II SA/Rz 1185/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności istnienia parkingu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Sygn. II SA/Rz 1185/17 U Z A S A D N I E N I E W rozpoznawanej sprawie E.S. (dalej: Skarżąca), zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentując wniosek podała, że oboje z mężem maja poważne problemy zdrowotne, pozostają w stałym leczeniu specjalistycznym oraz trudną sytuację materialną, dlatego nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Określiła, że na koszty leczenia wydaje miesięcznie łącznie kwotę 600-800 zł. z uwagi na konieczny remont domu, doprowadzenie wody i kanalizacji zmuszona była pożyczyć pieniądze na ten cel. Koszt robót wyniósł 13.000 zł. Skarżąca nadal żyje w trudnych warunkach, bez łazienki i centralnego ogrzewania. Spłaca dług po 500 zł miesięcznie. Emerytury małżonków (w wysokości 959,59 zł Skarżącej i 1368,38 zł jej męża) są ich jedynym źródłem dochodów, prawie w całości przeznaczane są na utrzymanie i opłaty. Jako majątek Skarżąca wskazała dom "11x9m", nieruchomość rolną o pow. 0,62 ha nieużytkowaną rolniczo, 0,47 ha lasu (bez możliwości dojazdu) i 0.49 ha-działka pod zalesienie. Skarżąca wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, wyjaśniła postęp prac remontowych, szczegółowo opisała dolegliwości i plan wizyt lekarskich oraz zaakcentowała wydatki na ten cel. Wyjaśnił, że nie korzysta z opieki społecznej, nie uzyskała dofinasowania do zakupu i naprawy koniecznego sprzętu medycznego. Pomoc finansową w formie pożyczki na remont uzyskała od bratowej i spłaca dług systematycznie. Załączyła kopie dokumentów w postaci faktur związanych z remontem, opłatami, zakupem leków. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie częściowym jak w rozpoznawanej sprawie – strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wskazane przepisy niewątpliwie stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia takie wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Skarżąca inicjując od wielu lat wiele postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie opiera swoją argumentację na niskich dochodach, koniecznych jej zdaniem wydatkach, w tym dotyczących ochrony zdrowia oraz związanych z polepszeniem warunków bytowych, tj. remontem domu. Wzywana szczegółowo wyjaśnia strukturę swoich wydatków i cel na jaki je przeznacza. Korzystając nie tylko z informacji wynikających ze złożonego obecnie wniosku, ale także z danych przedstawionych przez Skarżącą w innych sprawach z jej skarg nieodległych czasowo, tj. oznaczonych sygnaturą II SA/Rz 614/17 i II SA/Rz 598/17 uzupełnić należy, że Skarżąca ponosi także wydatki na: energię elektryczną – 40 zł, gaz – 50 zł, telefon – 100 zł, kanalizację – 60 zł, wywóz śmieci – 12 zł, ubezpieczenie domu – 12 zł, fryzjera – 35 zł, korzystanie z pomocy osób trzecich – 10 zł za godzinę pracy (rąbanie drewna, sprzątanie domu, w tym częste mycie okien w związku z remontami, koszenie trawy itp.). Przedstawiła faktury związane z remontem domu (co nie podlega kwestionowaniu) na wydatki, które musiały zostać pokryte gotówką, w czasie gdy wiadomym było Skarżącej, że wystąpią także wydatki związane z wniesieniem do Sądu skargi w przedmiocie opisanym w niniejszym postanowieniu, tj. umorzenia postępowania w sprawie legalności istnienia parkingu. Skoro priorytetem dla Skarżącej jest spór na drodze administracyjnej, zainicjowany także i w tym przypadku przez nią samą, to nie może odbywać się on poprzez minimalizowanie kosztów tego postępowania w drodze wnioskowania o prawo pomocy każdorazowo przy wnoszeniu skargi. Skarżąca jak wynika z jej wyjaśnień jest w stanie pokryć koszty różnego rodzaju świadczonych na jej rzecz usług, również w czasie gdy, co powyżej nadmieniono, przewidywać mogła wydatki w związku z wniesieniem skargi. Skarżąca nie wykazała, że podjęła starania i nie jest w stanie uzyskać w drodze pożyczki środki pieniężne z przeznaczeniem na opłaty sądowe. Zatem w takich okolicznościach nie sposób przychylić się do wniosku Skarżącej. Prawo pomocy co do zasady zostało zarezerwowane dla osób, które faktycznie pozostają w trudnej sytuacji materialnej i którym ta pomoc jest niezbędna, i co wykazali. Dodać w tej sprawie należy, że za uwzględnieniem wniosku nie może przemawiać argument, że Skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w innych sprawach z jej skarg. W każdej indywidualnej sprawie i każdorazowo, rozpoznający sprawę rozstrzyga czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jego zakresie. Przyjęcie zasady związania faktem przyznania prawa pomocy w innym lub nawet tym samym postępowaniu sądowym, w oczywisty sposób naruszałoby przepisy art. 243- 263 P.p.s.a. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Tych w kontekście wszystkich okoliczności związanych ze sprawą jest brak. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.