II SA/Rz 1377/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [....] w K. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 26/25 w sprawie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie rozpoznania wniosku I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie dopuściło się bezczynności w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 26/25; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek Stowarzyszenia [...] w K. o wymierzenie grzywny; IV. oddala wniosek Stowarzyszenia [...] w K. o przyznanie sumy pieniężnej; V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [....] w K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Rz 1377/25 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] w K. jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 24 kwietnia 2025 r. II SAB/Rz 26/25. Wyrokiem tym WSA w Rzeszowie - po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 30 sierpnia 2024 r. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 24 maja 2023 r. nr AR-P.6733.87.2023.MW5 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w ww. postępowaniu na prawach strony oraz stwierdzenie wydania ww. decyzji z naruszeniem prawa: I. zobowiązał SKO w Rzeszowie do rozpoznania wniosku strony skarżącej Stowarzyszenia [...] z dnia 30 sierpnia 2024 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; oddalił wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej; IV. zasądził od SKO w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze do Sądu złożonej do Kolegium 26 września 2025 r. Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że bezczynność SKO miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie SKO grzywny w wysokości 1000 zł, przyznanie od SKO na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych prawem. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że Kolegium otrzymało odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy 18 czerwca 2025 r., wobec czego termin do wykonania pkt I wyroku upływał 18 lipca 2025 r. Organ nie załatwił sprawy w tym terminie, dlatego pismem z 26 sierpnia 2025 r. został wezwany do niezwłocznego wykonania orzeczenia. Dopiero postanowieniem z 5 września 2025 r. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, a więc rozpoznało wniosek po upływie terminu wyznaczonego przez Sąd. Oznacza to, że wyrok nie został wykonany w terminie, co uzasadnia wniesienie skargi na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Skarżący podniósł, że późniejsze wykonanie wyroku nie niweczy skutków wcześniejszej zwłoki, gdyż skarga ta pełni nie tylko funkcję przymuszającą, lecz także represyjną i dyscyplinującą wobec organu naruszającego obowiązek terminowego wykonania orzeczeń sądowych. Na poparcie stanowiska powołano orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym niewykonanie wyroku zachodzi również wtedy, gdy organ podejmuje wymagane czynności z przekroczeniem terminu określonego w sentencji wyroku. Stowarzyszenie podniosło także, że zwłoka miała charakter rażącego naruszenia prawa. Wskazało, iż w sprawie II SAB/Rz 26/25 Sąd już wcześniej stwierdził rażące naruszenie prawa przez ten sam organ, a mimo to SKO ponownie dopuściło się analogicznej bezczynności. Podkreślono, że przekroczenie terminu wyniosło niemal dwa miesiące, a działanie organu nastąpiło dopiero po dodatkowym wezwaniu strony. Skarżący akcentował także szczególny charakter sprawy dotyczącej wniosku o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta M. [...]ustalającej lokalizację stacji bazowej telefonii komórkowej A. sp. z o.o. przy [...] w R. Wniosek złożono 30 sierpnia 2024 r., a mimo upływu ponad roku organ nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, sprawa ma istotne znaczenie społeczne, gdyż dotyczy inwestycji budzącej protesty mieszkańców oraz zagadnień związanych z ochroną zdrowia i środowiska. Podniesiono, że opieszałość organu może prowadzić do utrudnienia kontroli legalności procesu inwestycyjnego. W ocenie Stowarzyszenia, okoliczności sprawy przemawiają za wymierzeniem organowi grzywny oraz przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej. Środki te miałyby zrealizować funkcję represyjną, dyscyplinującą i prewencyjną, a zarazem stanowić rekompensatę za konieczność podejmowania licznych działań prawnych w celu wyegzekwowania podstawowych obowiązków organu. Na poparcie tego stanowiska powołano wyrok WSA w Lublinie z 9 czerwca 2022 r. II SAB/Lu 58/22 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 października 2024 r. II SAB/Go 82/24. Skarżący podkreślił, że brak reakcji Sądu mógłby utrwalać stan bezkarności organu i sprzyjać powtarzaniu podobnych naruszeń w