II SA/Rz 1468/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. w T. na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 13 września 2022 r. nr SP.906.1.23.2022.AH w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala -

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 13 września 2022 r. nr SP.906.1.23.2022. AH, wydana w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] lipca 2022 r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził u ZL chorobę zawodową – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Organ I instancji podał, że ZL była zatrudniona: [...] W ocenie organu I instancji, ZL pracując od 1983 r. w każdym zakładzie pracy była narażona na pracę obciążającą kończyny górne, powtarzające się ruchy zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych, wykonywania szybkich powtarzalnych ruchów chwytania materiału, obracania, naciągania, odwracania, manewrowania produktem w celu oględzin. Z wywiadu medycznego przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Pracy przez lekarza orzecznika wynika, że dolegliwości w postaci cierpnięcia i mrowienia palców pojawiły się w 2014 r., początkowo w ręce lewej. Strona była leczona w poradni ortopedycznej, następnie poddała się operacji uwolnienia uciśniętego pośrodkowego lewego nadgarstka w grudniu 2021 r. Jak wynika z wywiadu, w tym czasie pojawiły się również objawy ucisku na nerw pośrodkowy w ręce prawej. Po przeprowadzeniu w WOMP postępowania diagnostycznego uwzględniającego całość obrazu klinicznego choroby, potwierdzonej wykonanymi badaniami obrazowymi i czynnościowymi, jak również przeprowadzono konsultację lekarzy specjalistów: neurologa i ortopedy, lekarz orzecznik WOMP Rzeszów, analizując narażenie zawodowe, dokumentację medyczną oraz wyniki wykonanych badań uznał, że dają one podstawę do rozpoznania u ZL choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. PPIS podniósł, że po analizie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i zapoznaniu się z warunkami pracy oraz narażenia zawodowego, stwierdził u ZL chorobę zawodową: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z 13 września 2022 r. nr SP.906.1.23.2022.AH, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Podzielając w całości stanowisko organu I instancji PPWIS podał, że w orzeczeniu lekarskim biegli z zakresu medycyny pracy wskazali na zaangażowanie kończyn górnych i wykonywanie ruchów powtarzalnych przez ZL na stanowisku szwaczka - stębnówka, szwaczka, brakarz, krojczy. W każdym zakładzie pracy ZL narażona była na pracę obciążającą kończyny górne, powtarzające się ruchy zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych (ruchy monotypowe), wykonywanie szybkich powtarzalnych ruchów chwytania materiału, obracania, naciągania, odwracania, manewrowania produktem w celu oględzin. Łączny czas narażenia to koło 24 lata i 10 miesięcy. Ostatnie miejsce zatrudnienia to L Sp.z o.o. [...], gdzie ZL pracuje od 5 maja 2008 r. Zgłoszenia dokonał lekarz specjalista ortopedii i traumatologii. Dolegliwości w postaci cierpienia i mrowienia palców pojawiły się w 2014 r. Biegli z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzili związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rodzajem narażenia zawodowego (powtarzające się monotypowe ruchy nadgarstka), a wystąpieniem ucisku na nerwy pośrodku w obydwu kanałach nadgarstka. W związku z tym wydano Orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] czerwca 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej. Zarzut Spółki odnośnie zaniechania zebrania i dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, z okresu przed podjęciem pracy w zakładzie skarżącej, zdaniem organu odwoławczego uznać należało za niezasadny. Na etapie wydawania orzeczenia lekarskiego dokumenty medyczne gromadzone są przez lekarza orzecznika i to lekarz jako biegły ustala istotne okoliczności przy rozstrzygnięciu sprawy. Organy inspekcji sanitarnej nie gromadzą dokumentacji medycznej, a zatem nie mają również wpływu jaką dokumentację przyjmuje biegły. Dla organów inspekcji sanitarnej istotnym jest jedynie stwierdzenie czy została rozpoznana choroba w sensie medycznym, czy mieści się ona w wykazie chorób zarodowych oraz czy biegły z zakresu medyny pracy powiąże daną chorobę z narażeniem zawodowym u danej osoby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 77 § 1 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia ZL oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się w zaniechaniu zebrania i dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w L Sp. z o.o., w celu ustalenia: – przyczyn powstania u ZL stwierdzonej choroby zespołu cieśni nadgarstka, a także ustalenia czy było ono związane wyłącznie z wykonywaną pracą, – okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się ono w okresie przed podjęciem pracy w odwołującej się Spółce; 2. art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z [...] czerwca 2022 r. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u ZL zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem; 3. § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367) – dalej: "rozporządzenie", poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, 4. art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510 z późn. zm.), poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącej. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez Organ I instancji i zaaprobowane przez Organ odwoławczy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Innymi słowy, nie można było dopatrzyć się w działaniach Organów Inspekcji jakichkolwiek uchybień realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Na wstępie wymaga wskazania, że choroba zawodowa zdefiniowana została w art. 235¹ Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przytoczona definicja składa się z dwóch elementów – pierwszy jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi stanowi związek przyczynowy pomiędzy chorobą objętą wykazem a charakterem i warunkami wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367) - zwane dalej rozporządzeniem, które określa: wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1). Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia (m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy) oraz II stopnia (jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy) wymienionych w rozporządzeniu. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Specyfikę postępowania w sprawie stwierdzania chorób zawodowych stanowi fakt związania inspektora sanitarnego orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organ ten nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18.05.2007 r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Dotyczy to zarówno symptomów choroby, jak i przyczyn jej powstania. Orzeczenie lekarskie ma zatem w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 K.p.a. Z tego też powodu, oprócz konkluzji powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Ocena opinii lekarskich dokonywana przez inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie sprowadza się do badania ich pod względem formalnym czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione. W niniejszej sprawie zebrany przez Organy obu instancji materiał dowodowy pozwalał stwierdzić zaistnienie omówionych powyżej przesłanek pozwalających orzec w drodze decyzji administracyjnej powstanie u pracownicy Spółki choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jednocześnie zgodnie z ustawową definicją wykazano wysokie prawdopodobieństwo powstania tej choroby na skutek występujących w środowisku pracy zainteresowanej charakterystycznych dla zespołu cieśni czynników narażenia zawodowego. W myśl art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak wynika z rozporządzenia tym okresem czasu w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym jest okres 1 rok. W świetle zapisów karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej ruchy powtarzalne nadgarstków rąk występowały na wszystkich stanowiskach pracy ZL, w tym w ramach pracy wykonywanej na stanowisku szwaczki w L Sp. z o.o. w okresie od 1 maja 2008 r. Orzeczenie lekarskie, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję jest jednoznaczne co do stwierdzonej diagnozy, a także powiązania tej diagnozy z warunkami pracy, tj. czynnościami manualnymi wymagającymi przy wybitnie powtarzalnej pracy nadgarstków użycia siły. Sąd nie dostrzegł powodów, aby temu dowodowi odmówić wiarygodności, lub aby istniała na jego tle potrzeba wyjaśniania określonych w skardze okoliczności. Zatem organy obu instancji nie miały wystarczających podstaw aby podważać powyższą opinie jako zupełną, logiczną a także spójną z treścią karty oceny narażenia zawodowego opisującą warunki pracy m.in. na stanowisku szwaczki, krojczy. Przedstawiona w treści opinii metodyka nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości, więc nie było potrzeby aby dążyć do uzupełnienia czy wyjaśnienia kwestii niejasnych. Tym bardziej, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 451/21, LEX nr 3252495.). W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z [...] czerwca 2022 r. nr [...] biegły stwierdził jednoznacznie, że w postępowaniu diagnostycznym uwzględniono całość obrazu klinicznego choroby potwierdzonej wykonanymi badaniami obrazowymi i czynnościowymi. Nie pominięto w tym badaniu kolejnego kluczowego dowodu w postaci karty narażenia zawodowego. Przeprowadzono również konsultację lekarzy specjalistów: neurologa i ortopedy. W ocenie lekarza, niewątpliwie istnieje i został wykazany związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rodzajem narażenia zawodowego – powtarzającymi się monotypowymi ruchami nadgarstka, a wystąpieniem ucisku na nerw półśrodkowy w obydwu kanałach nadgarstka. Wnioski biegłego znajduje potwierdzenie w karcie oceny narażenia zawodowego, z której m.in. wynika, że przy szyciu występowały różnorodne ruchy, w tym ruchy zginania – wyprostowania nadgarstków, ruchy zakręcania i odkręcania, chwytania i przytrzymywania palcami. Ponadto zastrzeżono, że wszystkie ruchy miały charakter powtarzalny. Zdaniem Sądu, biegły wykazał zatem w sposób przekonujący kluczowy dla rozpoznania choroby zawodowej cieśni nadgarstka związek przyczynowo-skutkowy, czyli wyraźną więź pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, wobec złożenia wniosku w tym przedmiocie przez skarżony organ oraz braku żądania rozprawy ze strony skarżącej (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).