II SA/Rz 1381/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jego sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Rz 1381/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił sprzeciw A.G. złożony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten wydany został na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – zwana dalej "p.p.s.a."). Wobec powyższego odpis sentencji ww. wyroku został przesłany stronom postępowania, w tym wnoszącemu sprzeciw A.G. W piśmie przewodnim z dnia 11 stycznia 2021 r. zawarto pouczenie o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, w tym wyroku oddalającego sprzeciw, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku (k. 26 akt sądowych sprawy). W pouczeniu tym wyraźnie zastrzeżono, że uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wniosek podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Nadto złożenie w terminie wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do NSA. Wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych). Powyższa korespondencja została przesłana i doręczona wnoszącemu sprzeciw, z zachowaniem wymogów określonych w p.p.s.a., w dniu 13 stycznia 2021 r. Następnie w dniu 14 stycznia 2021 r. A.G. wpłacił na konto Sądu kwotę 100 zł, zaś 26 stycznia 2021 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie składając przedmiotowy wniosek. W uzasadnieniu wskazał, że z przyczyn od niego niezawinionych nie mógł złożyć w terminie wniosku o sporządzenie wyroku, a który to termin upływał dnia 21 stycznia 2021 r. Wyjaśnił, że z pouczenia, które otrzymał wraz z odpisem wyroku wynikało, że zobowiązany jest do zapłaty kosztów w wysokości 100 zł. Kwotę tę uiścił w terminie, a zamysłem wpłaty było wydanie uzasadnienia do wyroku. Nie miał świadomości, że wraz z wpłatą należy wysłać także wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyjaśnił, że wraz z żoną są osobami starszymi i schowanymi. Wskazał na sytuację materialną i zdrowotną. Podał, że odmowa przywrócenia terminu zamknie mu drogę do dalszej procedury i możliwości odwołania się do wyższych organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu Sąd uznał, że strona wnioskująca dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Spełniła też warunek równoczesnego dokonania czynności, której termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu – (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Reasumując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku prowadzi do konkluzji, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż Wnioskodawca nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu niedochowanie przez Wnioskującego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnym, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Z akt sprawy wynika bowiem, że Wnoszący sprzeciw w piśmie z dnia 11 stycznia 2021 r. (przy którym przesłany został odpis sentencji wyroku z dnia 8 stycznia 2021 r.) został pouczony o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku (k. 26 akt sądowych sprawy). W pouczeniu tym wyraźnie zastrzeżono, że w pisemne uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku. Nadto z pouczenia tego jasno wynikało, że złożenie takiego wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do NSA, a wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych). Pismo to zostało doręczone Wnoszącemu sprzeciw w dniu 13 stycznia 2021 r. Zatem już w tym dniu powziął on wiadomość o wydanym w jego sprawie wyroku oraz o zasadach i sposobie jego zaskarżenia, w tym konieczności złożenia w terminie siedmiu dniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W orzecznictwie przyjmuje się, że sporządzenie i nadanie wspomnianego wniosku nie jest ani czynnością wymagającą fachowej wiedzy, ani czynnością czasochłonną, wobec czego może być dokonane także wtedy, gdy na stronie ciążą inne zobowiązania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 772/08, Lex nr 493676). Jak wyżej zaznaczono, prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności a przesłanka braku winy powinna być oceniana z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W związku z powyższym Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego uznał, że niedochowanie przez A.G. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnym, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.