Sygnatura
II SA/Rz 1468/19
Wyrok WSA w Rzeszowie z 18 sierpnia 2020 r., II SA/Rz 1468/19 – transport drogowy i przewozy
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 18 sierpnia 2020
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant referent Patrycja Bar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [....] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej A. sp. z o.o. w [...] kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
W dniu 27 kwietnia 2018 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy Stokota P410 o nr rej. [...]. Kontrolę przeprowadzono pod kątem zgodności danych zawartych w zgłoszeniu [...] z danymi zawartymi w dokumentach okazanych przez kierującego. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżność danych w zakresie ilości przewożonego towaru - z dokumentu przewozowego nr 2/27042018 z dnia 27 kwietnia 2018 r. wynikało, że do zgłoszenia przypisanych zostało 11 000 1 oleju napędowego, zaś w ww. zgłoszeniu [...] jako przedmiot przewozu wskazano olej napędowy o kodzie CN2710 w ilości 5 000 1. Ponadto stwierdzono, że przewoźnik w zgłoszeniu SENT nie uzupełnił danych obejmujących numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Powyższe ustalenia zostały utrwalone w formie protokołu kontroli nr [...]. który został podpisany przez kierującego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] nałożył na A. sp. z o.o. z/s w [...] karę pieniężną w wysokości 5 000 zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.) oraz art. 5 ust. 4 pkt 6, art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2332 z późn. zm.) w zw. z art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1039 z późn. zm.). Organ wskazał, ze zgodnie z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, w brzemieniu mającym zastosowanie do opisywanej sprawy, w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane. Spółka przesłała do rejestru zgłoszenie i uzyskała nr referencyjny [...], a zatem jej obowiązkiem było uzupełnienie zgłoszenia o numer zezwolenia lub licencji, czego jednakże nie dokonała. To zaś obligowało do nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł. Jednocześnie organ podał, że Spółka nie nadesłała żadnych dokumentów uzasadniających możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, a okoliczności tego rodzaju nie stwierdził sam organ z urzędu. Nie stwierdzono bowiem istnienia "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" warunkujących - stosownie do treści art. 22 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - możliwość wydania uznaniowej decyzji o odstąpieniem od wymierzenia kary. Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji, zarzucając nieuprawnione nałożenie kary pieniężnej po upływie 6 miesięcy od ujawnienia przez kontrolę nieprawidłowości. To zaś. stosownie do art. 165b ust. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, wykluczało możliwość nałożenia na Spółkę kary pieniężnej. Wydanie decyzji w postępowaniu wszczętym po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym przeprowadzono kontrolę skutkuje tym, że decyzja ta dotknięta jest wadą nieważności. Niezależnie od powyższego odwołująca się zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 24 ust. 3 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie w opisywanej sprawie. Organ nie wykazał, aby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej było sprzeczne z interesem publicznym, rozumianym nie jako ogólną dyrektywę postępowania, ale szeroko rozumiane zasady sprawiedliwości społecznej. Spółka podniosła, że w dniu kontroli posiadała i okazała kontrolującym odpowiednie zezwolenie drogowe, w zgłoszeniu SENT prawidłowo wpisano nr rej. pojazdu, natomiast stwierdzona nieprawidłowość powstała na skutek oczywistej omyłki przewoźnika. Nie mogła jednakże wpłynąć negatywnie na analizę schematu działania podmiotów biorących udział w przewozie towarów i nie mogła wpłynąć na zwiększenie ryzyka nielegalnego handlu paliwami. Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z uregulowaniami procesowymi. Nałożenie na odwołującego się kary pieniężnej było słuszne, gdyż w toku prowadzonego postępowania wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, że Spółka nie uzupełniła zgłoszenia w systemie SENT o dane wymagane przepisami ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że do ujawnienia naruszenia obowiązku zgłoszenia SENT doszło podczas kontroli drogowej, a nie w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno - skarbowej. Brak było zatem podstaw do zaniechania wydania decyzji z uwagi na przekroczenie terminu 6 miesięcy od dnia kontroli, względnie odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowym. Organ odwoławczy zauważył, że w odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 3 ww. ustawy, jednakże z uwagi na fakt. że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej została wydana ma podstawie art. 22 ust.2, uznał, że doszło do oczywistej pomyłki i rozpatrzył sprawę w trybie odwoławczym w kontekście ewentualnego wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy. Zdaniem DIAS odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ stanowi złamanie zasady obowiązku zapłaty i zmniejsza dochody publiczne. Tym bardziej, że należności wynikające z kar mają charakter szczególny, gdyż obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa pełnią przede wszystkim funkcję sankcyjną. Mając na uwadze okazaną dokumentację nie stwierdzono również, aby w sprawie zaistniał "ważny interes przewoźnika". Sytuacja finansowa i majątkowa Spółki jest bowiem stabilna, natomiast dolegliwość wynikająca z konieczności zapłaty kary pieniężnej jest oczywista i nie stanowi sama w sobie o ważnym interesie odwołującej się, uzasadniającym odstąpienie od wymierzenia kary. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, A. sp. z o.o. z/s w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 22 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą jego niezastosowaniem i nieodstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny; 2) art. 26 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy strona skarżąca spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej; 3) art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności pominięcie znanego organowi z urzędu błędu w funkcjonowaniu systemu PUESC oraz przedłożonych przez stronę w toku postępowania dokumentów i pisemnego wyjaśnienia dotyczącego wysokości uzyskanego przez stronę skarżącą zysku ze sprzedaży paliwa objętego zgłoszeniem SENT; 4) art. 12! § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych; 5) art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych przesłanek, którymi kierował się organ wydający decyzję, w tym. że zysk ze sprzedaży paliwa objętego zgłoszeniem SENT który jest 10- krotnie niższy od nałożonej kary nie stanowi argumentu przemawiającego za stwierdzeniem wystąpienia przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł ojej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądownej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnenie. Sąd stwierdza, że stan faktyczny ustalony przez organy i udokumentowany w nadesłanych aktach administracyjnych nie budzi zastrzeżeń i może stanowić podstawę do poddania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Ustalenia te nie są zresztą kwestionowane przez skarżącą. Strona skarżąca nie kwestionuje, że obiektywnie doszło do stwierdzonego naruszenia, a jedynie zarzuca nieuwzględnienie całokształtu okoliczności sprawy, które w jej ocenie winny skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie z art. 1 pkt 1 a i 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, ustawa określa obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy, system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W świetle art. 5 ustawy, gdy przewóz towaru rozpoczyna się na terytorium Polski, podmiot wysyłający obowiązany jest przed rozpoczęciem przewozu towaru przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny (unikatowy identyfikator nadawany zgłoszeniu) dla tego zgłoszenia, a następnie przekazać len numer przewoźnikowi. Zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 czerwca 2018 r. (art. 21 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1039 z późn. zm.), w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane. Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 27 kwietnia 2018 r. Spółka dokonała zgłoszenia przewozu oleju napędowego w ilości 5 000 l, o kodzie CN: 2710 na terytorium Polski (na trasie [...]). W rubryce odnoszącej się do środka transportu wskazano numer ciągnika ([...]), niemniej nie wpisano "numeru zezwolenia drogowego". Z nadesłanych akt sprawy wynika, że zgłoszenie zostało przyjęte do systemu, nadano mu numer referencyjny [...], który zgłaszający przekazał przewoźnikowi przez rozpoczęciem przejazdu. Zdaniem Sądu powyższe oznacza, że do naruszenia przepisów ustawy obiektywnie doszło. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 14 czerwca 2018 r., w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Stosownie bowiem do art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw, do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Zasadnie zatem organy przyjęły, że naruszenie, którego dopuściła się skarżąca - mając na uwadze regulacje intertemporalne - zostało przez ustawodawcę obwarowane karą pieniężną w wysokości 5 000 zł. Sąd nie podziela natomiast wyrażonej przez organy obydwu instancji oceny okoliczności faktycznych, które zdaniem Spółki przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Wymaga podkreślenia, że skoro ustawa przewiduje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na przesłankę wystąpienia interesu publicznego, to niedopuszczalnym jest ogólne stwierdzenie, że nie można odstąpić od nałożenia kary. gdyż nie leży w interesie publicznym takie działanie, bez wskazania przy tym konkretnych argumentów, odnoszących się do realiów rozpatrywanej sprawy. Prawidłowo stosując przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT, organ powinien, przykładowo, wskazać sytuacje, w których jego zdaniem dopuszczalne byłoby odstąpienie od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, a następnie ocenić, czy w niniejszej sprawie zachodzi taka możliwość, czy też w konkretnej sytuacji zastosowanie tej przesłanki nie jest możliwe Tym bardziej, że badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczane do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania, bowiem takie podejście sprawiłoby, że w zasadzie każda ulga w zapłacie należności publicznoprawnych powstałych wskutek naruszenia przepisów, mimo iż przewidziana przez ustawodawcę, byłaby udzielona w sprzeczności z ww. zasadami konstytucyjnymi (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 22 października 2019 r. III SA/Gl 478/19 wyrok WSA w Szczecinie z 28 lutego 2019 r. II SA/Sz 1324/18; wyrok NSA z 21 maja 2020 r. II GSK 307/20; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach opisywanej sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] oraz Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] uznali, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej. Zdaniem organów, analizując sytuację finansową Spółki brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi "ważny interes przewoźnika", natomiast potencjalne uszczuplenie należności Skarbu Państwa z uwagi na odstąpienie od wymierzenia kary, nie stanowi "interesu publicznego" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy. Po pierwsze, ustawa nie zawiera definicji legalnej "ważnego interesu przewoźnika". Brak jest zatem podstaw prawnych do utożsamienia ważnego interesu przewoźnika, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy jedynie z relatywnie złą sytuacją finansową przedsiębiorcy. Dobra sytuacja finansowa przedsiębiorcy nie może sama w sobie wykluczać odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, także przy ocenie przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". Rozważając zaistnienie tej przesłanki organ powinien ważyć wysokość potencjalnej kary przede wszystkim w stosunku do konkretnego przewozu, będącego jednym z przejawów prowadzonej działalności gospodarczej, a nie do przychodu/dochodu przedsiębiorcy, bowiem takie działanie w istocie zniekształca obraz faktycznej dolegliwości nakładanej kary (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r. II SA/Ol 166/20; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja finansowa przewoźnika, która uniemożliwia zapłacenie potencjalnej kary pieniężnej bez zaistnienia ryzyka utraty środków finansowych na funkcjonowanie może stanowić "ważny interes przewoźnika", niemniej oceny zaistnienia hipotezy art. 22 ust. 3 ustawy nie można dokonywać wyłącznie przez pryzmat aspektu finansowego. Po drugie, złamanie zasady obowiązku zapłaty i zmniejszenie dochodów publicznych nie wyklucza przyjęcia, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej leży w interesie publicznym. Przyjęcie za właściwą zastosowanej przez organy wykładni art. 22 ust. 3 prowadziłoby do sytuacji, w której organ nie mógłby przyjąć, że zaistniał interes publiczny w odstąpieniu do wymierzeni kary. W każdej ze spraw prowadzonych w przedmiocie kary pieniężnej organ winien w takim wypadku automatycznie przyjąć, że zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy nie leży w interesie publicznym, gdyż spowoduje uszczuplenie dochodów Państwa. To zaś prowadziłoby do konstatacji, że wprowadzenie w art. 22 ust. 3 ustawy przesłanki ".interesu publicznego" było zbędne, skoro tego rodzaju sytuacja nigdy nie miałaby miejsca, mając na uwadze wyłącznie aspekt potencjalnego uszczuplenia należności Skarbu Państwa. Przepis ten jednak funkcjonuje i jeżeli organ uważa, że w sprawie nie zachodzi "interes publiczny", winien tę okoliczność należycie uzasadnić, stosując argumentację, z której strona postępowania będzie mogła wywnioskować jakie okoliczności musiałyby zaistnieć, aby zastosowanie ulgi z art. 22 ust 3 ustawy w oparciu o "interes publiczny" organ uznał za zasadne. Po trzecie, analizując zaistnienie "interesu publicznego" w odstąpieniu do wymierzenia kary pieniężnej organ winien mieć na uwadze naczelne zasady postępowania administracyjnego. Jedną z takich zasad jest zaś wyrażona w art. 121 § 1 O.p. zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wymaga wskazania, że podawanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym w zgłoszeniach SENT oraz w ich uzupełnieniach i aktualizacjach budziło wiele problemów i kontrowersji przed udostępnieniem w dniu 27 kwietnia 2018 r. nowych formularzy zgłoszeń na portalu PUESC, jak też skutkowało wszczęciem wielu postępowań w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za brak podania tych danych. Problemy te wynikały z faktu, że pierwotne formularze zgłoszeń SENT, udostępniane na PUESC, nie zawierały dodatkowych objaśnień przy tym polu. pozwalając pozostawić je niewypełnionym, co niektórzy przewoźnicy (jak też działające w tym charakterze podmioty wysyłające i odbierające) odbierali jako brak konieczności wypełnienia tego poła, zgodnie z ustawowym zapisem, że te dane podaje się "o ile są wymagane". Błąd interpretacyjny tych podmiotów polegał na tym. że przyjmowali powyższe zastrzeżenie ustawowe "o ile są wymagane" za wymagalność w PUESC i uznawali, iż skoro system komputerowy nie wymaga wprowadzenia tych danych, to nie są one wymagane prawem. Niestety, ta interpretacja polegała na niedoczytaniu zapisów ustawy o SENT. które jednoznacznie wskazywały, że zastrzeżenie "o ile są wymagane" dotyczy wymagalności w myśl zapisów ustawy o transporcie drogowym, a