II SA/Rz 1119/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej - postanawia - przywrócić termin do wniesienia skargi

W dniu 14 września 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., dalej "Kolegium", wpłynęła skarga M.P. na opisaną w sentencji postanowienia decyzję doręczoną skarżącemu w dniu 9 sierpnia 2017 r. Decyzją tą Kolegium w pkt I uchyliło decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmowie umorzenia dłużnikowi w alimentacyjnemu w osobie M.P. należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconych osobom uprawnionym tj. A. i S.P. w łącznej wysokości 8 363, 96 zł; w pkt II umorzyło M.P. należności dłużnika alimentacyjnego w tytułu wypłaconej osobom uprawnionym tj. A. i S.P. zaliczki alimentacyjnej w łącznej wysokości 4 181, 98 zł; w pkt III wskazało, że pozostała należność dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego podlega zwrotowi. Skarga na decyzję Kolegium wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana w placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 13 września 2017 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wyjaśnił, że zapoznając się z decyzją zrozumiał jednoznacznie, że organ umorzył wobec niego należności alimentacyjne w kwocie 8. 363, 96 zł. Powyższy wniosek wynikał wprost z uzasadnienia, w którym organ wskazał, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego jest trudna ze względu na problemy zdrowotne skarżącego i jego matki. Organ podkreślił w uzasadnieniu, że skarżący ma ustaloną całkowitą niezdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy osób trzecich, co wyklucza jakąkolwiek możliwość zatrudnienia – chociażby w formie pracy dorywczej czy na część etatu i tym samym polepszenia sytuacji finansowej. W ocenie organu brak było jakichkolwiek podstaw do wnioskowania, że sytuacja odwołującego mogłaby ulec poprawie zarówno pod względem zdrowotnym, jak i finansowym. Kolegium, mając na uwadze przesłanki do umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, uznało, że w przypadku M.P. zachodzą szczególne okoliczności o wyjątkowym charakterze w zakresie sytuacji dochodowej, życiowej, rodzinnej, niemożliwe do przezwyciężenia nawet przy dołożeniu najwyżej możliwej staranności i wysiłku, przy czym okoliczności te były wynikiem czynników obiektywnych niezależnych od dłużnika, bowiem nie znalazł się on w trudnej sytuacji życiowej na skutek własnego postępowania. Kończąc rozważania Kolegium postanowiło o umorzeniu należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości 8. 363, 96 zł. Z uwagi na tak sformułowane uzasadnienie decyzji wskazujące na korzystne rozstrzygnięcie skarżący nie wnosił skargi na powyższą decyzję do Sądu. W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący wyjaśnił, że wobec faktu, że w dalszym ciągu prowadzona była przeciwko niemu przez komornika egzekucja w przedmiocie ściągnięcia należności alimentacyjnych, w dniu 12 września 2017 r. udał się do prawnika celem zasięgnięcia porady prawnej w przedmiotowej sprawie. Prawnik wyjaśnił, że istotnie w sprawie występują rozbieżności między sentencją decyzji, w której Kolegium uchylając decyzję organu I instancji umorzyło wobec skarżącego należność alimentacyjną w kwocie 4 181, 98 zł, a uzasadnieniem decyzji, w którym wskazało, że umarza całą kwotę. Rozbieżności te winny zostać wyjaśnione. Skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, jest osobą psychicznie chorą i pozostaje pod opieką 80- letniej, także schorowanej matki. Odebranie mu możliwości wniesienia tego środka odwoławczego pozbawi go środków do życia, które już są na pograniczu ubóstwa i spowoduje dla niego niepowetowaną szkodę majątkową. Skarżący nie ma dostatecznego rozeznania, jest osobą chorą, a wszystkie sprawy powadzi jego matka, która także nie jest osoba w pełni zdrową. Nie miał więc świadomości, że decyzję Kolegium należy zaskarżyć tym bardziej, że z jej uzasadnienia wynikało, w jego ocenie, że jest dla skarżącego korzystna. Taką wiedzę uzyskał dopiero w dniu 12 września 2017r. Z uwagi na powyższe zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, względnie o odrzucenie skargi jako złożonej po terminie. W ocenie Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem to osnowa decyzji stanowi o sposobie rozstrzygnięcia sprawy indywidulanej , a nie jej uzasadnienie, a zatem z uzasadnienia skargi nie można wywodzić wniosków co do innego sposobu jej załatwienia niż to wynika z osnowy decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami), zwanej dalej "P.p.s.a." czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uchybienie terminu, bez względu na wielkość opóźnienia, Sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu. Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a., a warunki określa art. 87 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że stosowny wniosek wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie zawierającym wniosek należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Nadto zgodnie z § 3 tego przepisu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania są przedmiotem skargi. Z powyższego wynika, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która nie dokonała czynności w terminie, ale jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się tak bez jej winy z uwagi na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć trzeba, że wnioskodawca dochował 7 - dniowego terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zasługują na wiarę twierdzenia skarżącego o tym, iż dopiero w dniu w dniu 12 września 2017 r. - w dniu wizyty u prawnika, uzyskał wiedzę na temat faktycznej intencji organu II instancji i wiedzę o rozstrzygnięciu zawartym w osnowie decyzji. Zatem dopiero w tym dniu rozpoczął bieg 7 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wniosek nadany w placówce pocztowej w dniu 13 września 2017 r. został więc złożony z zachowaniem terminu określonego w P.p.s.a. Skarżący spełnił także pozostałe warunki określone tym przepisem, w tym uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy w sytuacji, gdy wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie. Dokonując oceny wniosku złożonego w niniejszej sprawie, tut. Sąd uznał, że okoliczności wskazane przez skarżącego uprawdopodobniają, że po jego stronie brak jest winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest osobą chorą, cierpiącą na liczne choroby, w tym na schizofrenię. Treść orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] potwierdza, że skarżący jest trwale całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Leczy się psychiatrycznie od 1975 r., posiada duży deficyt schizofreniczny, jest afektywnie niedostosowany, bezkrytyczny, nie nawiązuje kontaktu i nie rokuje poprawy. Należy mieć na uwadze, że oprócz objawów typowych dla wskazanej wyżej jednostki chorobowej czyli stanów charakteryzujących się zmienionym chorobowo, nieadekwatnym postrzeganiem, przeżywaniem, odbiorem i oceną rzeczywistości, chory może mieć poważnie upośledzoną umiejętność krytycznej, realistycznej oceny otoczenia, a nawet nie być do niej zdolny. Na okoliczność braku świadomości konieczności zaskarżenia decyzji z uwagi na "korzystne rozstrzygnięcie" wskazał zresztą skarżący w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu powołując się na swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną, brak rozeznania oraz na fakt, że wszystkie jego sprawy prowadzi jego także schorowana licząca ponad 80 lat matka. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, aktualny stan zdrowia skarżącego w połączeniu z jego wyksztalceniem zawodowym z całą pewnością mogły spowodować niezrozumienie intencji organu odwoławczego, który w uzasadnieniu decyzji szczegółowo, obszernie i przekonująco uzasadnił, że skarżący znajduje się w sytuacji, która uzasadnia całkowite umorzenie należności alimentacyjnych w wysokości 8. 363, 96 zł. W związku z tym uznać należy, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było następstwem zawinionego działania skarżącego. Zasadnym jest zatem przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.