym m. in. intensywność zabudowy, obsługa komunikacyjna inwestycji, miejsca postojowe etc. Słusznie zauważyła, że Organ odwoławczy nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń. Sąd nie neguje twierdzeń Kolegium, że co do zasady uprawniony do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli stanowiących odrębny przedmiot własności, niezależnie od tego czy są członkami spółdzielni lub wspólnoty, jest zarząd spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej a jedynie na zasadzie wyjątku przymiot strony postępowania może przysługiwać właścicielom poszczególnych mieszkań, którym służy odrębne prawo własności oraz mają prawo współwłasności w częściach wspólnych. Zwraca jednak uwagę właśnie na ten "wyjątek: a mianowicie wykazanie, że przemawia za tym zindywidualizowany interes prawny danego właściciela. Najczęściej będzie on wynikał z wpływu projektowanego zamierzenia inwestycyjnego na konkretny lokal mieszkalny. Brak szczegółowych ustaleń Organu odwoławczego odnośnie wpływu planowanej inwestycji na lokal mieszkalny Skarżącej, powoduje, że decyzja SKO w [....] w pkt II w części dotyczącej Skarżącej zapadła z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. określającym zasadę swobodnej oceny dowodów, która oznacza, że organ administracji publicznej powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, a ocena winna zostać oparta na wszechstronnej jego analizie. Sąd uznał, że umarzając postępowanie odwoławcze SKO w [...] nie dokonało analizy interesu prawnego Skarżącej adekwatnej do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, a tym samym naruszyło art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 10 §1 k.p.a. i art. 28 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem pkt II zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej Skarżącej, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści niniejszego uzasadnienia i wyrażonej w nim oceny prawej, którą organy, z mocy art. 153 P.p.s.a. są związane.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 20 listopada 2025
- Symbol z opisem
- 6153 Warunki zabudowy terenu
- Hasła tematyczne
- Planowanie przestrzenne
- Skarżony organ
- Prezes Rady Ministrów
- Sędziowie
- Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/ Jolanta Kłoda-Szeliga Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 10 § 1, art. 28, art. 138 § 1 pkt 3 · Dz.U. 2025 poz. 1691
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Po 276/26 · 27 maja 2026
Postanowienie WSA w Poznaniu z 27 maja 2026 r., II SA/Po 276/26 – warunki zabudowy terenu
Sygnatura: II SA/Po 275/26 · 27 maja 2026
Postanowienie WSA w Poznaniu z 27 maja 2026 r., II SA/Po 275/26 – warunki zabudowy terenu
Sygnatura: II SO/Lu 3/26 · 27 maja 2026
Postanowienie WSA w Lublinie z 27 maja 2026 r., II SO/Lu 3/26 – warunki zabudowy terenu
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny