II SA/Rz 138/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. i A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi S.K. i A.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.

Sygn. II SA/Rz 138/18 UZASADNIENIE S.K. i A.K. (dalej: Skarżący) wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata argumentując wniosek niskimi emeryturami i chorobami przewlekłymi. Świadczenia są przeznaczane na lekarstwa, rachunki i jedzenie. Nie posiadają oni żadnych oszczędności. Skarżący podali, że utrzymują się z emerytur w kwotach 1000 i 1200 zł (łącznie 2200 zł). W miesiącu wydatkują na wodę 200 zł, na energię elektryczną 120 zł, na wyżywienie 500 zł, lekarstwa i leczenie 750 zł, paliwo 150 zł. Jako majątek oświadczyli jedynie dom o powierzchni 90 m² i wartości ok. 100.000 zł, nie posiadają żadnego wartościowego majątku ruchomego i oszczędności. Wezwani na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym nadesłali faktury za zakup leków, roczne obliczenie podatku PIT-40A za 2017 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Skarżącego, udokumentowane prywatne wizyty w gabinecie lekarskim, polisę ubezpieczeniową OC posiadanego samochodu osobowego oraz domu, dokument dostawy węgla, faktury za dostawy energii elektrycznej, wody, ścieków. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika: adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie –strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty (takie winny być przedłożone skoro strona skarżąca stara się wykazać brak możliwości finansowych) powinny uzasadniać ową wyjątkową sytuację, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Oceniając wniosek, tj. dane zawarte w formularzu PPF i dodatkowe informacje przesłane na wezwanie, należy - zdaniem rozpoznającego wniosek - uznać, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie o jaki wnioskowali Skarżący. Należy przyznać, że świadczenia Skarżących z tytułu zabezpieczenia społecznego nie są wysokie (ponad 1000 zł i ponad 1200 zł miesięcznie). Stałe wydatki w postaci opłat za prąd, gaz, wodę, telefony, gospodarowanie odpadami, leczenie, paliwo do samochodu, opłat za ogrzewanie i wyżywienie według oświadczenia konsumują pobierane świadczenia. Analiza rachunków pozwala przyjąć, że opłaty za energię nie przekraczają miesięcznie 100 zł, rachunek za wodę i ścieki za kwartał: VI, VII, VIII 2017 r. wyniósł 216,36 zł, a za śmieci 42 zł, całoroczne ubezpieczenie OC samochodu wyniosło 513 zł, domu 266 zł, zakupiono opał na sezon na łączną kwotę 3.792,48 zł (rachunki z lipca i sierpnia 2017 r. oraz ze stycznia 2018 r.). Natomiast wydatki na leki kształtowały się następująco: za maj 2017 105,06 zł, za czerwiec 2017 39,10 zł, za wrzesień 2017 r. 122,49 zł, za październik 2017 r. 67,95 zł, za listopad 2017 r. 27,82 zł, za grudzień 2017 r. 114,53 zł, za luty 2017 r. 173,31 zł. Załączono dokument z lekarskiej wizyty prywatnej wraz z dowodem zapłaty (100 zł). Nieprzekonujące jest zatem oświadczenie co do wysokości wydatków na utrzymanie domu w postaci ogrzewania i comiesięcznych wydatków związanych z ochroną zdrowia. Z rachunku matematycznego dotyczącego oświadczonych i udokumentowanych kosztów utrzymania wynika, że Skarżący są w stanie uiścić należne w sprawie koszty postępowania. Sumując stałe comiesięczne wydatki oraz wydatki "sezonowe" czy okolicznościowe w budżecie gospodarstwa domowego pozostaje nadwyżka, którą można przeznaczyć na prowadzenie niniejszej sprawy, tym bardziej, że niektóre wydatki charakteryzują się zmienną wysokością czy okresowością, np. koszty ubezpieczenia, opał. W istocie Skarżący nie wskazują na jakiekolwiek trudności finansowe. Z oświadczenia nie wynika, by posiadali zobowiązania zaciągnięte w związku z niedoborem finansowym z uwagi na wysokość wydatków i posiłkował się środami finansowymi z zewnątrz, co mogłoby wskazywać na niewydolność finansową rodziny. Podsumowując- bilans stałych opłat nie wskazuje, by Skarżący nie byli w stanie partycypować w kosztach sądowych związanych z opłatami zwłaszcza, że koszty te na podstawie analizy treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), nie przekroczą każdorazowo 100 zł (wpis od skargi, ewentualne inne koszty np. w postaci wpisu od skargi kasacyjnej). Dodatkowo podkreślić należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny na etapie rozpoznawania skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę, udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 P.p.s.a). Skarżący nie przesłali także wyciągów z rachunków bankowych, nie wypowiedzieli się co do ewentualnej pomocy od instytucji czy osób prywatnych. Zatem analiza sprawy prowadzi do konkluzji, że Skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów tego postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.