II SA/Rz 1163/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący T. S. wezwany został do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości. Złożył wówczas wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podniósł, że jest osobą pokrzywdzoną. Nie wskazał jakiejkolwiek osoby jako wchodzącej do wspólnego z nim gospodarstwa domowego. Podniósł, że jego comiesięczny dochód to kwota 3300 zł, który nie wystarcza mu na zaspokojenie wszystkich potrzeb. Zaznaczył także, iż miesięczny koszt utrzymania jednego więźnia wynosi 3150 zł. Dane powyższe uznano za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony, dlatego wezwano ją do ich uzupełnienia w zakresie średnich comiesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i mieszkania, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu oraz pojazdów mechanicznych. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych strony za określony czas. W odpowiedzi na powyższe wezwanie T. S. zaznaczył, że nie prowadzi księgowości, bowiem jest to duży wydatek. Dlatego też nie jest w stanie podać wstecz ponoszonych przez siebie kosztów. Podkreślił, że jest osobą pokrzywdzoną. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadę tę wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Odstępstwo od niej przewidują natomiast regulacje dotyczące instytucji prawa pomocy. Skoro więc instytucja ta ma wyjątkowy charakter, to rolą ubiegającego się o skorzystanie z niej jest na tyle szczegółowe przedstawienie własnej sytuacji materialnej, by w oparciu o takie dane możliwe było podjęcie decyzji co do sposobu rozpoznania złożonego wniosku. To strona postępowania sądowego domagająca się dofinansowania ze środków publicznych obowiązana jest zatem do udowodnienia, że wsparcie takie jest jej rzeczywiście potrzebne. Wynika to wprost z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., które ustanawiają przesłanki przyznania prawa pomocy. Pierwszy z powołanych przepisów wskazuje, że w przypadku całkowitego prawa pomocy tj. obejmującego zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) przesłanką tą jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w przypadku częściowego prawa pomocy, na które składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przesłanką przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie podaje wszystkich niezbędnych do rozpoznania jego wniosku informacji lub też informacje te budzą wątpliwości, art. 255 P.p.s.a. umożliwia wezwanie go do dokonania uzupełnienia w tym zakresie. Jeśli jednak podmiot wezwany nie zastosuje się w pełni do treści takiego wezwania tzn. bądź nie udzieli na nie żadnej odpowiedzi bądź też udzieli wprawdzie, ale odpowiedź częściową, wówczas uprawniona jest odmowa przychylenia się do żądania strony. Powyższe związane jest ze wskazanym wyżej, a spoczywającym na wnoszącym o pomoc, obowiązkiem wykazania złej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. zostało do skarżącego skierowane. Odpowiedź na nie jest jednakże bardzo lakoniczna i nie zawiera de facto jakichkolwiek informacji na temat okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. T. S. nie podając jakichkolwiek szczegółów odnoszących się do swoich wydatków "zasłonił się" tym, że nie prowadzi wyliczeń w tym zakresie. Nie podjął jednak jakiejkolwiek próby, by podać choć pewne dane w tym zakresie. Nie jest zaś możliwe, by nie miał wiedzy w tym przedmiocie, skoro określone wydatki stale ponosi. Przez swoje zaniechanie uniemożliwił tym samym dokonanie przez referendarza sądowego rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Powyższe musiało skutkować odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy, jako że nie wiadomo, jaka część środków pieniężnych, którymi dysponuje wnioskodawca jest przez niego przeznaczana na podstawowe utrzymanie, a jaką mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów zainicjowanego przez niego postępowania. To uniemożliwia zaś przyznanie choćby częściowego prawa pomocy, bowiem mogłoby się okazać, że uwzględniono wniosek pomimo braku podstaw prawnych w tym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.