II SA/Rz 1276/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2025 r. nr SKO.4110/15/2025 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej – skargę oddala –

II SA/Rz 1276/25 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi P.J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 23 lipca 2025 r. nr SKO.4110/15/2025 dotycząca ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 5 października 2023 r. nr MOPS.5026.3.2023 działający z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik Referatu ds. Pomocy Społecznej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [....] ustalił P.J. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej [....]. Decyzją zmieniającą z 22 maja 2024 r. nr MOPS.5026.3.2023 została ustalona opłatność za pobyt w DPS w wysokości 1122,21 zł miesięcznie. Po uprzednim uchyleniu przez SKO decyzją z 23 kwietnia 2025 r. nr SKO.4110/30/2025 decyzji organu I instancji z 14 marca 2025 r. nr MOPS.5026.3.2023, organ I instancji decyzją z 2 czerwca 2025 r. nr MOPS.5026.3.2023 zmienił swoją decyzję z 5 października 2023 r. w części dotyczącej opłatności za pobyt P.J. w DPS w wysokości 70% dochodu w ten sposób, że: a) od 1 lutego 2025 r. odpłatność za pobyt w DPS wynosi 1 796,52 zł miesięcznie, b) w okresie od 1 lutego do 31 maja 2025 r. powstała niedopłata na kwotę 2697,24 zł, którą należy uiścić na wskazany w uzasadnieniu rachunek bankowy. W uzasadnieniu wskazano, iż z wywiadu aktualizacyjnego wynika, iż nastąpiła zmiana sytuacji materialnej skarżącego wskazująca na wzrost dochodu o ponad 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uprawniająca organ do zmiany decyzji. W odwołaniu od decyzji z 2 czerwca 2025 r. P.J. zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że kwota stanowiąca 30% osiąganego dochodu jest wystarczająca do zapewnienia podstawowych potrzeb. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie odpłatności od 1 lutego 2025 r. w wysokości 1026,58 zł, co stanowi 40 % dochodu. SKO wskazaną na wstępie decyzją z 23 lipca 2025 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. - utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Wyjaśniło, że stosownie do art. 60 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w dps wnoszą: 1. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku zaś osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; c) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez wymienione wyżej osoby. Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s., decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 11,12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z art. 106 ust. 3b u.p.s. wynika, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przesłanką zmiany przedmiotowej decyzji była zmiana sytuacji dochodowej odwołującego się. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, nastąpiła zmiana wysokości dochodu w związku z przyznaniem stronie dodatku pielęgnacyjnego oraz świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Na dochód strony od 1 stycznia 2025 r. składa się zasiłek pielęgnacyjny 330,07 zł, świadczenie uzupełniające 386,56 zł i świadczenie z ZUS w wysokości 1849,82 zł, zatem suma uzyskiwanego dochodu wynosi 2566,45 zł. Dochód ustalony w marcu 2024 r. wynosił 1603,16 zł, wobec czego kwota zmiany dochodu wyniosła 963,29 zł. Nastąpiło więc przekroczenie wzrostu dochodu o ponad 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (1010 zł x 10% = 101 zł). W konsekwencji wykazano podstawy do wydania decyzji zmieniającej określenie opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, zgodnie z dyspozycją art. 106 ust. 3b u.p.s. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji zasadnie zobowiązał stronę do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS od 1 lutego 2025 r. w wysokości 70% miesięcznego dochodu, tj. w kwocie 1 796,52 zł miesięcznie. Odnosząc się do argumentacji odwołania Kolegium wskazało, że art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. nie gwarantuje, że mieszkaniec DPS zapłaci mniej niż 70% dochodu. Mieszkaniec dps korzysta z opłaty nieobejmującej więcej niż 70% jego dochodu tylko wtedy, gdy jego dochód na to pozwala. Co do zarzutów dotyczących błędnego ustalenia, że 30% dochodu wystarcza na potrzeby bytowe, organ podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 106 ust. 3b u.p.s. takich kwestii się nie bada. Sprawdza się wyłącznie przesłanki wynikające z tego przepisu, więc nie było podstaw do podważenia ustaleń organu I instancji. Końcowo SKO wskazało, iż w celu częściowego zwolnienia z ponoszenia opłatności za pobyt w DPS należy złożyć wniosek na podstawie art. 64 u.p.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P.J. zarzucił decyzji Kolegium z 23 lipca 2025 r.: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., b) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez powierzchowne podejście do zebranego materiału dowodowego. 2. Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie za zasadne obciążenie skarżącego opłatą za pobyt w dps w kwocie odpowiadającej 70% jego dochodu. Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organy obu instancji nie podjęły wszelkich możliwych i dostępnych środków, aby rzetelnie i wyczerpująco ustalić wszystkie okoliczności mające znaczenie dla przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kwota stanowiąca 30% jego dochodu jest wystarczająca do zaspokojenia podstawowych potrzeb w postaci leków, wizyt lekarskich, wody, żywności i telefonu. Decyzja ta opiera się jednak wyłącznie na ogólnych założeniach i nie uwzględnia indywidualnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej skarżącego, w tym rzeczywistych kosztów związanych z zakupem niezbędnych leków, leczeniem, opłatami za media oraz żywnością. Organy nie przeprowadziły żadnego wywiadu środowiskowego na temat sytuacji zdrowotnej i rodzinnej skarżącego, nie zebrały opinii lekarzy ani nie zweryfikowały przedstawionych przez niego dokumentów potwierdzających wydatki na leki i wizyty lekarskie. W efekcie zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny i nie może stanowić wystarczającej podstawy do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Brak wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy skutkował wydaniem decyzji błędnej co do istoty, bowiem organ przyjął, że 30% dochodu jest wystarczające dla pokrycia wskazanych potrzeb, nie uwzględniając indywidualnych uwarunkowań jego stanu zdrowia. Wskazał, że miesięczne koszty jego leczenia wynoszą około 500 - 600 zł. Organy naruszyły także art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie za zasadne obciążenie skarżącego opłatą za pobyt w dps w kwocie odpowiadającej 70% jego dochodu. W świetle tego przepisu, sformułowanie "nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca ustanowił górną granicę wysokości opłaty za pobyt w dps, nie zaś sztywną i niezmienną stawkę. Oznacza to, że organ administracyjny posiada kompetencję oraz obowiązek ustalenia wysokości opłaty w sposób elastyczny, uwzględniając indywidualną sytuację osoby korzystającej z pomocy. Błędna wykładnia tego przepisu polega na automatycznym ustalaniu opłaty na maksymalnym poziomie 70% dochodu, bez wnikliwej analizy rzeczywistych możliwości finansowych oraz niezbędnych potrzeb zdrowotnych i bytowych strony. Literalne brzmienie przepisu nakazuje, aby opłata nie przekraczała tej granicy, lecz nie obliguje organu do jej stosowania w każdym przypadku. Zasadą powinno być ustalenie wysokości opłaty adekwatnie do konkretnej sytuacji osoby, w szczególności w odniesieniu do wydatków na leczenie czy inne konieczne potrzeby. Takie podejście wynika również z konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej oraz z podstawowych reguł postępowania administracyjnego - interes społeczny i słuszny interes obywatela muszą być należycie zbalansowane. Organ powinien więc każdorazowo rozważyć, czy nałożenie opłaty na poziomie niższym niż 70% dochodu nie jest uzasadnione indywidualnymi okolicznościami sprawy. Utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych potwierdza, że przepis ten daje organowi uprawnienie do miarkowania wysokości opłaty, a jej automatyczne wymierzanie na maksymalnym poziomie stanowi naruszenie zasad wykładni prawa oraz elementarnych zasad współżycia społecznego. Skarżący podkreślił, że jego celem nie jest uchylanie się od ponoszenia kosztów, lecz doprowadzenie do sytuacji, w której wysokość opłaty odzwierciedli jego rzeczywiste możliwości finansowe oraz niezbędne potrzeby zdrowotne i bytowe. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.); stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Kolegium z 23 lipca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z 2 czerwca 2025 r. zmieniającą decyzję własną z 5 października 2023 r. w części dotyczącej odpłatności za pobyt skarżącego w DPS stanowiącej równowartość 70 % jego dochodu, w ten sposób, że odpłatność ta od 1 lutego 2025 r. wynosi 1 796,25 zł (przy niedopłacie z tego tytułu za okres od 1 lutego do 31 maja 2025 r. wynoszącej 2 697,24 zł). W rozpoznawanej sprawie zmiany decyzji ostatecznej dokonano na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej skarżącego. Zgodnie z brzmieniem tej regulacji, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony (...). Zmiana sytuacji dochodowej skarżącego uzasadniająca ponowne przeliczenie obciążającej go odpłatności za pobyt w DPS była następstwem uzyskania przez niego prawa do dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 330,07 zł miesięcznie, świadczenia uzupełniającego w kwocie 386,56 zł miesięcznie oraz przeliczenia renty wypłacanej z ZUS, której miesięczna wysokość wzrosła do kwoty 1849,82 zł. Wskazane świadczenia zostały przyznane od 1 lipca 2024 r., natomiast ich wyrównanie wypłacono w styczniu 2025 r. Powyższych ustaleń dokonano na podstawie wywiadu środowiskowego (aktualizacyjnego), który wpłynął do organu 14 lipca 2025 r. Mimo że brzmienie art. 106 ust. 5 u.p.s. nie przesądza z jaką datą powinno się dokonać zmiany opłaty za pobyt w dps w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony, organy zasadnie uznały, że zmiana opłaty za pobyt skarżącego w DPS powinna nastąpić od 1 lutego 2025 r., czyli od następnego miesiąca po miesiącu w którym nastąpiła zmiana jego sytuacji dochodowej, o czym słusznie orzeczono w decyzji organu I instancji, zobowiązując skarżącego do wyrównania niedopłaty za okres 3 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji. Słuszność tego stanowiska potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że wydanie decyzji w celu ustalenia opłaty za pobyt w DPS może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w DPS. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar pomocy społecznej winny być uwzględnione od momentu ich wystąpienia (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r. I OPS 7/17, ONSAiWSA 2018/5/77, m.in. wyroki NSA z 16 kwietnia 2020 r. I OSK 3003/19, z 27 maja 2020 r. I OSK 1406/19 i z 13 stycznia 2023 r. I OSK 388/22). W następstwie dokonanych przez organy przeliczeń prawidłowo ustalono, że łączny dochód skarżącego wzrósł o 963,29 zł w stosunku do wysokości dochodu ustalonego na dzień 1 marca 2024 r. i od 1 stycznia 2025 r. wynosił 2 566,45 zł miesięcznie. Zmiana dochodu przekroczyła określony w art. 106 ust. 3b u.p.s. próg 10% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynoszący 101 zł, zatem miała wpływ na wysokość odpłatności za pobyt w DPS i uzasadniała ponowne jej ustalenie. Prawidłowo również ustalono, że próg 70% dochodu skarżącego stanowi kwota 1793,50 zł, co wyznacza maksymalną wysokość odpłatności za pobyt w dps. W okresie od 1 lutego do 31 maja 2025 r. skarżący ponosił odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 1122,21 zł miesięcznie. W związku z ponownym ustaleniem wysokości odpłatności powstała niedopłata stanowiąca trzykrotność różnicy pomiędzy ustaloną aktualnie a poprzednią wysokością odpłatności, zatem skarżący również prawidłowo został zobowiązany do jej wyrównania. Wyliczenie dochodu i opłaty przypadającej na skarżącego za pobyt w DPS nie budzi wątpliwości Sądu. Faktu zmiany sytuacji dochodowej czy też zasadności wliczenia do dochodu poszczególnych jego składowych nie kwestionował również sam skarżący. Osią argumentacji skargi jest natomiast stanowisko, że kwota stanowiąca równowartość 30% dochodu skarżącego jaka pozostaje mu do dyspozycji po uiszczeniu odpłatności za pobyt w DPS, nie jest wystarczająca do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb. Skarżący zarzucił nieuwzględnienie jego indywidualnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej związanej z rzeczywiście ponoszonymi kosztami zakupu leków, wizyt lekarskich, wody, żywności i telefonu. Odnosząc się to tych zarzutów Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1-3 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodu dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu (pkt 1); 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednakże kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym zastrzeżeniem, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (pkt 2 lit. a i b); 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2. Przepisy te formułują zasadę, zgodnie z którą organ pomocy społecznej ustala, czy opłatę w całości będzie ponosił sam mieszkaniec dps, czy będzie ona ponoszona przez mieszkańca wraz z jego członkami rodziny (członkiem rodziny) lub czy na opłatę składać się będą kwoty uiszczane przez mieszkańca, jego rodzinę i gminę, której organ wydał decyzję kierującą do dps. Z wyjątkiem sytuacji w której osoba skierowana do dps wyraża wolę uiszczania całości opłaty mimo braku dostatecznego do tego dochodu (z posiadanego majątku), o dopuszczalności obciążania innych podmiotów częścią odpłatności za pobyt przesądza stosunek miesięcznych dochodów mieszkańca do kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania go w dps. Art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. pełni funkcję ochronną, tj. nie pozwala na bezwzględne żądania uiszczenia opłaty w całym wymiarze przez mieszkańca dps dysponującego dochodami pozwalającymi na taki wydatek. Zakłada bowiem, że obciążenie z tytułu opłaty, jakie ciążyć ma na mieszkańcu, nie może obejmować więcej niż 70% jego miesięcznego dochodu; 30% dochodu powinno pozostać do dyspozycji mieszkańca i nie może - nawet za jego wolą - być przeznaczone na pokrycie kosztów pobytu w dps. Jeżeli kwota 70% dochodu mieszkańca domu jest większa lub równa 100% opłacie za pobyt, odpowiadającej średniemu kosztowi utrzymania mieszkańca w dps danego rodzaju (lub typu), to sam mieszkaniec zostaje - w drodze decyzji - zobowiązany do uiszczania opłaty za pobyt w domu. Jeżeli kwota 70% dochodu mieszkańca jest mniejsza od opłaty za pobyt w domu, następuje ustalenie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczania w stosownych częściach. Oczywiście, zawarte w art. 61 ust. 2 pkt 1 sformułowanie "nie więcej niż 70%" oznacza, że mieszkaniec dps korzysta z opłaty nieobejmującej więcej niż 70% jego dochodu tylko wtedy, gdy jego dochód na to pozwala. Jeżeli dochód jest zbyt niski, mieszkaniec domu przestaje korzystać z prawa do ponoszenia opłaty w wysokości "nie większej niż 70%"; przeciwnie, zostaje obciążony obowiązkiem poniesienia odpłatności wynoszącej maksymalną kwotę, równą 70% uzyskiwanego dochodu (W. Maciejko [w:] P. Zaborniak, W. Maciejko, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2013, art. 61, wyrok WSA w Szczecinie z 24 lipca 2019 r. II SA/Sz 496/19 - LEX nr 2722311, wyrok WSA w Krakowie z 12 stycznia 2024 r. III SA/Kr 1118/23 - LEX nr 3669429). Organy zatem prawidłowo ustaliły odpłatność za pobyt skarżącego w DPS od 1 stycznia 2025 r. w wysokości 70% uzyskiwanego przez niego dochodu. Stosownie bowiem do art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1-2 u.p.s., pobyt w dps jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania i opłatę tę – w pierwszej kolejności – ponosi mieszkaniec domu, w wysokości nie większej jednak niż 70% swojego dochodu. Wbrew argumentacji skarżącego organy nie miały zatem możliwości ustalenia odpłatności za pobyt w DPS w wysokości niższej niż 70% jego dochodu. Przepis art. 61 ust. 2 u.p.s. w żaden sposób nie upoważniał organów do miarkowania odpłatności za pobyt w DPS, a praktyka orzecznicza w tym zakresie jest ugruntowana. Na marginesie wskazać należy na przewidziany w art. 64 u.p.s. dopuszczalny prawnie sposób zmniejszenia obciążeń związanych z wnoszeniem opłaty przez mieszkańca DPS, a mianowicie na instytucję zwolnienia od odpłatności w całości lub w części. W świetle tej regulacji, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca dps można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Skarżący może na podstawie powyższej regulacji u.p.s wnosić o zmniejszenie ciążącej na nim opłaty za pobyt w DPS. Organ rozpatrujący wniosek nie ma jednak obowiązku uwzględnienia złożonego wniosku, bowiem wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. decyzja administracyjna ma charakter uznaniowy. Co nie mniej ważne, zwolnienie z opłaty za pobyt w dps może dotyczyć jedynie sytuacji, w której zarówno osoba zobowiązana jak i wysokość opłaty zostały już wcześniej ustalone w odpowiednim ostatecznym rozstrzygnięciu. Zwolnienie musi bowiem odnosić się do skonkretyzowanego obowiązku. Stąd też ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt pensjonariusza w dps (art. 64 u.p.s.) może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt (art. 61 u.p.s.). Są to bowiem zagadnienia odrębne, które powinny stanowić przedmiot odrębnych spraw administracyjnych. Zatem zawarta w skardze argumentacja dotycząca indywidualnej sytuacji skarżącego nie stanowi podstawy do zakwestionowania decyzji ustalającej jego odpłatność za pobyt w DPS, może stanowić natomiast podstawę do wystąpienia przez niego z wnioskiem o zwolnienie go z odpłatności w całości albo w części na podstawie art. 64 u.p.s. Reasumując, należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W szczególności bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia w tym zakresie wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym i opiera się na prawidłowej ocenie materiału dowodowego. Organy w sposób prawidłowy i przekonujący uzasadniły wydane decyzje, w szczególności przedstawiły zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne oraz precyzyjnie wyjaśniły, jakie przesłanki zadecydowały o treści wydanych decyzji. Stąd też za bezpodstawny uznać należało również zarzut naruszenia w niniejszej sprawie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sąd działając z urzędu poza granicami zarzutów skargi nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszeń prawa procesowego i materialnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - skargę oddalił.