Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Rz 1150/20

Wyrok WSA w Rzeszowie z 14 stycznia 2021 r., II SA/Rz 1150/20

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
14 stycznia 2021
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem nienależnym i zobowiązanie do jego zwrotu - skargę oddala -

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi A. G., dalej Skarżąca", jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej "Kolegium" lub "SKO"), z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem nienależnym i zobowiązania do jego zwrotu. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Wojewoda, dalej "Wojewoda" w pkt I ustalił, że świadczenie wychowawcze, które pobrała A. G. za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. na dziecko S. G. ur.12 maja 2010 r. w kwocie 9. 000,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych 00/100) jest świadczeniem wychowawczym nienależnie pobranym. Równocześnie, w pkt II zobowiązał A. G. do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości kwoty głównej wynoszącej 9000,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty. W odwołaniu od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. A. G. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 25 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm., dalej "u.p.p.w.d.") poprzez ich błędne zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą w spornym okresie jest świadczeniem nienależnie pobranym, pomimo że zostało ono pobrane przez nią w dobrej wierze. Zarzuciła także naruszenie art. 16 ust. 6 w związku z ust. 5 u.p.p.w.d. poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że sama możliwość uzyskania przez małżonka wnioskodawczyni świadczeń związanych z utrzymaniem rodziny na terenie Niemiec przesądza o nienależnym pobieraniu świadczeń w Polsce. W ocenie odwołującej się doszło także do naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.") poprzez ich niezastosowanie mające wpływ na treść rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1330/19 uchylił decyzję Kolegium z [...] września 2019 r. uznając ją za wydaną z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. Organ odwoławczy tytułem wstępu wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d. w przypadku, gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. Wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio (art. 16 ust. 10 ustawy). Wojewoda w piśmie z 2 maja 2018 r. nr [...] poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej , że M. G. podlega ustawodawstwu Niemiec w zakresie świadczenia wychowawczego w związku z tym, że we wskazanym okresie prowadził działalność gospodarczą na terenie Niemiec. Powyższe skutkuje tym, że w sprawie świadczenia wychowawczego pobieranego w Polsce przez jego żonę mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie, w którym jej mąż pracował w Niemczech. W konsekwencji, wydaną z upoważnienia Burmistrza decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] uchylono decyzję tego organu z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko - S. G. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. powołując się na art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Następnie Wojewoda decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...], odmowił przyznania stronie świadczenia wychowawczego na dziecko - S. G. w tym okresie, tj. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Doręczona stronie w dniu 2 kwietnia 2019 r. decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna. Powyższe ustalenia stały się podstawą wydania zaskarżonej decyzji na skutek ustalenia, że świadczenie wychowawcze, które pobrała A. G. za okres j.w. sa świadczeniami pobranymi nienależnie i zobowiązania A. G. do jego zwrotu wraz z odsetkami. Jak wskazało SKO, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.p.p.w.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 lipca 2019 r. z uwagi na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924). Stosownie do tej regulacji, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie, jest obowiązana do jego zwrotu, przy czym, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6 ustawy. Chodzi tu o sytuację, gdy matka, ojciec, opiekun faktyczny lub opiekun prawny dziecka lub członek rodziny tych osób w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania przebywają poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wówczas organ właściwy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pozytywne ustalenie wojewody w tym zakresie stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ, który przyznał i wypłacił świadczenie wychowawcze decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu wskazanego wyżej innego państwa w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku świadczenie wychowawcze jest nienależne za okres od dnia, w którym wyżej wymienione osoby stały się uprawnione do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Według SKO podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące niepobierania przez jej męża świadczeń rodzinnych na terenie Niemiec nie stanowią o braku podstaw do uznania pobranych przez odwołującą się w Polsce świadczeń za ten okres za świadczenia należnie pobrane. Już samo uzyskanie prawa do świadczeń na dziecko za granicą skutkuje brakiem podstaw do pobierania tożsamych świadczeń w Polsce. W przypadku niższych świadczeń należnych za granicą, istnieje jedynie możliwość przyznania świadczeń uzupełniających tzw. dodatku dyferencyjnego w Polsce. Prowadzenie zatem postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia czy mąż wnioskodawczyni faktycznie pobierał świadczenie za sporny okres za granicą nie jest zasadne, gdyż nie ma wpływu na uznanie świadczeń pobranych w Polsce za sporny okres za nienależnie pobrane. Kolegium na koniec zaznaczyło, że stosownie do treści art. 25 ust. 10 ww. ustawy, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W tym celu strona może zwrócić się ze stosownym wnioskiem do organu właściwego - czyli w tym przypadku do Wojewody. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. G. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2020 r. zarzuciła jej naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, a to: art. 16 ust. 6 oraz 25 ust. 2 pkt 3 u.p.p.w.d. poprzez ich zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, iż sam fakt pobytu małżonka skarżącej na terytorium Niemiec uzasadnia uznanie przedmiotowego świadczenia za nienależnie pobrane, pomimo braku ustaleń w przedmiocie faktycznego równoległego pobierania przez niego świadczeń mających na celu utrzymanie rodziny, 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 7 oraz 77 k.p.a., mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez ich niezastosowanie, polegające na niepodjęciu przez organ drugiej instancji działań, mających na celu ustalenie okoliczności niepobierania przez małżonka skarżącej świadczeń mających na celu utrzymanie rodziny na terytorium Niemiec, mimo że powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla ustalenia braku uprawnienia skarżącej do pobierania świadczenia wychowawczego, skutkujące dokonaniem wadliwych ustaleń faktycznych w tym przedmiocie, 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 80 k.p.a., mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez jego niezastosowanie, polegające na dokonaniu wadliwej oceny dowodów, w postaci pouczeń zawartych w decyzji Burmistrza Miasta z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] oraz wniosku o przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego z 1 kwietnia 2016 r., skutkujące wadliwym przyjęciem, iż wnioskodawczym została w sposób prawidłowy pouczona o okolicznościach skutkujących utratą uprawnienia do pobierania świadczenia wychowawczego. Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżąca zażądała uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia od organu administracji, na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Według skarżącej zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że pobierane przez nią świadczenie wychowawcze, jest świadczeniem nienależnie pobranym. Sam fakt wyjazdu małżonka pozwanej za granicę nie stanowi okoliczności uzasadniającej odmowę przyznania jej prawa do pobierania przedmiotowego świadczenia. Ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że wojewoda w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. W konsekwencji, wojewoda nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia. Nie można inaczej rozumieć "ustalenia podlegania ustawodawstwu", jak tylko jako poprzez wskazanie na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego państwa członkowskiego jako świadczeniobiorcę, albo wskazania aktu organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Takie stanowisko wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych. Skarżąca w odwołaniu od decyzji Wojewody z [...] lipca 2019 r. powołała się na fakt niepobierania na terytorium Niemiec przez jej męża żadnych świadczeń związanych z utrzymaniem rodziny. Wobec powyższych informacji organ drugiej instancji powinien podjąć działania, mające na celu ustalenie faktycznego pobierania przez małżonka wnioskodawczyni świadczeń związanych z utrzymaniem rodziny, na terytorium Niemiec. Odmienne działanie organu należy ocenić jako działania naruszające dyspozycję art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek gdyby Sąd uznał, że sam fakt pobytu małżonka skarżącej za granicą pozbawia ją prawa do pobierania świadczenia wychowawczego wskazała, iż za świadczenie nienależnie pobrane, w rozumieniu art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. może zostać uznane jedynie świadczenie pobrane w złej wierze. Powyższe jest konsekwencją dyferencjacji pojęć "świadczenia nienależnego" oraz "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcie "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego" odnosi się do świadczenia pobranego przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej wierze. Takie stanowisko wynika z orzeczeń sądów administracyjnych. Tymczasem skarżąca nie posiadała wiedzy, iż sam fakt pobytu jej małżonka za granicą może powodować pozbawienie jej prawa do pobierania świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana zarządzeniem Z-cy Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 grudnia 2020 r. wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm). Stało się tak z uwagi na eskalację zagrożenia zakażeniem wirusem, wywołaną znacznym wzrostem liczby zachorowań i objęcie obszaru całej Rzeczypospolitej Polskiej tzw. czerwoną strefą. Sąd nie miał możliwości przeprowadzenia rozprawy z wykorzystaniem urządzeń służących do przekazywania obrazu i dźwięku na odpowiednim, zapewniającym ciągłą komunikację poziomie a przedmiot sprawy i możliwe skutki dla strony przesądzały, że powinna ona zostać rozpoznana w możliwie szybkim terminie. Zaznaczyć jednak należy, że zakres kontroli przeprowadzonej przez Sąd przy rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym nie różni się od tej, która jest dokonywana na potrzeby wyroku wydawanego po przeprowadzeniu rozprawy. Jedynie strony nie biorą udziału w posiedzeniu niejawnym a mogłyby uczestniczyć w rozprawie. W wyznaczonym stronom w związku z tym dodatkowym terminie na przedstawienie innych jeszcze argumentów i stanowisk wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym podtrzymał ona swoje wnioski i podkreślił argumentację związaną z faktem, że małżonek skarżącej nie pobierał w Niemczech świadczeń odpowiadających świadczeniu wychowawczemu. Powołał się na stanowisko tut. Sądu z wyroku w sprawie II SA/Rz 145/20. Po zbadaniu sprawy w wyżej przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Argumenty w niej podnoszone mogły mieć wpływ na ocenę legalności decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., która została wydana po uchyleniu przez Burmistrza pierwotnej decyzji przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze. Tamtą decyzją Wojewoda odmówił bowiem skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Podstawą zaś odmowy przyznania skarżącej tego świadczenia – jak wynika z uzasadnienia tejże decyzji – było właśnie ustalenie, że ojciec dziecka prowadził działalność gospodarczą na terenie Niemiec. Według Wojewody w takiej sytuacji miało zastosowanie prawo niemieckie na zasadzie pierwszeństwa, a ponieważ wysokość świadczeń w Niemczech przekraczała maksymalną wysokość świadczeń, które można było otrzymać na dziecko w Polsce, prawo do świadczenia na terenie Polski zostało w takiej sytuacji zawieszone. Kwestią bezsporną jest, że ta decyzja nie została zaskarżona. W konsekwencji jest ona ostateczna i prawomocna. Stanowisko, które prezentuje skarżąca mogłoby zostać wzięte pod uwagę w tamtej sprawie. Brak zaskarżenia ww decyzji na drodze administracyjnej a potem ewentualnie do Sądu powoduje, że w niniejszej sprawie – niezależnie od tego, czy Sąd orzekający je podziela nie może zostać ono uwzględnione. Okoliczność bowiem czy sam fakt podlegania przez małżonka skarżącej ustawodawstwu niemieckiemu, niezależnie od tego czy analogiczne świadczenie na dziecko było pobierane czy nie – była kwestią decydującą o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego po uchyleniu pierwotnej decyzji przyznającej to świadczenie. Ostateczna i prawomocna decyzja Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] nie może być zakwestionowana przez Sąd w ramach rozpatrywania skargi na decyzję dotyczącą ustalenia, że świadczenia pobrane przez skarżącą w tym okresie, którego ona dotyczy zostały pobrane nienależnie i zobowiązania do ich zwrotu. Wykracza to bowiem poza granice sprawy, która jest aktualnie przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że świadczenia wychowawcze, które pobierała skarżąca w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. zostały pobrane nienależnie. Z uwagi na to, że Wojewoda w ww decyzji ostatecznej odmówił skarżącej prawa do tych świadczeń właśnie ze względu na to, że mąż skarżącej i ojciec dziecka, na które zostało to świadczenie pobrane przebywał w Niemczech i tam prowadził działalność gospodarczą i miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia. Tamta decyzja jest ostateczna i wiąże ona organy, stosownie do art. 16 k.p.a., wobec tego, że nie została ona zaskarżona ani wyeliminowana w trybie nadzwyczajnym. Mając to na uwadze organy miały podstawy, aby świadczenia pobrane w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. uznać za świadczenie nienależnie pobrane w świetle art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Wcześniej przecież decyzję uchylającą decyzję przyznającą skarżącej świadczenie wydał Burmistrz dnia [...] czerwca 2018 r. ([...]). Ta decyzja również jest ostateczna. W świetle brzmienia art. 25 ust. 2 ustawy, zwłaszcza zestawienia ust. 2 pkt 1 i 2, z daty przyznania świadczenia, aktualnego pkt 2 oraz aktualnego brzmienia całego przepisu ust. 1, zdaniem Sądu brak było podstaw do badania w ramach kontrolowanego postępowania czy skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organ, który przyznawał świadczenie, czy też działała w dobrej wierze. Przywołane orzecznictwo, po wprowadzeniu nowych podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane straciło na aktualności. Przedstawione Sądowi do kontroli akta nie pozostawiają wątpliwości, że mimo, iż małżonek skarżącej prowadził działalność gospodarczą w Niemczech od 2013 r. do października 2017 r., skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia i oświadczeniu, które zostało do niego załączone nie podała tej okoliczności. Na formularzu podpisała też oświadczenie, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego i że członek rodziny nie przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Analogiczne pouczenie znajdowało się w decyzji Burmistrza z [...] kwietnia 2016 r., którą świadczenie przyznano. Jak się okazało oświadczenie złożone przez skarżąca na użytek przyznania prawa do świadczenia wychowawczego z dnia 1 kwietnia 2016 r. było niezgodne ze stanem faktycznym, o czym poinformowały niemieckie organy na użytek kolejnych postępowań dotyczących następnych okresów świadczeniowych. W świetle złożonych przez skarżącą oświadczeń i pouczeń w samym wniosku o przyznanie świadczenia, trudno zgodzić się z tezą, że skarżąca nie miała świadomości, że sam fakt przebywania przez męża – ojca dziecka, na które przyznano świadczenie za granicą może powodować brak uprawnienia do świadczenia wychowawczego. Z przyczyn, które jednak wcześniej wskazano te argumenty nie miały znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Przepis art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. dotyczy sytuacji, gdy organ ustalił, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i organ właściwy – tak jak w niniejszej sprawie – uchylił decyzję przyznającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym podlegała ona ustawodawstwu niemieckiemu. W oparciu o art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d. Wojewoda rozstrzygnął o braku uprawnienia skarżącej do tego świadczenia. Ta decyzja także nie była przez skarżącą kwestionowana i jest ona ostateczna. Nawet gdyby nie podzielić wyżej wskazanych argumentów i poglądów, jeszcze raz należy podkreślić, że decyzja Wojewody z dnia [....] marca 2019 r. nr [...] jest ostateczna i prawomocna. Sprawa, której przedmiotem jest świadczenie nienależnie pobrane nie jest sprawą o świadczenie wychowawcze. Jest to zupełnie odrębna sprawa mając inny przedmiot. W świetle więc art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 924) należałoby jednak stosować przepisy nowe. Aktualnie obowiązujący przepis art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia jest także świadczeniem nienależnie pobranym. W świetle ostatecznej i prawomocnej decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie miała prawa do świadczeń wychowawczych na syna S. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W tej sytuacji należałoby więc uznać, że decyzja SKO, co prawa narusza prawo materialne, ale nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. W świetle brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., także brak byłoby podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji. Jeszcze raz podkreślić należy, że decyzja Wojewody odmawiająca skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. jest ostateczna a wobec tego wiążąca dla organów, w tym także co do podstaw odmowy przyznania prawa do świadczenia. Dlatego brak przesłanek do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a. jako bezzasadną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
22 października 2020
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Ewa Partyka /sprawozdawca/ Karina Gniewek-Berezowska Magdalena Józefczyk /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny