II SA/Rz 1279/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Przedmiotem skargi B. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] września 2019 r. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej w skrócie: "Wójt") z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją częściową z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Wójt po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 22 października 2018 r., orzekł o przyznaniu stypendium szkolnego w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla A. B. i K. B. na okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Skarżąca odebrała decyzję osobiście, potwierdzającym ten fakt swoim podpisem na oryginale decyzji zalegającej w aktach administracyjnych (k. 9 akt adm.). W dniu 23 lipca 2019 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz platformy ePUAP pismo, które SKO zakwalifikowało jako odwołanie od powyższej decyzji Wójta. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 127 § 1 i 2 w zw. z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO stwierdziło, że ustawowy 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Wójta z dnia [...] października 2018 r. nr [...], upłynął dla skarżącej w dniu 12 listopada 2018 r. Natomiast skarżąca, pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, wniosła odwołanie w dniu 23 lipca 2019 r. za pomocą poczty elektronicznej i platformy ePUAP. Tym samym w ocenie SKO odwołanie skarżącej jest bezskuteczne. Przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych SKO wyjaśniło, że termin 14 dni do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, co oznacza, iż jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Jednocześnie termin do wniesienia odwołania ma charakter procesowy i jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może on być przez organ administracji publicznej skracany lub wydłużany. SKO zwróciło też uwagę, że w przedmiotowym odwołaniu nie stwierdziło jakiejkolwiek prośby skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie SKO. W uzasadnieniu skargi skarżąca sformułowała liczne zarzuty pod adresem Wójta dotyczące prowadzonego przez ten organ postępowania w przedmiocie przyznania, a następnie odebrania stypendium szkolnego dla dzieci skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią postanowienie narusza przepisy prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 134 i art. 235 K.p.a. W sprawie bezsporne jest, że decyzją częściową z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Wójt orzekł o przyznaniu stypendium szkolnego w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla córek skarżącej, A. B. i K. B. na okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Skarżąca odebrała decyzję osobiście. Organ przyjął, że skarżąca odebrała decyzję w dniu jej wydania, choć w przedmiocie daty odbioru nie ma na niej żadnej adnotacji. Powyższej niejasności nie można jednak uznać za wadę, wobec potwierdzenia daty odbioru decyzji przez skarżącą w piśmie z dnia 23 lipca 2019 roku. W ocenie Sądu przedwczesne, a wobec tego wadliwe, było zakwalifikowanie przez SKO pisma skarżącej z 23 lipca 2019 roku jako odwołania od decyzji z dnia [...] października 2018 roku. Sąd odnotowuje, że przedmiotowe pismo nie posiada oznaczenia, które wskazywałoby na jego procesowy charakter. Wynika z niego, że skarżąca kwestionuje ustalenia co do wysokości osiągniętego przez nią dochodu oraz wysokość przyznanego stypendium. Skarżąca kilkukrotnie prosi SKO o pomoc, powołuje się na swój stan zdrowia oraz odbytą chorobę. Z uwagi na fakt, iż pismo skarżącej kwestionujące decyzje z dnia [...] października 2018 roku zostało przez nią wniesione prawie 9 miesięcy po jej doręczeniu, obowiązkiem organu było poczynienie precyzyjnych ustaleń co do jego charakteru, w szczególności w kontekście art. 235 K.p.a. Powołany przepis ustanawia regułę, w myśl której "skargę w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie." W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że to organ w reakcji na pismo procesowe strony ma zastosować właściwy tryb, odpowiedni do treści sformułowanego w nim żądania, a w razie gdy istnieją w tym zakresie wątpliwości organ powinien, stosując art. 9 K.p.a. zwrócić się do strony, udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w celu doprowadzenia do sprecyzowania żądania. Brak precyzji w określeniu trybu wzruszenia ostatecznej decyzji uzasadnia zażądanie przez organ stosownego oświadczenia (wyr. NSA w Warszawie, z 9.12.1999 r., III SA 8220/98, niepubl.). Mając wątpliwości, organ powinien zapytać stronę czego w istocie dochodzi, pouczyć ją w trybie art. 9 K.p.a. o jej prawach i obowiązkach, a w zależności od powziętych wątpliwości zażądać stosownych wyjaśnień i uzupełnień. Jeżeli organ odwoławczy uznał, że decyzja, od której odwołanie składała strona, była w chwili jego składania decyzją ostateczną, organ powinien rozważyć w trybie art. 235 § 1 K.p.a., czy pisma nie potraktować jako wniosku o wznowienie postępowania lub żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Wiedzę o tym, jaka jest treść żądania zawartego w piśmie posiada jedynie strona je wnosząca, a nie organ administracji publicznej, do którego zostało ono skierowane. Z uwagi na fakt, iż precyzyjne określenie żądania strony jest niezwykle istotne – zakreśla bowiem materialnoprawne podstawy działania organu – niedopuszczalne jest, aby to organ administracji samodzielnie rozstrzygał wątpliwości dotyczące treści żądania strony. W związku z tym, stosownie do art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 K.p.a. organ ten zobowiązany jest do wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braku – sprecyzowania żądania zawartego w podaniu – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania – K. Wojciechowska (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.) Warszawa 2018, uwaga 6 do art. 235, Legalis. Powyższe uwagi przełożyć należy na wniosek, że obowiązkiem organu było wezwać skarżącą do jednoznacznego wskazania, czy jej pismo z dnia 23 lipca 2019 roku jest odwołaniem od decyzji z dnia [...] października 2018 roku, czy też podaniem o wzruszenie tej decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych, a jeżeli tak, to w którym. Jednocześnie w trybie art. 9 K.p.a. SKO powinno pouczyć skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach i obowiązkach procesowych oraz ich podstawach prawnych. W ramach kierowanych do skarżącej pouczeń organ powinien poinformować ją o możliwości wnioskowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a to wobec jej twierdzeń odnoszących się do stanu zdrowia, choroby i idących za nimi przeszkód w podejmowaniu aktywności procesowej. Wobec niewyjaśnienia podanych, a istotnych procesowo kwestii, Sąd przyjął, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 134 i art. 235 K.p.a), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tej przyczyny uchylił zaskarżone postanowienia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią przedstawione wyżej oceny prawne.