II SA/Rz 136/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 grudnia 2025 r. nr SKO.4111.264.1553.2025 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala –

Przedmiotem skargi A. K. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 15 grudnia 2025 r. nr SKO.4111.264.1553.2025 wydana w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca wnioskiem z 17 października 2025 r. wystąpiła do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz", "Organ I instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko: S. K. Po rozpoznaniu złożonego wniosku, Burmistrz [...] decyzją z 3 listopada 2025 r. nr 000091/513A/11/2025, znak sprawy: ŚRF.5212.1.4.2025.ŁP przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na dziecko: S. K. na okres od 1 października 2025 r. do 30 listopada 2025 r. w wysokości 3.287,00 zł z uwzględnieniem corocznej waloryzacji tego świadczenia. Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała początkową datę przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Skarżącej przedmiotowe świadczenie powinno być przyznane od 1 stycznia 2025 r., gdyż z tym dniem wstrzymano wypłatę świadczenia w związku z błędną decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2024 r. Na skutek zaskarżenia tej decyzji, Sąd Rejonowego w [...], Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z [...] września 2025 r. sygn. akt [...] uchylił ww. decyzję. Skarżąca podniosła, że Organ I instancji uniemożliwił jej złożenie wniosku na 2025 r., wychodząc z błędnego założenia, że nie ma ona prawa do ubiegania się o ww. zasiłek, skoro Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalił, że jej syn nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto jej zdaniem, błędem Burmistrza jest pominięcie faktu, że Skarżąca już wcześniej złożyła wniosek ubiegając się o to świadczenie w 2023 r. i 2024 r. i wniosku tego nie wycofała, zatem wniosek ten zachował aktualność na rok 2025 r. Ponadto Skarżąca podniosła, że z informacji uzyskanych w Organie wynikało, że w przypadku pozytywnego wyroku, świadczenie zostało wyrównanie od dnia jego wstrzymania. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2025 r. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, opisaną na wstępie decyzją z 15 grudnia 2025 r. nr SKO.4111.264.1553.2025, działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r.o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 337; dalej: "specustawa"), art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208; dalej: "u.ś.r.") oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy odwołując się do treści ww. przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, wyjaśnił, że w dniu 17 października 2025 r. Skarżąca złożyła w Organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem – S. K., urodzonym [...] 2012 r., dołączając: – orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2024 r. nr [...] wydane do dnia [...] listopada 2025 r., zaliczające S. K. do osób niepełnosprawnych. We wskazaniach dotyczących - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia) - PZON w [...] ustalił, że syn Skarżącej "nie wymaga" takiej opieki (pomocy), – orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim w [...] (dalej: "WZON w Rzeszowie") z [...] grudnia 2024 r. nr [...] utrzymujące w mocy ww. orzeczenie PZON w [...], – wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2025 r. sygn. akt [...], którym zmienione zostało ww. orzeczenie WZON w [...] w ten sposób, że małoletni S. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Na mocy ww. orzeczenia PZON w [...] z [...] października 2024 r., S. K., który ukończył [...] lat, zaliczony został do osób niepełnosprawnych, ze wskazaniami: w punkcie 7 - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - nie wymaga; w punkcie 8 - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - wymaga. Odwołanie od tego orzeczenia do WZON w [...] w zakresie treści punktu 7 okazało się nieskuteczne (por. orzeczeniem z [...] grudnia 2024 r.), dopiero zaskarżenie orzeczenia WZON w [...] do Sądu Rejonowego w [...], spowodowało zmianę treści ww. pkt 7 orzeczenia. Wyrokiem z [...] września 2025 r., sygn. akt [...], sąd ustalił, że małoletni S. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego, w ocenie SKO, Organ I instancji zasadnie przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad małoletnim synem S. K., legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, bowiem zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Kolegium podało, że w niniejszej sprawie kwestią sporną jest data początkowa przyznania świadczenia, organ przyznał je od miesiąca wpływu wniosku (październik 2025 r.), natomiast Skarżąca domaga się przyznania go od stycznia 2025 r. SKO wyjaśniło, że odnosząc się do tej kwestii zauważyć należy, że przy ustaleniu prawa do świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego obywatelowi Ukrainy - jak w niniejszym przypadku - należy uwzględnić przepisy specustawy. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie przepisów specustawy, w niniejszej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne mogło zostać przyznane zgodnie z zasadą wskazaną w art. 26 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, czyli od miesiąca złożenia wniosku (wniosek złożony w dniu 17 października 2025 r.) to jest od dnia 1 października 2025 r. - do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, czyli do dnia [...] listopada 2025 r. (zgodnie z zasadą wskazaną w art. 24 ust. 4 u.