nie wymagalności programu komputerowego. Z dniem 27 kwietnia 2018 r. na PUESC zamieszczono nowe wersje zgłoszeń SENT, które, poza dostosowaniem ich do wymagań noweli majowej, również wprowadzały drobną, aczkolwiek bardzo istotną zmianę, dotyczącą podawania numerów zezwoleń, zaświadczeń lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Od tego momentu w sekcji "Środek transportu" dodano dodatkowe obligatoryjne pole do zaznaczenia – "Oświadczam, że dla tego przewozu numer zezwolenia drogowego /zaświadczenia/ licencji dla środka transportu nie są wymagane". Jego zaznaczenie skutkuje zamieszczeniem wpisu "Niewymagane" w polu "Numer zezwolenia drogowego /zaświadczenia / licencji dla środka transportu", natomiast brak zaznaczenia lego pola wymusza wpisanie numeru tego typu dokumentów (zob. Musolf Grzegorz. Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2018 r.). Wskazany wyżej problem dostrzeżono również w judykaturze. W wyroku z dnia 27 lutego 2019 r. I SA/G1 1265/18 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zauważył, że ustawa o SENT weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Dla adresatów powyższego aktu prawnego rozwiązania w niej przyjęte stanowiły oczywistą nowość. Rejestracja transportu następuje w elektronicznym systemie, zatem również program komputerowy obsługujący system SENT wymagał od przewoźników zdobycia pewnego doświadczenia, co do stosowania go w praktyce prowadzonej działalności. Gdy nowym regulacjom prawnym towarzyszy uruchomienie programu komputerowego, np. w postaci określonego graficznego formularza elektronicznego, to powinien on zawierać oznaczenia rubryk podlegających wypełnieniu przez przewoźnika w taki sposób, aby nie rodziły żadnych wątpliwości, a w sytuacji, gdy ustawa przewiduje obligatoryjne podanie określonych danych (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o SENT), niewypełnienie określonego pola z obowiązkowymi danymi, nie powinno pozwolić na zamknięcie dokumentu elektronicznego z informacją o kompletności statusu zgłoszenia. W sytuacji, gdy stwierdzone naruszenie nie doprowadziło do uszczuplenia należności fiskalnych Skarbu Państwa oraz nie wstrzymało kontynuowania kontrolowanego przewozu, to właśnie w interesie publicznym może leżeć odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Istotne jest, że ustawodawca nie wprowadził gradacji naruszeń przepisów ustawy i nie uzależnił w jakikolwiek sposób wysokości kary pieniężnej od okoliczności, które legły u podstaw dopuszczenia się przez podmiot do stwierdzonego naruszenia. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, powinnością organów jest analiza okoliczności danej sprawy w kontekście ewentualnego zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca dopełniła formalności związanych z przewozem oleju, a jedynym jej uchybieniem było niewypełnienie rubryki zgłoszenia, odnoszącej się do "numeru zezwolenia drogowego". Co istotne, zgłoszenie to, mimo że zawierało braki - wskazanie numeru zezwolenia drogowego było w świetle obowiązujących przepisów obowiązkowe, zostało przyjęte bez uwag do systemu. Mogło to, zwłaszcza wobec początkowego okresu obowiązywania regulacji normujących monitorowanie drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, zrodzić subiektywne przekonanie po stronie Spółki, że rzeczonego zgłoszenia dokonano poprawnie. W tym kontekście należy mieć natomiast na uwadze, że czym innym jest naruszenie przepisów, które nie miało wpływu na wysokość dochodów Skarbu Państwa i nie utrudniło prowadzenia czynności kontrolnych oraz dalszego postępowania, a zatem naruszenie "mniejszej wagi", a czym innym naruszenie, które - niezależnie od stopnia zawinienia - taki wypływ miało. Z powyższych przyczyn Sąd stwierdził, że organy dopuściły się naruszenia art. 121 § 1, art. 120 i art. 124 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 21 ust. 3 ustawy w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Wadliwa ocena okoliczności faktycznych sprawy doprowadziła bowiem co najmniej do przedwczesnej odmowy odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes strony lub interes publiczny. Mając na uwadze powyższe. Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 35 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 23 grudnia 2019
- Symbol z opisem
- 6037 Transport drogowy i przewozy
- Hasła tematyczne
- Transport
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) · Dz.U. 2019 poz. 2325
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
art. 121 § 1, art. 120 i art. 124 · Dz.U. 2019 poz. 900
- Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
art. 21 ust. 3 · Dz.U. 2018 poz. 2332
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Po 378/20 · 18 sierpnia 2020
Postanowienie WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2020 r., III SA/Po 378/20 – transport drogowy i przewozy
Sygnatura: III SA/Po 379/20 · 18 sierpnia 2020
Postanowienie WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2020 r., III SA/Po 379/20 – transport drogowy i przewozy
Sygnatura: III SA/Gl 195/20 · 18 sierpnia 2020
Wyrok WSA w Gliwicach z 18 sierpnia 2020 r., III SA/Gl 195/20 – transport drogowy i przewozy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny