Sygnatura
II SA/Rz 113/26
Wyrok WSA w Rzeszowie z 8 października 2026 r., II SA/Rz 113/26 – budownictwo wodne
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 8 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2026 r. sprawy ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2025 r., nr R.RUT.477.108.2025.KP w przedmiocie kary pieniężnej za korzystanie bez pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [....] z dnia 12 maja 2025 r., nr RP.ZUT.477.159.2025.PŻ, 2) zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie rzecz skarżącej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Rzeszowie kwotę 349 (trzysta czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału {...}(dalej: "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW") z dnia 28 listopada 2025 r. nr R.RUT.477.108.2025.KP utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor Zarządu Zlewni") z dnia 12 maja 2025 r. nr RP.ZUT.477.159.2025.PŻ w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za korzystanie bez pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. W dniu 24 lutego 2025 r. do Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wpłynęło oświadczenie skarżącej w przedmiocie odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z Drogi Krajowej {...}wylotem {...}do rzeki {...}w miejscowości {...}w IV kwartale {...}r. w ilości {...}m3. Dyrektor Zarządu Zlewni ustalił skarżącej, w formie informacji kwartalnej Nr{...}, {...} z dnia {...} lutego {...} r. opłatę zmienną w wysokości {...}zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z Drogi Krajowej {...}wylotem {...}do rzeki {...} w miejscowości {...}za okres IV kwartału {...} r. Następnie, decyzją z dnia {...}maja {...} r. nr {...}Dyrektor Zarządu Zlewni wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości {...}zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z Drogi Krajowej {...}wylotem {...}do rzeki {...}w miejscowości {...}bez pozwolenia wodnoprawnego za {...}r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, Dyrektor RZGW decyzją z dnia {...} listopada {...} r. nr {...}utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor RZGW stwierdził, że w sprawie nie była sporna okoliczność, że skarżąca korzystała z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do rzeki {...}w IV kwartale {...} r. Sporne są natomiast kwestie korzystania w ww. okresie z wód przez skarżącą bez pozwolenia wodnoprawnego (posiadane przez ten podmiot stosowne pozwolenie było ważne do dnia 31 stycznia 2024 r.) oraz zaistnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Dyrektor RZGW nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że wydane stronie pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóty, dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu jego wygaśnięcia (do czasu wydania takiej decyzji nie można skutecznie powoływać się na to, że uprawnienie wynikające z pozwolenia wodnoprawnego wygasło). Zgodnie bowiem z art. 418 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm. - dalej: "u.p.w."), nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane. Następnie Dyrektor RZGW wskazał, że skarżąca korzystała z ww. usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które pozostawało w obrocie prawnym do dnia 31 stycznia 2024 r. Mając na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11, zgodnie z którym w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres, Dyrektor RZGW wskazał, że skarżąca dopiero po upływie ważności posiadanego pozwolenia (po 31 stycznia 2024 r.), w trakcie rozliczanego IV kwartału {...} r., tj. w dniu 24 października 2024 r. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na ww. usługę wodną. Jednocześnie Dyrektor RZGW stwierdził, że nie był zobligowany do badania przyczyn, z powodu których do złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego doszło już po upływie terminu ważności posiadanego pozwolenia wodnoprawnego (w okolicznościach sprawy sprowadzają się one do konieczności powtórzenia postępowania przetargowego na wykonanie dla skarżącej operatu wodnoprawnego), co wynika z przytoczonej uchwały NSA. Skoro więc w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżąca korzystała bez pozwolenia wodnoprawnego z ww. usługi wodnej, zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.w. zobowiązana jest ponieść opłatę za ww. usługę wodną, a stosownie do art. 472aa ust. 1 pkt 2 u.p.w. podlega także administracyjnej karze pieniężnej. Odnosząc się do kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej zgodnie z art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a."), Dyrektor RZGW zaznaczył, że generalnie, odpowiedzialność na podstawie art. 472aa u.p.w. ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od winy podmiotu zobowiązanego do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej. Istotą wspomnianej kary jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów przewidzianych w prawie administracyjnym. Następnie wskazał, że przedmiotem dalszej analizy należało uczynić przesłanki zawarte w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w postaci znikomej wagi naruszenia prawa oraz zaprzestania naruszania prawa przez skarżącą. Zdaniem Dyrektora RZGW, w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód bez pozwolenia wodnoprawnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, mamy do czynienia z naruszeniem prawa o charakterze powtarzającym się w kwartalnych okresach rozliczeniowych. Natomiast o zaprzestaniu naruszania prawa polegającego na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód można mówić wtedy, gdy strona faktycznie zaprzestała odprowadzania tych wód lub uzyskała pozwolenie wodnoprawne posiadające walor ostateczności. Ponieważ jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego Dyrektor Zarządu Zlewni decyzją z dnia {...}grudnia {...} r. nr {...}wydał dla skarżącej pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne polegające na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych z odcinka Drogi Krajowej nr {...} m.in. wylotem {...}do rzeki {...}, przesłanka zaprzestania naruszania prawa została spełniona. Zdaniem Dyrektora RZGW, w rozpoznawanej sprawie nie została natomiast spełniona przesłanka znikomej wagi naruszenia prawa. Korzystanie z wód oraz usług wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej jest zachowaniem godzącym w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Ponadto, skarżąca w okresie rozliczeniowym obejmującym {...} kwartał {...} r. odprowadzała wody pochodzące z opadów atmosferycznych przez {...} dni, czyli przez cały okres rozliczeniowy. Nie zachodzi więc przypadek, że naruszenie prawa było nieznaczne, a korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego trwało np. zaledwie przez kilka dni. Wreszcie w poprzednich okresach rozliczeniowych, tj. całym II i III kwartale {...}r. oraz znacznej części I kwartału {...}r. (liczonej od wygaśnięcia posiadanego pozwolenia wodnoprawnego, tj. od 1 lutego 2024 r.), skarżąca również odprowadzała wody pochodzące z opadów atmosferycznych bez pozwolenia wodnoprawnego. W konsekwencji uznał, że mamy do czynienia z ponowieniem popełnienia deliktu administracyjnego, a to z kolei dodatkowo wyklucza uznanie go za mającego wagę znikomą. Co się zaś tyczy skali popełnionego deliktu administracyjnego, to w badanym okresie rozliczeniowym skarżąca odprowadziła do wód powierzchniowych {...}m3 wód opadowych lub roztopowych, co nie może być uznane za ilość nieznaczną. Natomiast sam fakt, że nie stwierdzono jakichkolwiek szkód w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, w szczególności szkód środowiskowych, nie może umniejszać wagi popełnionego deliktu administracyjnego. Ani z przepisów u.p.w., ani k.p.a. nie wynika, że do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest wystąpienie szkody w dobrach prawnie chronionych. W ocenie Dyrektora RZGW, nie mogła również odnieść pozytywnego skutku argumentacja skarżącej, że opóźnienia związane z procesem uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego były wynikiem okoliczności niezależnych od jej działań. Odpowiedzialność administracyjna aktualizuje się z tytułu samego naruszenia przepisów prawa, a problemy ze sfinalizowaniem przetargu wynikające z działań organizacyjnych strony podjętych przed formalnym złożeniem wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego nie stanowią przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczności, na które powołuje się skarżąca, mogłyby mieć znaczenie, ale nie dla odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, tylko dla określenia jej wysokości, tj. miarkowania. W realiach niniejszej sprawy kara nie jest miarkowana przy zastosowaniu przepisów art. 189d k.p.a., lecz jest bezwzględnie określona na poziomie 500 % opłaty zmiennej (art. 472aa ust. 3 pkt 3 u.p.w.). W związku z tym opisane przez skarżącą problemy z przebiegiem przetargu, nawet gdyby uznać je za usprawiedliwione, nie mogły wpłynąć na ocenę wagi naruszenia prawa. Dyrektor RZGW wskazał, że skarżąca de facto kontynuowała korzystanie z usług wodnych według parametrów określonych w poprzednim pozwoleniu wodnoprawnym, ważnym do 31 stycznia 2024 r. Mogła więc rozważyć złożenie wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego w ww. 90-dniowym terminie (art. 414 ust. 2 w zw. z art. 545 ust. 7 u.p.w.). Powyższe wymagałoby załączenia do wniosku operatu, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne i złożenia oświadczenia, że dane zawarte w tym operacie zachowały aktualność. Natomiast dokonywanie stosownych opłat za wykonanie usług wodnych, konserwowanie w sposób zgodny z przepisami urządzeń służących do oprowadzania wód, stanowi standardowe obowiązki podmiotów korzystających z usług wodnych. Dyrektor RGZW zaznaczył, że wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła, jest przesłanką rozważaną nie na okoliczność odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.), tylko przesłanką braną pod uwagę przy wymierzaniu wspomnianej kary (art. 189d pkt 6 k.p.a.). Natomiast w realiach niniejszej sprawy kara nie jest miarkowana przy zastosowaniu przepisów art. 189d k.p.a., lecz jest bezwzględnie określona na poziomie 500 % opłaty zmiennej (art. 472aa ust. 3 pkt 3 u.p.w.). W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 189f § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w okolicznościach sprawy nie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia kary określone w tym przepisie, 2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego przeanalizowania i odniesienia się przez organ do zaoferowanych w postępowaniu dowodów wskazujących na dopełnienie przez skarżącą należytej staranności w terminowym uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego na okres następujący po 31 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że sprawa dotycząca naliczenia kar pieniężnych za korzystanie bez pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej, polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z drogi krajowej [...] wylotem W-12 do rzeki [...] w [....] była już przedmiotem rozstrzygnięć organów administracyjnych oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 304/25 WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora RZGW z dnia 3 stycznia 2025 r. nr R.RUT.477.5.2024.KP oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni. Wyrok ten - chociaż dotyczący innego okresu naliczenia kary (I i II kwartał 2024r.) - zapadł na gruncie tego samego stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że odprowadzała wody odpadowe nie posiadając wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w ciągłym okresie od 1 lutego 2024 r. do 12 grudnia 2024 r. Nie ma tu zatem mowy o ponowieniu deliktu, tylko o jego trwaniu w określonym czasie. Wskazała również, że odprowadzanie wód w niniejszym przypadku miało miejsce w związku z eksploatacją drogi krajowej{...}, służącej ogółowi społeczeństwa. Termin obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego upływał w dniu 31 stycznia 2024 r. Skarżąca, jako podmiot publiczny obowiązany do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych w lipcu 2023 r., a więc pół roku przed upływem w/w terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, ogłosiła przetarg na wykonanie operatu wodnoprawnego niezbędnego do złożenia wniosku o udzielenie go na dalszy okres. Z przyczyn niezależnych od niej postępowanie to zostało unieważnione i musiało zostać powtórzone. Dyrektor RZGW nie wyjaśnił natomiast, dlaczego w jego ocenie ogłoszenie w/w przetargu na pół roku przed terminem wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego z 2014 r. nosiło znamiona nienależytej staranności, a w konsekwencji dlaczego powoływanie się na tezy wynikające z uchwały NSA w sprawie II OPS 2/11 nie może odnieść skutku. Podkreśliła, że unieważnienie postępowania nie jest standardowym sposobem zakończenia przetargu i może nastąpić jedynie w określonych przypadkach, które przeważnie nie wynikają z okoliczności leżących po stronie zamawiającego. Ponadto zbyt wczesne zlecenie sporządzenia operatu wodnoprawnego i jego wykonanie przez wyłonionego w przetargu wykonawcę również byłoby skazane na niepowodzenie, bowiem skutkowałoby nieaktualnością (w ocenie RZGW) sporządzonego wniosku, a w konsekwencji uznaniem, że wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego zawiera braki formalnoprawne. Reasumując skarżąca stwierdziła, że wbrew stanowisku Dyrektora RZGW, dochowała należytej staranności podejmując z dostatecznym, półrocznym wyprzedzeniem działania zmierzające do skutecznego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na okres po 31 stycznia 2024 r. Skarżąca zakwestionowała również ponowne identyfikowanie przesłanki "istotności naruszenia prawa" z ilością odprowadzanych wód i wysokością kary. Natomiast z uwagi na to, że przez cały okres - zarówno objęty pozwoleniem, jak i ten, w którym pozwolenie straciło ważność oraz po uprawomocnieniu się nowego pozwolenia, obowiązki podmiotu pozostały standardowe i były w pełni realizowane, mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa. Wskazała również, że pozwolenie wodnoprawne m. in. na usługę wodną objętą postępowaniem zostało wydane w 2014 r. Z uwagi na to, że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane ponad 10 lat temu, podjęła decyzję o zleceniu nowego opracowania, aby zaktualizować informacje objęte tym pozwoleniem, m. in. w celu ustalenia zmian zaistniałych na działkach ewidencyjnych w ciągu ostatniego 10-lecia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest decyzja określająca skarżącej karę za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, za IV kwartał 2024 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.p.w. Zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 u.p.w., administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. Wysokość tej kary określa przepis art. 472aa ust. 3 pkt 3 u.p.w., jako 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód. Z konstrukcji przywołanych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że przesłankami warunkującymi obowiązek poniesienia kary pieniężnej jest korzystanie z usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie było sporne, że skarżąca w IV kwartale 2024 r. korzystała z usługi wodnej obejmującej odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód bez pozwolenia wodnoprawnego, bowiem udzielone w 2014 r. pozwolenie wodnoprawne wygasło z dniem 31 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 u.p.w., pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Pozwolenie takie nie wygasłoby, gdyby przed upływem 90 dni do końca okresu, został złożony wniosek o ustalenie kolejnego okresu jego obowiązywania (art. 414 ust. 2 u.p.w.). W niniejszej sprawie skarżąca takiego wniosku nie złożyła. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Dyrektora RZGW, że upływ terminu, na jaki pozwolenie zostało udzielone, spowodował wygaśnięcie pozwolenia i skutek ten nie wymaga wydania decyzji. Wynika to wyraźnie z brzmienia art. 418 ust. 2 u.p.w., zgodnie z którym nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane. Jednakże mimo ziszczenia się przesłanek z art. 472aa ust. 1 pkt 2 u.p.w., Sąd uznał za nieprawidłowe nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, bowiem organy nie wykazały, aby w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania. Zasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art.189f § 1 k.p.a. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 472c ust. 3 u.p.w., w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 472a ust. 1, art. 472aa ust. 1 i art. 472b ust. 1, stosuje się przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Powyższy przepis zobowiązuje więc organ do odstąpienia od nałożenia kary w przypadku łącznego spełnienia dwóch wymienionych w nim przesłanek, tj. zaprzestania naruszenia prawa i znikomej wagi naruszenia. Dyrektora RZGW uznał, że w sprawie została spełniona wyłącznie pierwsza z tych przesłanek, tj. zaprzestanie naruszenia prawa. Natomiast organ nie uznał uchybienia za posiadające znikomą wagę. W ocenie Sądu, stanowisko Dyrektora RZGW odnośnie zaistnienia przesłanki znikomej wagi naruszenia nie jest prawidłowe. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku tut. Sądu z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 304/25 dotyczącego odprowadzania wód opadowych lub roztopowych tym samym wylotem, ale za okres I i II kwartału 2024 r. W szczególności nie można zrównać sytuacji skarżącej, jako podmiotu, który przez ostatnich dziesięć lat korzystał z pozwolenia wodnoprawnego, z podmiotami, które w ogóle takiego pozwolenia nie posiadały. Słusznie skarżąca powołała się na uchwałę NSA z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11, w której stwierdzono, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Przedsiębiorca oczekujący na wydanie kolejnego pozwolenia na korzystanie ze środowiska nie może być ukarany wyższą opłatą środowiskową. W powyższym, jak i w innych orzeczeniach sądów podkreśla się różnice pomiędzy sytuacją, w której podmiot korzysta ze środowiska bez jakiejkolwiek zgody, a sytuacją, w której podmiot korzysta ze środowiska w ramach ciągłości na podstawie wcześniej uzyskanego pozwolenia, którego termin upłynął przed wydaniem kolejnej decyzji (zob. np. wyroki NSA z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 108/22, z dnia 26 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 1695/23). Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 2740/24). W niniejszej sprawie, ocena wagi naruszenia powinna być zatem dokonana z uwzględnieniem wyżej wskazanych okoliczności, a także tego, że udzielone skarżącej pozwolenie wodnoprawne nie nakłada żadnych nowych obowiązków, w istocie więc skarżąca korzystała i nadal korzysta z usługi wodnej na takich samych zasadach, a przedmiotem tej usługi jest odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. W takiej sytuacji trudno uznać, że korzystanie z tej usługi nawet przez okres dziesięciu miesięcy pomiędzy utratą ważności dotychczasowego pozwolenia, a wydaniem nowego, godzi w dobro prawem chronione. W tym czasie skarżąca deklarowała organowi, jaką ilość wód odprowadziła (odprowadzi), a organ na tej podstawie wymierzył wysokość opłaty zmiennej, którą skarżąca uregulowała, tak jak czyniła to wcześniej. Słusznie skarżąca podnosi, że błędem jest identyfikowanie przesłanki "istotności naruszenia prawa" z ilością odprowadzanych wód, bo odprowadzanie relatywnie małej ilości wód bez urządzeń oczyszczających wody może spowodować o wiele większe szkody niż - tak jak w niniejszej sytuacji - odprowadzanie wód oczyszczonych przez cały okres rozliczeniowy. Istotnym przy tym jest to, że skarżąca dokonywała przeglądów i konserwacji urządzeń służących do odprowadzania wód, a więc wykonywała te same obowiązki, które wynikają z obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. Nie można zatem uznać, że dalsze korzystanie przez skarżącą z usług wodnych w taki sam sposób jak dotychczas, tzn. odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w sposób określony w pozwoleniu wodnoprawnym - zarówno "starym", jak i "nowym", w istotny sposób naruszyło lub zagroziło dobru prawnie chronionemu, a z pewnością organy orzekające w sprawie nie wykazały, aby naruszenie spowodowało poważne negatywne skutki w obszarze jakichkolwiek dóbr prawnie chronionych. Dyrektor RZGW potwierdził w zaskarżonej decyzji, że w okresie, w którym skarżąca nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego nie doszło do żadnej sytuacji mogącej zanieczyścić odbiornik wód deszczowych i roztopowych. Organ oceniając wagę naruszenia jako większą niż znikoma (znaczna) nie wskazał jakie dobro podlegające ochronie zostało naruszone lub jakie negatywne następstwa wywołało to naruszenie, przez co ocena ta jawi się jako dowolna. Dyrektor RZGW błędnie również uznał, że w sprawie dochodziło do "ponawiania popełniania deliktu administracyjnego", w sytuacji gdy okres naruszenia prawa pokrywa się z okresem pozostającego w toku postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Konkludując powyższe rozważania Sąd wskazuje, że analizując możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej w przedmiotowej sprawie, organy powinny dokonać kompleksowej analizy indywidualnej sytuacji skarżącej, uwzględniając okoliczności związane z charakterem prowadzonej przez nią działalności. Istotne są także kwestie oceny przyczyn braku pozwolenia wodnoprawnego w omawianym okresie, czas wystąpienia o wydanie nowego pozwolenia, fakt dysponowania przez skarżącą wcześniej tożsamym pozwoleniem wodnoprawnym, ale także rozważenie, czy brak przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego wyrządził jakiekolwiek negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Ocena tych okoliczności, wbrew stanowisku Dyrektora RZGW, jest istotna z punktu widzenia zrealizowania postulatu proporcjonalności sankcji za korzystanie z usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego, czemu służyć ma instytucja uregulowana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd nie akceptuje zatem sposobu, w jaki organy obu instancji rozpatrzyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i nie podziela stanowiska prezentowanego w zaskarżonych decyzjach. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 1 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 23 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
- Hasła tematyczne
- Wodne prawo
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Grzegorz Panek /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Niedobylska Piotr Popek
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
art. 418 ust. 2, art. 268 ust. 1 pkt 3 lit.a, art. 472aa ust. 1 pkt 2, art. 414 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, · Dz.U. 2025 poz. 960
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 67 1 pkt 1 lit.a i c · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Po 753/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 8 października 2026 r., III SA/Po 753/26 – budownictwo wodne
Sygnatura: II SA/Rz 112/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 8 października 2026 r., II SA/Rz 112/26 – budownictwo wodne
Sygnatura: II SA/Rz 108/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 8 października 2026 r., II SA/Rz 108/26 – budownictwo wodne
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny