II SA/Rz 1417/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr SKO.4110.69.928.2025 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej – skargę oddala –

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 18 sierpnia 2025 r. nr SKO.4110.69.928.2025, wydana w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") ustalił RZ (dalej: "skarżący") odpłatność za pobyt jego córki AZ w domu pomocy społecznej (DPS) w wysokości 1 426,67 zł miesięcznie od 1 stycznia 2021 r. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją Burmistrza z [...] czerwca 2022 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie decyzją z 11 sierpnia 2022 r. nr SKO.4110.91.1653.2022 uchyliło ww. decyzję Burmistrza z [...] czerwca 2022 r. i orzekło o zmianie decyzji Burmistrza z [...] kwietnia 2021 r. poprzez ustalenie skarżącemu odpłatności za pobyt córki w DPS w wysokości 1 350,20 zł miesięcznie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz w kwocie 1 616,37 zł miesięcznie począwszy od 1 kwietnia 2022 r. Następnie decyzją z [...] listopada 2023 r. Burmistrz zmienił własną decyzję z [...] kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie decyzją z 23 lutego 2024 r. nr SKO.4110.172.3218.2023 uchyliło decyzję Burmistrza z [...] lutego 2023 r. i orzekło o zmianie decyzji Burmistrza z [...] kwietnia 2021 r. poprzez ustalenie skarżącemu odpłatności za pobyt córki w DPS w wysokości w wysokości 1 487,83 zł miesięcznie począwszy od 1 kwietnia 2023 r. Decyzją z [...] czerwca 2025 r. nr [...] Burmistrz ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt córki w DPS w [...] w wysokości 1 313,43 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., w wysokości 2 106,20 zł miesięcznie od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. oraz w wysokości 1 970,29 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2025 r. (pkt 1). Ponadto organ I instancji odmówił zwolnienia skarżącego z odpłatności (pkt 3). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że odpłatność ustalono na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.". Wysokość odpłatności ustalono przy uwzględnieniu dochodu i możliwości strony, w związku z odmową podpisania umowy w tym przedmiocie przez skarżącego. Odmowę zwolnienia strony z opłaty uzasadniono zaś niewskazaniem przesłanek i okoliczności zwolnienia. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji wniósł o jej uchylenie. Wyraził też niezadowolenie, gdyż kwota odpłatności uznał za zbyt wysoką w stosunku do kwoty emerytury, która pozostaje na codzienne potrzeby. Decyzją z 18 sierpnia 2025 r. nr SKO.4110.69.928.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie uchyliło w całości decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2025 r. i umorzyło postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Burmistrza z [...] kwietnia 2021 r., ustalająca skarżącemu odpłatność za pobyt jego córki w domu pomocy społecznej. Decyzja ta została dwukrotnie zmieniona w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzjami z [...] czerwca 2022 r. oraz [...] listopada 2023r., skorygowanymi ostatecznymi decyzjami SKO w Krośnie. Ostatnią decyzją zmieniającą Burmistrza z [...] listopada 2023 r. ustalono odpłatność skarżącego w wysokości 1 487,83 zł miesięcznie począwszy od 1 kwietnia 2023 r. Kolegium zaznaczyło, że termin na jaki ustalono odpłatność jest otwarty, gdyż nie wskazano jego daty końcowej tylko początkową - od 1 kwietnia 2023 r. Natomiast zaskarżona odwołaniem decyzja Burmistrza z [...] czerwca 2025 r. ustala odpłatność od 1 kwietnia 2024 r., a zatem dotyczy okresu, co do którego już uprzednio ustalono odpłatność ostateczną decyzją Burmistrza z [...] kwietnia 2021 r. Kolegium podniosło, że w sprawie istnieje tożsamość dwóch spraw administracyjnych, gdyż sprawa rozstrzygnięta ww. decyzją organu I instancji została już rozstrzygnięta decyzją ostateczna Burmistrza z [...] kwietnia 2021 r. W postępowaniu odwoławczym nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, wobec czego za zasadne uznano jej uchylenie i umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 . Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: "k.p.a.". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, RZ wniósł o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, organy dokonały wadliwych ustaleń w sprawie i błędnie przyjęły, że skarżący jest w stanie partycypować w kosztach pobytu córki w domu pomocy społecznej w stopniu określonym decyzją. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). W ramach tej kontroli Sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddając kontroli legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej opisanych, Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna. Na wstępie Sąd podkreśla, że prawidłowo Kolegium przywołało przepisy ustawy o pomocy społecznej, określające przesłanki przedmiotowe jak i podmiotowe co do ponoszenia i określania wysokości opłat za pobyt osoby w DPS. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że córka skarżącego, od kilku lat przebywa w DPS, a osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat jest tylko skarżący. Skarżący przedmiotem skargi uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 18 sierpnia 2025 r., którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono decyzję Burmistrza [...] z [...] czerwca 2025r., którą ustalono RZ (dalej: "skarżący") odpłatność za pobyt jego córki AZ w (DPS) w wysokości 1 313,43 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2024 r. do 31 grudnia 2024r.; w wysokości 2 106,20 zł. miesięcznie od 1 stycznia 2025r. do 31 marca 2025r.; w wysokości 1 970,29 zł. miesięcznie od 1 kwietnia 2025 r.; odmówiono zwolnienia z odpłatności i umorzono postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 106 ust. 3b u.p.s., że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (por. wyrok NSA z 4.05.2021r., I OSK 195/21, dostępny w cbosa). W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie ZUS z 19 maja 2025r., z którego wynika, że kwota do wypłaty świadczenia emerytalnego to 3 605,65 zł. Z tego też względu Kolegium uznało, że brak możliwości procedowania w zakresie podwyższania odpłatności za pobyt córki w DPS, gdyż skutkuje to ponownym orzekaniem w sprawie, co do której wydano już ostateczną decyzję i powoduje skutek nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że w obrocie prawnym pozostaje nadal aktualna decyzja Burmistrza [...] z [...] listopada 2023 r, którą zmieniono decyzję Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2021r. poprzez ustalenie dla skarżącego odpłatności za pobyt córki w DPS w wysokości 1 487,83 zł miesięcznie począwszy od 1 kwietnia 2023r. ustalona odpłatność ma ustalony tylko termin początkowy, zatem obowiązuje, do dnia, w którym zaistnieją przesłanki do zmiany tej wysokości zgodnie z przepisami prawa. Kolegium decyzją z [...] lutego 2024r. na skutek odwołania skarżącego wydało decyzję reformatoryjną wobec braku w decyzji organu I instancji określenia, jaka decyzja podlega zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 27 sierpnia 2024r., II SA/Rz 540/24 oddalił skargę RZ. Sąd stwierdza, że w wyniku wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do ustalenia odpłatności za pobyt córki skarżącego w DPS. W skardze skarżący kwestionuje sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w 2021r. w postepowaniu prowadzonym dla ustalenia odpłatności za pobyt córki w DPS, ale zarzuty te nie mają znaczenia na wynik sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Dodać wypada, że skarżący może domagać się zwolnienia z ponoszenia opłat, albo ich zmniejszenia, gdy najadzie się w trudnej sytuacji materialnej lub zdrowotnej. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.