ś.r.). SKO wyjaśniło, że wobec powyższego, argumentacja odwołania dotycząca nieprawidłowego ustalenia przez Organ I instancji daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nieuzasadniona. Z kolei w odniesieniu do zarzutów odwołania w zakresie pominięcia przez Organ I instancji kwestii złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w "2023 r." - powinno być: "w 2024 r." i jego "niewycofania", SKO wyjaśniło, że dwa wnioski złożone w 2024 r. zostały załatwione decyzjami z [...] lipca 2024 r. i z [...] października 2024 r. Z kolei zarzuty zawarte w odwołaniu o zamiarze wystąpienia z wnioskiem o przedmiotowe świadczenie i udzielanych przez pracowników Organu I instancji wskazówek w tym zakresie, nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, nie mogą zatem mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. K. zarzuciła: – błędne zastosowanie przepisów specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie; – naruszenie art. 153 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2025 r. sygn. akt [...]; – naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego uzasadnienia. Skarżąca podała, że postępowanie w Sądzie Rejonowym w [...] sygn. akt [...] dotyczyła odwołania od decyzji z [...] października 2024 r. nr [...], a nie nowego wniosku z 2025 r. Zdaniem Skarżącej, Organ I instancji był zobowiązany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] do wypłaty zaległych zasiłków pielęgnacyjnych i świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia złożenia nowego wniosku, który został złożony w październiku 2025 r. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o całkowite uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na mocy ostatecznej decyzji SKO w Krośnie z 15 grudnia 2025r. Skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 października do 30 listopada 2025r. Organy I oraz II instancji przyjęły, że ww. świadczenie przysługuje od miesiąca, w którym wpłynął prawidłowo złożony wniosek. Skarżąca wnioskowała natomiast o przyznanie tego świadczenia z mocą wsteczną od 1 stycznia 2025r., kiedy to wstrzymano wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego na mocy wcześniej wydanej decyzji, na skutek decyzji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy, początkowo Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] października 2024r. zaliczył syna Skarżącej do osób niepełnosprawnych jednak orzekł, że nie wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało utrzymane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (orzeczenie z [...] grudnia 2024r.). Po rozpoznaniu odwołania, Sąd Rejonowy w [...], wyrokiem z [...] września 2025r. [...] zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] grudnia 2024r. w części i ustalił, że małoletni S. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca powołując się na ww. wyrok Sądu Rejonowego w [...] złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 17 października 2025r., w związku z czym świadczenie to przyznano od 1 października 2025r. W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo stwierdziło, że w przypadku Skarżącej nie ma zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r., który umożliwia, pod pewnymi warunkami, przyznanie świadczenia rodzinnego z mocą wsteczną od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wobec Skarżącej zastosowanie miał bowiem art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.), który w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie stanowił, że obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru. Wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, zawiera numer PESEL wnioskodawcy oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - numer PESEL dziecka oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowi kompletną regulację w zakresie okresu, na jaki przyznawane jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że prawo to przysługuje począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym obywatel Ukrainy ubiegający się o świadczenie został wpisany do rejestru o którym mowa w art. 3 ust. 3, czyli do rejestru obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Ponadto, specustawa nie zawiera w swej treści przepisu tożsamego z regulacją zawartą w art. 24 ust. 2a u.ś.r., jak również w sprawach w niej nieuregulowanych nie odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w odpowiednich stanach faktycznych pozwalałoby na zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r. (zob. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 5 października 2023 r., II SA/Go 488/23; z 25 stycznia 2024 r., II SA/Go 741/23; wyrok WSA w Rzeszowie z 18 stycznia 2024 r., II SA/Rz 1459/23; WSA w Krakowie z 13 marca 2024 r., III SA/Kr 1581/23). Mając powyższe na względzie, a w szczególności treść art. 26 ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy należało stwierdzić, że organy prawidłowo przyznały świadczenie pielęgnacyjne od początku miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. od 1 października 2025 r. Z przyczyn powyżej opisanych nie zachodziła możliwość przyznania ww. świadczenia z mocą wsteczną. Z tego powodu skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.