Sygnatura
II SA/Rz 118/25
Wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2025 r., II SA/Rz 118/25 – funkcjonariusze Straży Pożarnej
Wynik
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 16 lipca 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek-Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Dębicy na uchwałę Rady Gminy Czarna z dnia 23 marca 2022 r. nr XLII/405/2022 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego członkom ochotniczych straży pożarnych za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Uchwałą z 23 marca 2022 r. nr XLII/405/2022 Rada Gminy Czarna (dalej: "Rada") ustaliła wysokość ekwiwalentu pieniężnego członkom ochotniczych straży pożarnych za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych. Stosownie do § 1 uchwały, ustalono ekwiwalent pieniężny dla członka ochotniczej straży pożarnej z terenu Gminy Czarna, który uczestniczył w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości: 1) 24,00 zł - za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, 2) 12,00 zł - za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu pożarniczym. Zgodnie z § 3, uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 r. Uchwałą opublikowano w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z 25 kwietnia 2022 r., pod poz. 1833. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Prokurator Rejonowy w Dębicy wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości. Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie: 1) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.) – dalej: "u.s.g." oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 244) – dalej: "u.o.s.p.", poprzez ustalenie w § 1 pkt 1 uchwały - ekwiwalentu pieniężnego za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, co stanowi przekroczenie zakresu upoważniania ustawowego, podczas gdy zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., ekwiwalent ten nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki straży pożarnej; 2) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p., poprzez ustalenie w § 1 pkt 2 uchwały ekwiwalentu pieniężnego za każdą godzinę w szkoleniu pożarniczym, podczas gdy zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., ekwiwalent ten nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej; 3) art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1461) poprzez zaniechanie prawodawcze i nienadanie uchwale w § 3 wstecznej mocy obowiązującej od 1 grudnia 2022 r., tj. od dnia wejścia w życie u.o.s.p.; 4) art. 2 i art. 88 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 42 u.s.g. i art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, poprzez wskazanie w § 3 uchwały dwóch konkurujących ze sobą dat wejścia w życie uchwały – wskazanie, że "uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego" oraz jednocześnie "z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 r."; 5) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez niesporządzenie uzasadnienia uchwały, a tym samym nieujawnienie motywów rozstrzygnięcia, co narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i działania organów na podstawie i w granicach prawa, stanowiąc jednocześnie o arbitralności rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, że przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Zawarcie w § 1 pkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały zapisów dotyczących naliczania ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę udziału oraz za każda godzinę w szkoleniu pożarniczym, wprowadzają zaś dowolność uznania ram czasowych momentu zdarzenia uprawniającego do wypłacenia ekwiwalentu. Są to bowiem pojęcia węższe od regulacji przyjętej przez ustawodawcę. W ocenie Prokuratora, posłużenie się w zaskarżonym akcie odmiennym słownictwem niż w przepisie ustawy rodzi uzasadnione obawy, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu będzie on naliczany w sposób uznaniowy. Odnośnie zaś wadliwego sformułowania normy w § 3 uchwały Prokurator podniósł, że określenia "wchodzi w życie" i "z mocą obowiązującą od" są tożsame zakresowo, bowiem uchwała nie może wejść w życie bez uzyskania przez nią mocy obowiązującej i odwrotnie. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżona uchwała nie zmodyfikowała sposobu naliczenia ekwiwalentu i w żadnym aspekcie nie narusza istotnie przepisów prawa. Ponadto treść § 3 uchwały jednoznacznie wskazuje, że zaskarżonej uchwale – wbrew stanowisku Prokuratora – nadano moc obowiązującą od 1 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola uchwał stanowiących akty prawa miejscowego poddana została kognicji Sądu na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Rozstrzygając w tym przedmiocie na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wobec powyższego konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), która określa dwa rodzaje naruszeń: istotne i nieistotne (art. 91 u.s.g.). Przepis art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa, organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, do istotnych wad uchwały, które skutkować będą stwierdzeniem jej nieważności należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r. II SA/Wr 1459/97, wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r. II OSK 1699/19, Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt czy jego część, nie wywołuje skutków prawnych od samego początku. Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej pod względem jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że została ona podjęta z przekroczeniem delegacji ustawowej. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Podstawę prawną do wydania zaskarżonej uchwały są przepisy, zawarte w art. 15 u.o.s.p., stanowiące, że strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (art. 15 ust. 1 u.o.s.p.). Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala się, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy (art. 15 ust. 2 u.o.s.p.). Wielokrotnie kontrolując uchwały wydawane w oparciu o ten przepis Sądy podkreślały wagę przepisu, wynikające z niego konsekwencje w naliczaniu ekwiwalentu dla strażaków ratowników i wynikający z tego zakaz modyfikacji przepisów ustawowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2588/22 zwrócił uwagę, że użyte przez ustawodawcę w wyżej wskazanym przepisie pojęcie "uczestnictwa" odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w działania ratownicze. Ustawodawca zdecydował się dookreślić moment rozpoczęcia owego uczestnictwa, zastrzegając, iż jest nim "zgłoszenie wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" (art. 15 ust. 2 u.o.s.p.). Doprecyzowanie tej kwestii na poziomie ustawowym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie jej w uchwale ustalające wysokość ekwiwalentu. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.o.s.p., w zakresie w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Realizacja konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa nie oznacza restrykcyjnego zakazu powtórzeń przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego, ale bezwzględny zakaz wprowadzania zapisów sprzecznych z zapisami ustawy. W świetle przedstawionego wyroku, który co należy podkreślić zaakceptował stanowiska wojewódzkich sądów administracyjnych, rację przyznać należy Prokuratorowi, że treść kwestionowanej uchwały z 7 kwietnia 2022 r. nie pozwala przyjąć, że właściwie realizuje upoważnienie normotwórcze z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Na wstępie zaznaczyć należy, że już sam tytuł kontrolowanej uchwały nie odpowiada zakresowi delegacji wyznaczonej art. 15 u.o.s.p. W tytule zakwestionowanej uchwały posłużono się terminem udział zamiast uczestnictwo, a nadto wskazano, że dotyczy ona członków ochotniczych straży pożarnych, a nie strażaków ratowników OSP. W uzasadnieniu skargi Prokurator zaakcentował, że w § 1 pkt 1, pkt 2 doszło do przekroczenia granic delegacji ustawowej wyznaczającej granice działania do podjęcia uchwały przez lokalnego prawodawcę poprzez wprowadzenie zapisu, że ekwiwalent należy się za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym. W ocenie Prokuratora skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy dla określenia działania, które ten termin ustawowy definiuje, rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu poprzez naliczanie jego wysokości, będzie mu nadawana inna treść niż ta, którą wyznaczył ustawodawca. Nieuprawniona jest zatem używanie innej, to znaczy zamiennej, która nie została zdefiniowana w ustawie, na podstawie której podejmowane są uchwały. W dyspozycji § 1 kontrolowanej uchwały posłużono się zwrotem ustawowym tj: "uczestniczył w działaniu ratowniczym", co odpowiada treści art. 15 ust. 1 u.o.s.p. Upoważnienie do ustalenia wysokości ekwiwalentu zawarte w treści art. 15 ust. 2 ustawy z 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych nie umocowuje do określenia zakresu uprawnienia do tego ekwiwalentu, gdyż materię tę unormowano na poziomie ustawowym. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy, w zakresie w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej (por. wyżej cyt. wyrok NSA z 13 września 2023r. II OSK 2588/22). Zakwestionowane zapisy w § 1 pkt 1 i pkt 2 są niezgodne z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie w obrocie prawnym może prowadzić do sporów w kwestii sposobu liczenia należnego strażakowi ratownikowi OSP ekwiwalentu. W kontrolowanej uchwale doszło też do nieuprawnionego rozszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do otrzymywania ekwiwalentu, co wynika już z samego tytułu uchwały, a nadto powtórzone w dyspozycji § 1 uchwały poprzez użycie terminu " członkom ochotniczej straży pożarnej". Przepis art. 15 ust. 1 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "strażak ratownik OSP", co nie jest tożsame z "członek ochotniczej straży pożarnej". Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p., ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami ochotniczej straży pożarnej". W myśl art. 8 u.o.s.p. "strażakiem ratownikiem ochotniczej straży pożarnej" jest strażak ochotniczej straży pożarnej, który: 1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, 2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, 4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, 5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Z powyższych przepisów wynika zatem, że ustawowe pojęcie "strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy jest węższe aniżeli pojęcie "członka ochotniczej straży pożarnej", o jakim mowa w zaskarżonej uchwale. Zaskarżona w sprawie uchwała rozszerza zatem - w sposób nieuprawniony - krąg osób, na rzecz których przyznany zostaje ekwiwalent. W konsekwencji zaskarżona uchwała wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków OSP, której uprawnień nie przyznaje ustawa. Oczywistym jest, że uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym - a taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie - to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu. Jednolicie wskazuje się bowiem w literaturze i orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4957/21). Ustawa z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Uprzednio kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych uregulowana była w art. 28 ust. 1-6 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 869 z późn. zm.), w którym zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Zgodnie z art. 48 u.o.s.p. uchwały o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r. Jednocześnie ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, które dawałyby podstawę do utrzymania w mocy uchwał w sprawie wysokości ekwiwalentu dla strażaków ochotniczej straży pożarnej, podejmowanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, tj. art. 28 u.o.s.p., który został uchylony na podstawie art. 38 pkt 12 u.o.s.p. z dniem 1 stycznia 2022 r., czyli z dniem wejścia w życie ustawy (art. 57). Wobec braku w ustawie przepisów przejściowych należało uznać, że akty prawa miejscowego wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, utraciły moc z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 31 grudnia 2021 r. Odnosząc się do zarzutu skargi w kwestii niewłaściwie określonego dnia wejścia w życie zaskarżonej uchwały - sformułowanego w stosunku do § 3 uchwały, stanowiącego o wejściu w życie uchwały po upływie 14 dniu od dnia jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022r. - Sąd wyjaśnia, że wobec rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, na tle uznawanego za właściwy momentu wejścia w życie uchwały rady gminy w przedmiocie ekwiwalentu dla strażaków - ratowników OSP, zarzut nieważności zaskarżonej uchwały, z uwagi na wprowadzenie dwóch konkurujących ze sobą dat wejścia w życie uchwały nie jest zasadny. Zagadnieniem właściwego określenia momentu wejścia w życie uchwały zajmował się m.in. WSA w Łodzi, który w wyroku z 6 grudnia 2023 r., III SA/Łd 488/23 (dostępny w cbosa) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, między innymi z tej przyczyny, że treść zaskarżonej uchwały, poprzez stwierdzenie że "uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 r." zawiera nie tylko wewnętrzną sprzeczność, ale narusza także art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 1461 ze zm. – dalej "ustawa o ogłaszaniu"), gdyż data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości, czy też wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego. W orzeczeniu powołano wyroki: NSA z 27 listopada 2019 r., II FSK 1271/19, WSA w Łodzi z 26 stycznia 2022 r., III SA/Łd 987/21, z 30 czerwca 2022 r., III SA/Łd 218/22, z 13 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Łd 968/17, z 18 sierpnia 2020 r. I SA/Łd 89/20, z 6 sierpnia 2020 r. I SA/Łd 150/20, z 17 września 2020 r. VII SA/Wa 715/20). Inne stanowisko w analogicznej sprawie zaprezentował WSA w Gdańsku w wyroku z 20 lipca 2023r. II SA/Gd 73/23. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że "..wobec uchylenia z dniem 1 stycznia 2022 r. przepisu art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, na podstawie którego wydano poprzedni akt wykonawczy - uchwałę rady gminy w sprawie ekwiwalentu - akt ten utracił moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej tj. z dniem 1 stycznia 2022 r. Ustawodawca, wprowadzając w życie nowe regulacje dotyczące kwestii ekwiwalentów dla strażaków ratowników OSP i zakreślając prawodawcy lokalnemu termin 6 miesięcy na uchwalenie aktów prawa miejscowego, określających wysokość ekwiwalentu dopuścił do sytuacji, w której z jednej strony strażakom ochotniczych straży pożarnych przysługiwało prawo do ekwiwalentu, ale zarazem utraciły moc przepisy prawa miejscowego określające wysokość tego ekwiwalentu. Zdaniem Sądu, zmierzając do rozwiązania tej sytuacji, w sposób pozwalający urzeczywistnić wynikające z ustawy prawo strażaków do ekwiwalentu, także za okres, w którym nie istniały przepisy prawa miejscowego regulujące jego wysokość, należy przyjąć, że ustawodawca wymaga, by prawu miejscowemu uchwalanemu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy nadać moc obowiązującą od daty wejścia w życie tej ustawy, na co pozwala przepis art. 5 ustawy o ogłaszaniu, zgodnie z którym przepisy art. 4 ustawy o ogłaszaniu nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. W analizowanej sytuacji mamy do czynienia ze szczególną sytuacją, w której to właśnie retroaktywność aktu prawa miejscowego jest jedynym środkiem pozwalającym na wypłatę ekwiwalentu należnego strażakom OSP z mocy przepisu art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. Nie jest natomiast takim środkiem przyjęcie, nie mającej podstaw prawnych, fikcji mocy obowiązującej poprzednich aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu, które derogowane zostały wraz z przepisami zawierającymi delegację ustawową do ich uchwalenia". W rozpatrywanej sprawie mamy bez wątpienia do czynienia ze szczególną sytuacją, w której to właśnie retroaktywność aktu prawa miejscowego jest jedynym środkiem pozwalającym na wypłatę ekwiwalentu należnego strażakom OSP na mocy art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. począwszy od dnia 1 stycznia 2022 r. Nie jest takim środkiem przyjęcie nie mające podstaw prawnych fikcji mocy obowiązującej poprzednich aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu, które derogowane zostały wraz z przepisami zawierającymi delegację ustawową do ich uchwalenia. W świetle powyższego należy zatem stwierdzić, że zaskarżona uchwała wadliwie wskazuje datę swego wejścia w życie, ponieważ datą tą powinien być dzień 1 stycznia 2022 r., tj. data wejścia w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, zawierającej nowe przepisy regulujące uprawnienie strażaków OSP do ekwiwalentu Analogiczny pogląd w kwestii właściwej daty wejścia w życie przepisów prawa miejscowego zaprezentował WSA w Rzeszowie orzeczeniu z 19 października 2022 r. w sprawie II SA/Rz 803/22. Przechodząc do analizy zarzutów Prokuratora podniesionych w przedmiotowej sprawie należy podkreślić, że wobec wyżej przedstawionego stanowiska sądów administracyjnych, zapisu przyjętego w § 3 zaskarżonej uchwały nie można uznać na zapis stanowiący podstawę do stwierdzenia nieważności. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały rady gminy możliwe jest jedynie w przypadku istotnego naruszenia delegacji ustawowej tj. takiego które nie może być akceptowane z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa. Skoro zatem objęte skargą zapisy uchwały są akceptowane w orzecznictwie sądowym , to nie mogły zostać uznane za stanowiące podstawę do stwierdzenia jej nieważności. U podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości leży okoliczność, że po uchyleniu merytorycznych części zaskarżonej uchwały, z przyczyn wyżej wskazanych, część pozostała w obrocie prawnym nie mogłaby istnieć samodzielnie, bez przepisów których nieważność stwierdzono. Zasadnym i koniecznym było zatem stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 17 stycznia 2025
- Symbol z opisem
- 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
- Hasła tematyczne
- Samorząd terytorialny Straż pożarna
- Skarżony organ
- Rada Gminy
- Sędziowie
- Joanna Zdrzałka Karina Gniewek-Berezowska Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 147 § 1 · Dz.U. 2024 poz. 935
- Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j)
art. 15 ust. 1 i 2 · Dz.U. 2024 poz. 233
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Rz 130/25 · 16 lipca 2025
Wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2025 r., II SA/Rz 130/25 – funkcjonariusze Straży Pożarnej
Sygnatura: II SA/Rz 119/25 · 16 lipca 2025
Wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2025 r., II SA/Rz 119/25 – funkcjonariusze Straży Pożarnej
Sygnatura: II SA/Rz 129/25 · 16 lipca 2025
Wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2025 r., II SA/Rz 129/25 – funkcjonariusze Straży Pożarnej
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny