II SA/Rz 1242/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia stypendium szkolnego - skargę oddala -

Przedmiotem skargi B. K. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2020 r. nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia stypendium szkolnego i umarzająca postępowanie w całości. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 90o ust. 4 w zw. z art. 90m ust. 1 i art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (u.s.o.) w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] – cofnął skarżącej, od dnia 1 września 2019 r., stypendium szkolne w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym przyznane na córki A. B. oraz K. B. decyzjami Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] października 2019 r. oraz nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. w łącznej kwocie 2566,79 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżąca we wniosku o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego, wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny. Z wniosku oraz załączników wynikało, że w rodzinie skarżącej miesięczny dochód na jednego członka rodziny nie przekracza kwoty określonej w art. 90d ust. 7 u.s.o. Decyzją częściową z dnia [...] października 2019 r. nr [...] organ I instancji przyznał stypendium szkolne w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla K. B. w wysokości 744,00 zł na okres od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz dla A. B. w wysokości 744,00 zł za okres od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Następnie decyzją częściową z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] organ I instancji przyznał stypendium szkolne w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla K. B. w wysokości 744,00 zł na okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. oraz dla A. B. w wysokości 744,00 zł za okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. Organ I instancji wyjaśnił, że z art. 90o ust. 1 u.s.o. wynika spoczywający na rodzicach ucznia otrzymującego stypendium szkolne obowiązek niezwłocznego powiadamiania organu, który przyznał stypendium o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego. Skutkiem niepoinformowania we właściwym czasie organu, który przyznał stypendium szkolne o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego jest - stosownie do art. 90o ust. 4 u.s.o. - wstrzymanie lub cofnięcie stypendium szkolnego. Organ I instancji wyjaśnił, że po złożeniu wniosku o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] oraz wystąpieniu z pismem do męża skarżącej J. B. - będącego ojcem córek skarżącej, powziął informację, że skarżąca prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej córki, zamieszkują u ojca – J. B., K. B. zgodnie z oświadczeniem ojca od dnia 30 sierpnia 2019 r. natomiast A. B. zgodnie ze swoim oświadczeniem oraz oświadczeniem ojca od października 2017 r. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że w świetle przepisów art. 90f u.s.o. oraz § 1 ust. 3 Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...], zmienionej uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nie były spełnione warunki przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym córkom skarżącej, gdyż uprawnionymi do otrzymania pomocy materialnej o charakterze socjalnym są wyłącznie uczniowie, którzy zamieszkują na terenie Gminy [...]. W ocenie organu przyczyny uzasadniające przyznanie skarżącej stypendium szkolnego nie istniały już w dacie przyznania, jak i w trakcie korzystania z tego świadczenia. Dlatego też na podstawie art. 90o ust. 4 u.s.o. należało orzec o cofnięciu uprzednio przyznanego stypendium szkolnego. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że pomoc materialna dla uczniów przyznawana na podstawie art. 90b - 90u u.s.o. udzielana jest uczniom w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji uczniów zdolnych. Jedną z form świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne. Zgodnie z art. 90d ust. 1 u.s.o. pomoc materialną o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Ustawodawca dopuścił możliwość udzielenia stypendium szkolnego w formie świadczenia pieniężnego, o ile organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 art. 90d u.s.o. nie jest możliwe. Z kolei zgodnie z art. 90o ust. 4 u.s.o. stypendium szkolne wstrzymuje się albo cofa w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego. W ocenie organu odwoławczego okoliczności stanowiące podstawę wydania decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w żaden sposób nie korespondują z wynikającą z art. 90o ust. 4 u.s.o. przesłanką stanowiącą podstawę wstrzymania lub cofnięcia stypendium, którą stanowi "ustanie przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego". W niniejszym przypadku beneficjentki stypendium szkolnego nie zmieniły bowiem miejsca zamieszkania już po wydaniu obu z w/w decyzji, lecz wedle ustaleń organu I instancji - zamieszkiwały na terenie innej gminy już w dacie orzekania, o czym organ przyznający stypendium szkolne nie miał wiedzy. Nie może być zatem mowy o jakimkolwiek "ustaniu zamieszkiwania" na terenie Gminy [...] w trakcie pobierania stypendium szkolnego. Okoliczność ta nie stanowi także "podstawy przyznania stypendium", lecz warunek formalny jego przyznania, wynikający z obowiązującego w gminie [...] regulaminu uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Podstawy przyznania stypendium należy natomiast identyfikować z przesłankami określonymi w art. 90d ust. 1 u.s.o., od zaistnienia których jest uzależnione przyznanie pomocy w omawianej formie. Tym samym w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do uznania, że zaistniały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 90o ust. 4 u.s.o. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność, iż córki skarżącej zamieszkiwały na terenie innej gminy, która to okoliczność nie była znana organowi i instancji w dacie wydana obu decyzji przyznających stypendium, stanowić może podstawę do wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego przez organ I instancji na postawie przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który przewiduje możliwość wznowienia gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji. nieznane organowi, który wydał decyzję. Wymaga to jednak zainicjowania postępowania administracyjnego w odrębnym trybie nadzwyczajnym. Z powyższych względów, stwierdzając w ustalonym stanie faktycznym brak podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 90o ust. 4 u.s.o., organ odwoławczy orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji jako bezprzedmiotowej i umorzeniu postępowania organu I instancji w całości. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że domaga się zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia stypendium szkolnego. Zdaniem skarżącej, jej były mąż wprowadził w błąd pracownika socjalnego, stąd nieprawdziwe są twierdzenia organu, że córki K. B. i A. B. mieszkają na stałe z ojcem. Skarżąca przedstawiła również dowody zakupu butów dla młodszej córki, twierdząc że zakupiła je z środków pochodzących ze stypendium szkolnego, zaś pozostałe środki przekazała na potrzeby córki. Skarżąca podniosła również, że młodsza córka pozostaje w dalszym ciągu pod jej opieką. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została oddalona jako oczywiście bezzasadna. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, po uprzednim umożliwieniu stronom postępowania, przedstawienia nowych okoliczności, twierdzeń i dowodów na ich poparcie, w związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, wydanym na podstawie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Sąd działając z urzędu, niezależnie od granic skargi i podniesionych zarzutów, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, których postać lub stopień miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.). W granicach możliwości weryfikacyjnych sądu administracyjnego zaskarżona decyzja odpowiada w pełni przepisom prawa. Skarżony organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że organ pierwszej instancji dokonał wyboru wadliwej podstawy prawnej weryfikacji ostatecznych decyzji częściowych z dnia [...] października 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla dzieci skarżącej. Organ pierwszej instancji uznał, że skoro beneficjentki stypendium szkolnego przyznanego ww. decyzjami nie zamieszkiwały w momencie wydawania tych decyzji na terenie Gminy, a przesłanka tego rodzaju zamieszkiwania jest warunkiem przyznania stypendium szkolnego (zgodnie z § 2 ust. 1 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...], przyjętego w drodze uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. na podstawie art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty/u.s.o.), to zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 90o ust. 4 u.s.o. Przepis ten stanowi, że stypendium szkolne wstrzymuje się albo cofa w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego. Organ pierwszej instancji, przyjmując, że przesłanka miejsca zamieszkania ucznia na terenie gminy, warunkująca przyznanie stypendium szkolnego, nie była spełniona w momencie wydania decyzji z dnia [...] października 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2020 r., cofnął stypendia szkolne przyznane tymi decyzjami w drodze decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. Stanowisko organu pierwszej instancji okazało się oczywiście błędne. Trudno uznać, że pierwotny brak spełnienia przesłanki materialnoprawnej warunkującej przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego stanowi następczą zmianę, o której mowa w art. 90o ust. 4 u.s.o. Przesłanka "ustania przyczyn" stanowiących podstawę przyznania stypendium szkolnego, to nic innego jak odpadnięcie tych przyczyn (przesłanek) już po przyznaniu stypendium. Skoro – jak przyjął organ pierwszej instancji – przesłanka zamieszkania ucznia na terenie gminy nie była spełniona już w dniu wydania decyzji ostatecznej, to przepis art. 90o ust. 4 u.s.o. nie mógł mieć zastosowania. Trafnie zatem organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji może w takiej sytuacji jedynie uruchomić nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji z dnia [...] października 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2020 r. w drodze wznowienia postępowania w związku z następczym pojawieniem się istotnych dla sprawy nowych okoliczności lub dowodów, które istniały już w dniu wydania tych decyzji, a nie były znane organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie cofnięcia stypendium szkolnego (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem było ono od początku bezprzedmiotowe w związku z błędnym wyborem podstawy normatywnej weryfikacji ostatecznych decyzji. Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd oddalił skargę jako oczywiście bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.