II SA/Rz 1458/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant starszy sekretarz Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia świadczenia pracy na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych oraz niewykonywania pracy na skutek represji politycznych I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz radcy prawnego K.K. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 /słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/.

Przedmiotem skargi P. W. (skarżący) jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Szef Urzędu) z dnia [...] października 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia pozostawania bez pracy z powodów represji politycznych. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. Skarżący wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2019 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 18 czerwca 2019 r. wystąpił do Szefa Urzędu o potwierdzenie, że pozostawał bez pracy z przyczyn politycznych w okresie od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 29 lutego 1988 r., oraz od dnia 20 kwietnia 1988 r. do dnia 17 lipca 1988 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Szef Urzędu działając na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.e.r.FUS"), art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 276) - potwierdził, że skarżący pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od 1 stycznia 1988 r. do 29 lutego 1988 r. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu przytoczył treść art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 10, art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po czym stwierdził, że skarżący pozostawał bez pracy z powodów politycznych w okresie od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 29 lutego 1988 r. W ocenie Szefa Urzędu skarżący nie przedłożył wiarygodnych dowodów potwierdzających, że pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od dnia 20 kwietnia 1988 r. do dnia 17 lipca 1988 r. Z analizy świadectwa pracy pochodzącego z Obwodowego Urzędu Pocztowego w L. wynika bowiem, że skarżący pracował tam w okresie od dnia 1 marca 1988 r. do dnia 19 kwietnia 1988 r., zaś rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło wskutek upływu czasu, na który umowa została zawarta. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznając, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, że skarżący pozostawał bez pracy w okresie od dnia 20 kwietnia 1988 r. do dnia 17 lipca 1988 r. na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Szef Urzędu wyjaśnił, że przepis ten dotyczy osób, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną), przez pewien okres czasu nie mogły znaleźć zatrudnienia. Regulacja ta w istocie ustanawia warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych. Szef Urzędu na podstawie informacji zawartej w orzeczeniu Społecznej Komisji Pojednawczej z dnia 1 października 1990 r. stwierdził, iż zwolnienie skarżącego z pracy w [...] nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne. Świadectwo pracy z dnia 23 października 1990 r. wystawione przez "[...]" wskazuje, że stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 11 ww. ustawy. Stąd też Szef Urzędu za udowodniony okres pozostawania bez pracy przyczyn politycznych uznał jedynie okres liczony od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 29 lutego 1988 r. Natomiast w ocenie Szefa Urzędu świadectwo pracy wystawione w dniu 23 czerwca 1988 r. przez Obwodowy Urząd Poczty poświadcza, że umowa na czas określony wygasła. Natomiast następne zatrudnienie skarżący podjął w dniu 18 lipca 1988 r. w [...]. W związku z tym niemożliwe jest uznanie, że w opisanym stanie faktycznym pozostawanie przez skarżącego bez pracy w okresie od dnia 20 kwietnia 1988 r. do dnia 17 lipca 1988 r. było spowodowane represjami o charakterze politycznym. Zdaniem Szefa Urzędu zarówno z wyjaśnień skarżącego, jak i z przedstawionych przez niego dokumentów nie wynika, że w okresie od 1982 r. do kwietnia 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Informacja zawarta w piśmie IPN z dnia 24 stycznia 2018 r. o inwigilowaniu skarżącego przez organy bezpieczeństwa państwa w okresie od 24 lutego 1984 r. do 20 listopada 1988 r. nie może być uznana za okres wspomnianego świadczenia pracy. Również takiej działalności nie potwierdzają oświadczenia świadków. Żaden z dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie przedstawia go jako członka organizacji, stałego współpracownika, a tym bardziej jako osoby świadczącej pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Poza tym skarżący nie udokumentował żadnych działań własnych w określonym przez siebie okresie, które mogłyby uwiarygodnić fakt świadczenia pracy. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższą decyzję, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, w szczególności złą i nielogiczną ocenę, iż na przestrzeni 3 miesięcy jego sytuacja się zmieniła i wskutek powyższego nie uznano, że w okresie od dnia 20 kwietnia 1988 r. do dnia 17 lipca 1988 r. pozostawał bez pracy z przyczyn politycznych, mimo iż Szef Urzędu uznał, że w okresie od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 29 lutego 1988 r. pozostawał bez pracy z przyczyn politycznych. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że kłopoty z zatrudnieniem miał od początku lat 80- tych. Został zwolniony z pracy na koniec 1984 r., a następnie przywrócony do pracy. Kolejne zwolnienie z pracy nastąpiło w grudniu 1987 r., zaś Społeczna Komisja Pojednawcza uznała, że zwolnienie to nastąpiło z przyczyn politycznych. Od dnia 1 marca 1988 r. był zatrudniony na poczcie na podstawie umowy o zastępstwo. W ocenie skarżącego okresy stycznia 1988 r. oraz maja i czerwca 1988 r. niczym się nie różniły, miał wówczas trudności ze znalezieniem zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa. Organ prawidłowo zebrał i rozważył materiał dowodowy w sprawie, czyniąc na jego podstawie właściwe ustalenia faktyczne. Również w warstwie materialnoprawnej kwestionowana skargą decyzja nie wykazuje uchybień. Podstawa prawna decyzji, tak w ujęciu walidacyjnym - prawidłowości zastosowania przepisów – jak i w ujęciu derywacyjnym – prawidłowości wykładni stosowanych przepisów, nie budzi zastrzeżeń. W ostatecznie sprecyzowanym wniosku – pisma z dnia 24 kwietnia 2019 roku, 18 czerwca 2019 roku oraz 6 września 2019 roku – skarżący domagał się: 1) Potwierdzenia niewykonywania pracy z przyczyn politycznych w okresie: od 1 stycznia 1988 roku do 29 lutego 1988 roku oraz od 20 kwietnia 1988 roku do 17 lipca 1988 roku; 2) Potwierdzenia świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. w okresie od sierpnia 1980 roku. Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji jest art. 6 ust. 2 pkt 6a u.e.r.FUS, który stanowi, że za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 roku okresy "niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych" oraz art. 6 ust. 1 pkt 10 u.e.r.FUS, w myśl którego za okres składkowy uważa się okres "świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r." Stosownie do postanowień art. 117 ust. 4 u.e.r.FUS okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 117 ust. 4 u.e.r.FUS odsyła w ten sposób bezpośrednio do przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - "Zasady orzekania o uprawnieniach" - zwłaszcza zaś do art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. Przepis ten w związku z art. 117 ust. 4 u.e.r.FUS określa zakres kompetencji organu administracji publicznej, formę jej realizacji oraz zasady dowodzenia. Treść przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, w zakresie w jakim stanowi on, że o spełnieniu warunków właściwy organ orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej jednoznacznie przesądza o tym, że obowiązek wykazania istnienia przesłanek, z których strona wywodzi określone skutki prawne spoczywa przede wszystkim właśnie na niej. W sprawie jest bezsporne, że skarżący z końcem grudnia 1987 roku został zwolniony z [...]. Na podstawie informacji zawartej w orzeczeniu Społecznej Komisji Pojednawczej z dnia 1 października 1990 r. ustalono, że zwolnienie skarżącego z pracy w nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne. Świadectwo pracy z dnia 23 października 1990 r. wystawione przez "[...]" wskazuje, że stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 11 ww. ustawy. Stąd też zasadnie za udowodniony okres pozostawania skarżącego bez pracy z przyczyn politycznych uznano okres od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 29 lutego 1988 r. Nie ma również sporu co do tego, że skarżący pracował Urzędzie Pocztowo-Telekomunikacyjnym w P. w okresie od 1 marca 1988 roku do 19 kwietnia 1988 roku. Jak wynika