II SA/Rz 1166/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P. K. i M. K. na czynność Starosty nr [...] w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, objętej zawiadomieniem Starosty z dnia [...] stycznia 2020 r.; II. zasądza od Starosty na rzecz skarżących P. K. i M. K. solidarnie kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi P.K. i M.K. (skarżący) jest objęta zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. czynność materialno-techniczna Starosty Powiatowego (organ), polegająca na zmianie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków Miasta [...] obręb [...] wskutek aktualizacji z urzędu danych w jednostce rejestrowej 628. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą czynność przedstawia się następująco. Zawiadomieniem o zmianie z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr Dz: [...] organ powiadomił skarżących o zmianie danych ewidencyjnych w działce nr 2487 położonej w mieście [...] obr. [....] w zakresie użytków gruntowych oraz budynków. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącym w dniu [...] sierpnia 2020 r. W dniu [...] września 2020 r. do organu wpłynęło pismo skarżących zatytułowane jako "odwołanie od w sprawie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków Miasto [...] obr. [...]". Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. Ponadto w dniu [...] września 2020 r. skarżący nadali w placówce pocztowej skargę do tut. Sądu na czynność organu objętą zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr zmiany w Dz.: [...] (dowód zmiany: [...]) polegającą na zmianie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków Miasta [...] obręb [...] wskutek aktualizacji, w jednostce rejestrowej [...] - gruntowej. Zaskarżonej czynności skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, a to art. 24 ust. 2b pkt 1) w zw. z pkt 2) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (u.p.g.k.) poprzez dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno- technicznej, zamiast w drodze decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno- technicznej oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz solidarnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. organ poinformował ich o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków Miasta [...] obr. [...]. Organ dokonał zmian w zakresie oznaczenia budynku zrealizowanego na nieruchomości skarżących (na ‘dom weselny’) oraz w zakresie oznaczenia użytków gruntowych i ich klas. Zdaniem skarżących aktualizacja dokonana została w drodze czynności materialno- technicznej, a zatem z naruszeniem art. 24 ust. 2b pkt 1) w zw. z pkt 2) u.p.g.k. – albowiem aktualizacja nie została dokonana na którejkolwiek z podstaw art. 24b ust. 2b pkt 1 lit. a)-h) u.p.g.k. Organ dokonał więc wadliwie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej, zamiast w drodze decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualne o oddalenie skargi oraz o zasadzenie od skarżących na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów podstawowym obowiązkiem starosty związanym z prowadzeniem ewidencji jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi w myśl § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (rozporządzenie egib). Realizując powyższe organ zlecił wykonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków Miasta [...] Wykonawca tychże prac sporządził operat techniczny zawierający m. in. wykaz zmian danych ewidencyjnych działek, użytków gruntowych i konturów klasyfikacyjnych, wykaz zmian danych ewidencyjnych budynków, który został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficzne w [...] w dniu grudnia 2019 r. pod nr [...]. Na podstawie wykazu zmian znajdującym się w powyższej dokumentacji dokonano w drodze czynności materialno- technicznej aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących użytków grantowych na działkach nr 2487 i 2488 oraz funkcji budynków na nich posadowionych. Zgodnie § 49 rozporządzenia egib, organ zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. powiadomił właścicieli ww. działek tj. skarżących o dokonanej zmianie. Organ wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów zmienionych ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw, z dniem 31 lipca 2020 r. zmieniono treść art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h) u.p.g.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno- technicznej między innymi na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b. W takim przypadku aktualnie brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie aktualizacji. W ocenie organu skarga powinna podlegać odrzuceniu stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., gdyż skargę można wnieść dopiero wówczas, gdy wyczerpie się środki zaskarżenia służące skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem. Natomiast w przedmiotowej sprawie skarżący mogą złożyć wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych, które uznają za nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uznana za zasadną, niezależnie od oceny trafności zarzutów w niej podniesionych. Sąd administracyjny nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), był uprawniony i zobowiązany do wzięcia pod rozwagę z urzędu podstaw jej uwzględnienia przez stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jako czynności administracyjnoprawnej dotyczącej sfery indywidualnych uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 146 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Podstawą uznania niezgodności z prawem zaskarżonej czynności jest stwierdzenie, że została ona podjęta z naruszeniem prawa materialnego w zakresie art. 24 ust. 2b pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (u.p.g.k.) w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operatu technicznego sporządzonego z urzędu w celu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ([...] grudnia 2019 r.). Przyjęcie powyższego operatu do zasobu państwowego wywołało skutek aktualizacji (zmiany) danych ewidencyjnych w zakresie wskazanym w zawiadomieniu skarżonego organu z dnia [...] stycznia 2020 r. Ostatecznie zatem przedmiotem zaskarżenia jest sama czynność aktualizacji z urzędu danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, natomiast zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2020 r. stanowi jedynie dokument potwierdzający dokonanie z urzędu zmiany danych ewidencyjnych oraz mający znaczenie z punktu widzenia oceny zachowania przez stronę skarżącą terminu do wniesienia skargi (30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a.). W świetle art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k. według stanu prawnego obowiązującego w dniu dokonania zaskarżonej czynności aktualizacji z urzędu danych ewidencyjnych ([...] grudnia 2019 r.) aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następowała: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców. We wszystkich pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 24 ust. 2 b pkt 2 u.p.g.k., aktualizacja danych ewidencyjnych (dokonywana tak z urzędu, jak i na wniosek) następowała w drodze decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie aktualizacja dokonana z urzędu na podstawie operatu technicznego sporządzonego na zlecenie skarżonego organu i przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2019 r. nie odpowiada żadnej ze wskazanych w art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k. podstaw aktualizacji w formie czynności materialno-technicznej. Oznacza to, że dokonana w dniu [...] grudnia 2019 r. powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. W kontrolowanej sprawie nie miał natomiast zastosowania wskazany przez skarżony organ w odpowiedzi na skargę stan prawny wynikający z ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 31 lipca 2020 r. Powyższa ustawa nowelizująca nadała nowe brzmienie m.in. art. 24 ust. 2b pkt. 1 u.p.g.k. przez zmianę treści lit. f) (lit. f otrzymuje brzmienie: "f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu") oraz lit. h) (lit. h otrzymuje brzmienie: "h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b") tego przepisu. Konsekwencją tej zmiany normatywnej jest rozszerzenie zakresu zastosowania formy czynności materialno-technicznej w zakresie dokonywania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. W szczególności od dnia 31 lipca 2020 r. zmiany aktualizacyjne wprowadzane do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego następują zasadniczo w formie czynności materialno-technicznej, z zastrzeżeniem zmian danych podmiotowych, o których mowa w art. 20 ust. 2b u.p.g.k. Zmiany danych podmiotowych tego rodzaju mogą nadal następować jedynie w drodze modernizacji tej ewidencji lub w drodze decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, wobec zakończenia z dniem [...] grudnia 2019 r. procesu aktualizacji urzędowej danych ewidencyjnych, o których mowa w zawiadomieniu z dnia [...] stycznia 2020 r., przez przyjęcie operatu technicznego sporządzonego na zlecenie skarżonego organu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, skarżony organ był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej w sprawie aktualizacji z urzędu danych ewidencyjnych na podstawie art. 24 ust. 2 b pkt 2 u.p.g.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. Dokonanie urzędowej aktualizacji danych ewidencyjnych w formie czynności materialno-technicznej naruszyło bezpośrednio przepis art. 24 ust. 2 b pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k., co stanowi konieczną podstawę do stwierdzenia bezskuteczności dokonanej czynności. Mając na względzie podniesione wyżej argumenty, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punktach pierwszym i drugim sentencji wyroku.