II SA/Rz 1136/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. Po otrzymaniu odpisu powyższego orzeczenia skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podał, że wspólne gospodarstwo domowe w domu o pow. 160 m.kw. prowadzi wraz z partnerką. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,71 ha wraz z zabudowaniami. Skarżący uzyskuje rentę w wysokości 1050 zł, natomiast jego partnerka emeryturę w kwocie 950 zł. Stałe wydatki to: energia elektryczna, Internet, gaz, woda, wywóz śmieci – 400 zł miesięcznie, utrzymanie samochodu (ubezpieczenie, paliwo) – 1500 zł. Skarżący zwrócił też uwagę na zaciągnięty kredyt – 2500 zł. Z uwagi na fakt, że powyższe informacje były niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, wezwano J. P. do ich uzupełnienia. W odpowiedzi wymieniony podał poniższe comiesięczne wydatki: wyżywienie – 1000 zł, gaz – 100 zł, energia elektryczna – 150 zł, woda – 60 zł, opał – 270 zł, telefon i Internet – 100 zł, wywóz śmieci – 30 zł, utrzymanie samochodu od 300 do 500 zł. Skarżący wskazał, że nie otrzymuje żadnych środków z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pożyczkę zaciągnął na zakup węgla, a jej miesięczna rata wynosi 121,74 zł. Wnioskodawca sprecyzował, że jego renta wynosi 1055 zł, natomiast emerytura jego partnerki to 893,72 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, stanowiąca odstępstwo od zasady, że to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty, którą to regułę wyraża art. 1999 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Na całkowity jego zakres składają się zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika, o czym stanowi art. 245 § 2 P.p.s.a. Natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) to częściowe prawo pomocy. Przedmiotowa instytucja przeznaczona jest dla osób ubogich, które nie posiadają żadnych środków, które mogą przeznaczyć na sfinansowanie swojego udziału w danym postępowaniu sądowym, bowiem odbyłoby się to z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ich, jak i innych osób wchodzących do wspólnego w nimi gospodarstwa domowego. Istotną rzeczą jest to, że nie wystarczy, iż ubiegający się o wsparcie ze środków publicznych powoła się tylko na swoją trudną sytuację materialną, ale winien on także wykazać, że rzeczywiście w takiej się znajduje. W przypadku całkowitego prawa pomocy przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy kierowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podstawową rzeczą przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy jest porównanie comiesięcznych dochodów strony i jej domowników, jak też stałych wydatków wymienionych z wysokością kosztów postępowania. Celem powyższego jest ustalenie, czy w granicach płatniczych strony znajduje się poniesienie przez nią ciężaru tychże kosztów. Dokonując tego rodzaju analizy na gruncie niniejszej sprawy uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy i to w jakimkolwiek zakresie. Wynika to z istniejących wątpliwości co do rzeczywistej jego sytuacji finansowej. Mianowicie, zsumowanie wszystkich przedstawionych przez wymienionego wydatków daje miesięcznie kwotę ok. 2230 zł, a tymczasem zadeklarowane dochody wnioskodawcy i jego partnerki wynoszą łącznie 1948 zł, a zatem są niższe od tych wydatków. Powoduje to wątpliwość co do tego, z jakich środków zaspakajane są wszystkie podane we wniosku potrzeby bądź też, czy faktycznie przeznaczane są na nie środki we wskazanej w odpowiedzi na wezwanie wysokości. Już ta okoliczność powoduje, że istnieje podstawa do odmowy przyznania stronie prawa pomocy. Ponadto, podkreślenia wymaga, że tylko niektórym wydatkom ustawodawca przyznał pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego, a mianowicie tym, które związane są z koniecznymi potrzebami człowieka. Świadczy o tym wyraźnie brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zdaniem rozpoznającej wniosek, trudno do powyższych zaliczyć kosztu utrzymania samochodu w miesięcznej wysokości od 400 do 500 zł. Nie jest to bowiem związane z niezbędnym utrzymaniem skarżącego i jego partnerki. Na uwagę zasługuje jeszcze okoliczność wynikająca z wyciągu z rachunku bankowego skarżącego. Mianowicie, w dniu 13 kwietnia 2018 r. na rachunek ten wpłynęła kwota 24 065,03 zł od [...]. S.A., a saldo tego rachunku na dzień 18 kwietnia 2018 r. wynosi 20 396,61 zł. Są to środki, które wielokrotnie przekraczają wielkość kosztów postępowania w niniejszej sprawie i to zarówno wysokość kosztów sądowych - aktualnie jest to kwota 100 zł tytułem ewentualnej skargi kasacyjnej od wyroku - jak i wysokość wynagrodzenia radcy prawnego, którego udział w niniejszym postępowaniu jest konieczny w razie zamiaru zaskarżenia zapadłego w sprawie orzeczenia oddalającego skargę. Z tych wszystkich względów uznano, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu jakiegokolwiek wsparcia w ramach wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy. Posiadanie bowiem znacznych oszczędności pieniężnych nie może skutkować uwzględnieniem wniosku, bowiem stałoby to w oczywistej sprzeczności z celem prawa pomocy, jakim jest wsparcie osób ubogich. Podstawę niniejszego postanowienia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.