przyszłości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest kwestia wykonania wyroku WSA w Rzeszowie z 24 kwietnia 2025 r. II SAB/Rz 26/25, którym to wyrokiem: I. zobowiązano SKO w Rzeszowie do rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia [...] z 30 sierpnia 2024 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku /wnioskiem tym Stowarzyszenie zwróciło się do Kolegium o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 24 maja 2023 r. nr AR-P.6733.87.2023.MW5 o ustaleniu na wniosek A. Sp. z o.o. z/s w [....] lokalizacji inwestycji celu publicznego pn. "Stacja bazowa telefonii komórkowej nr [...] wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą i kanalizacją kablową" na działce nr [...] obr. [...] w R. przy [....]/; II. stwierdzono, że bezczynność SKO miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddalono wniosek Stowarzyszenia o zasądzenie od SKO sumy pieniężnej; IV. zasądzono od SKO na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyniku rozpoznania skargi stwierdzono, że jest ona uzasadniona. Podstawę prawną jej wniesienia stanowił art. 154 § 1 P.p.s.a., stosownie do którego "w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". W rozpoznawanej sprawie wymóg formalny uprzedniego pisemnego wezwania do wykonania wyroku został spełniony, bowiem wobec doręczenia SKO 18 czerwca 2025 r. odpisu prawomocnego wyroku II SAB/Rz 26/25 oraz upływu 18 lipca 2025 r. terminu do jego wykonania i niezałatwienia sprawy w tym terminie, Stowarzyszenie przed wniesieniem 26 września 2025 r. skargi, pismem z 26 sierpnia 2025 r. wezwało Kolegium do niezwłocznego wykonania orzeczenia. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30 maja 2001 r. II SA 2015/00). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a. ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r. III SA/Łd 278/17). W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. Ustalając fakt przekroczenia terminu należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Rozpatrzenie przez SKO wniosku Stowarzyszenia z 30 sierpnia 2024 r. nastąpiło postanowieniem z 5 września 2025 r. nr SKO.415/488/2025, którym Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. [...] z 24 maja 2023 r. Zdaniem Sądu, w kontekście powyższego nie ulega wątpliwości, że SKO dopuściło się bezczynności w wykonaniu wyroku WSA w Rzeszowie z 24 kwietnia 2025 r. II SAB/Rz 26/25, co czyniło wniesioną skargę zasadną. Rozstrzygnięcie Sądu wyrażone w pkt I tego wyroku wiązało bowiem ten organ, przez co był on zobowiązany do dotrzymania terminu 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. W spełnienie przesłanek z art. 35 § 5 k.p.a. nie wpisywała się podniesiona w odpowiedzi na skargę argumentacja, że do uchybienia terminu w wykonaniu wyroku doszło wskutek niewłaściwego zrozumienia zapisu wyroku o tym, że termin ten biegnie od dnia zwrotu akt przez Sąd oraz że Kolegium oczekiwało na zwrot przez Sąd akt organu I instancji, podczas gdy akta te były w posiadaniu tego organu i do niego należało się o nie zwrócić, które to uchybienie zostało usunięte natychmiast po zwróceniu na nie uwagi przez Stowarzyszenie. Uwzględniając skargę na bezczynność w wykonaniu wyroku, Sąd w związku z regulacją art. 154 § 2 P.p.s.a. zobowiązany jest zająć stanowisko co do ewentualnej kwalifikacji tej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań, czy zaniechań organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, jakim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 2 kwietnia 2025 r. I SA/Sz 564/24). Stwierdzona przez Sąd bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem SKO postanowieniem wydanym 5 września 2025 r., a więc 10 dni po otrzymaniu wezwania, wykonało wyrok z 24 kwietnia 2025 r. i rozpatrzyło wniosek Stowarzyszenia, przez co stan bezczynności ustał. Z tych samych względów Sąd oddalił wnioski Stowarzyszenia o wymierzenie Kolegium grzywny oraz o przyznanie od tego organu sumy pieniężnej (art. 154 § 6 i 7 P.p.s.a.), uznając, że okres bezczynności organu w wykonaniu wyroku nie był nadmierny i nie ma potrzeby jego dodatkowego sankcjonowania. W związku z rozpatrzeniem wniosku Stowarzyszenia odpada funkcja represyjna, dyscyplinująca i prewencyjna tych środków. Stowarzyszenie nie wykazało przy tym żadnych poniesionych szczególnych wydatków oraz szkody związanej z "koniecznością podejmowania licznych działań prawnych w celu wyegzekwowania podstawowych obowiązków organu", na co ogólnikowo powołało się w odpowiedzi na skargę. O należnych skarżącemu Stowarzyszeniu kosztach postępowania (obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 200 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.