z akt sprawy oraz oświadczenia samego skarżącego złożonego w skardze, umowa została zawarta "na zastępstwo" i wygasła, po okresie jej obowiązywania. Następnie od 18 lipca 1988 roku do 30 kwietnia 1991 roku skarżący pracował w [...] w U. Sporna w niniejszej sprawie pozostaje ocena, czy okres pozostawania bez pracy liczony od dnia 20 kwietnia 1988 roku do 17 lipca 1988 roku należy zakwalifikować jako "niewykonywanie pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych". Sąd podziela negatywną konkluzję organów w tym zakresie. Sąd podziela ustalenia organów, że zwolnienie skarżącego z [...] z końcem roku 1987 nastąpiło z przyczyn politycznych, dlatego też okres poszukiwania kolejnej pracy do 1 marca 1988 roku należało zakwalifikować jako składkowy, stosownie do postanowień art. 6 ust. 2 pkt 6a u.e.r.FUS. Sąd nie podziela jednak argumentacji wspierającej zarzut, że analogicznie należy potraktować okres pomiędzy wygaśnięciem umowy o pracę w Urzędzie Pocztowo-Telekomunikacyjnym w P. (dalej w skrócie: "[...]") a rozpoczęciem zatrudnienia w [...] w U. W ocenie Sądu kwalifikacja zwolnienia skarżącego z [...] z przyczyn politycznych nie może obejmować również okresu po zakończeniu zatrudnienia w UPT w P. Skarżący po zwolnieniu go z pracy z przyczyn politycznych, w przeciągu 7 miesięcy znalazł zatrudnienie w dwóch różnych zakładach pracy. Zarówno naówczas, jak i obecnie nie jest to okoliczność nadzwyczajna, która wskazywałaby na szykanowanie skarżącego za jego polityczne przekonania (przynależność do organizacji wolnościowych). W UPT w P. skarżący został zatrudniony na zastępstwo, a więc na czas określony, niezbędny do utrzymania przez pracodawcę dotychczasowej "mocy pracowniczej". Z chwilą powrotu zastępowanego pracownika do pracy umowa o pracę ze skarżącym uległa rozwiązaniu. Nie można zakładać, że okres od rozwiązania tej umowy do ponownego zatrudnienia – od dnia 20 kwietnia 1988 roku do 17 lipca 1988 roku – był niewykonywaniem pracy na skutek represji politycznych. Okres zatrudnienia skarżącego w UPT w U. był ściśle skorelowany z okresem nieobecności zastępowanego pracownika; gdyby pracownik był nieobecny o miesiąc dłużej, skarżący o miesiąc dłużej pozostawałby w zatrudnieniu. Wnioskowanie, że polityczne zwolnienia skarżącego z [...] rozciągało się w swych skutkach na kolejne okresy pozostawania bez pracy, po zakończeniu zatrudnienia u innych pracodawców jest zbyt daleko idące i nieuzasadnione. Nie można byłoby bowiem postawić jednoznacznej granicy, w którym momencie te skutki ustały; zawsze można byłoby wywodzić, że gdyby skarżący nie został zwolniony z [...], pracowałby tam dalej, a zatem nie musiałby szukać pracy, po zakończeniu kolejnych okresów zatrudnienia o następnych pracodawców. Tymczasem skarżący już po 3 miesiącach od zwolnienia w [...] znalazł pierwsze zatrudnienie, a po jego ustaniu, po okresie kolejnych 3 miesięcy, następne. W takim skonfigurowaniu stanu faktycznego, Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania stanowiska organu, że pozostawanie skarżącego bez pracy w okresie od dnia 20 kwietnia 1988 roku do 17 lipca 1988 roku nie może zostać zaliczone jako okres składkowy na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6a u.e.r.FUS. Sąd podziela również ocenę organu co do braku podstaw zaliczenia skarżącemu okresu od sierpnia 1980 roku, jako okresu składkowego w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 10 u.e.r.FUS. Odnotować należy, iż rozstrzygnięcia organu w tym zakresie nie kwestionował również skarżący. Tak z wyjaśnień skarżącego, jak i z przedstawionych przez niego dokumentów nie wynika, że świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Informacja IPN zawarta w piśmie z dnia 24 stycznia 2018 r., z której wynika, że skarżący był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa w okresie od 24 lutego 1984 r. do 20 listopada 1988 r. nie może być uznana za okres wspomnianego świadczenia pracy. Takiej działalności nie potwierdzają również oświadczenia świadków. Z zalegających w aktach dokumentów nie wynika, aby był on członkiem organizacji, stałym współpracownikiem, a tym bardziej osobą świadczącą pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Skarżący nie udokumentował żadnych działań własnych we wskazanym przez siebie okresie, które mogłyby uwiarygodnić fakt świadczenia pracy. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a.