II SA/Rz 1107/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1107/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1107/16, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, odmówiono wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wyjaśnił należycie swojej sytuacji materialnej, czym uniemożliwił dokonanie rzetelnej analizy tej sytuacji w kontekście brzmienia regulacji prawnych ustanawiających przesłanki przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – zwana dalej: "P.p.s.a."), wnioskujący o prawo pomocy powinien podać dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Informacje te służą sprawdzeniu, czy żądanie strony ubiegającej się o dofinansowanie ze środków publicznych rzeczywiście zasługuje na uwzględnienie. Referendarz sądowy podał, że M. B. został wezwany w trybie art. 255 P.p.s.a. do wskazania konkretnie wyszczególnionych informacji. W odpowiedzi skarżący podał, że skierowane do niego wezwanie było niejasne i budzi jego wątpliwości. W ocenie referendarza sądowego, trudno wnioskodawcy nie przypisać złej woli w zakresie prawidłowego ustosunkowania się do treści kierowanego do niego wezwania. Referendarz zwrócił nadto uwagę, że skarżący zainicjował przed Sądem wiele spraw, w których po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia pierwotnie złożonego oświadczenia o stanie majątkowych odmawiał powyższego, zasłaniając się niejasnością tegoż wezwania. Powyższe świadczy o braku rzeczywistej chęci należytego ustosunkowania się do wezwania w niniejszej sprawie. Gdyby strona faktycznie miała zamiar wykazać szczegółowo swoje możliwości płatnicze, to podjęłaby chociaż próbę udzielenia referendarzowi żądanych przez niego informacji. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożył M. B., składając w dniu 20 lipca 2017 r. pismo – skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W jego uzasadnieniu podniósł, że nie mógł wykonać wezwania, gdyż referendarz sądowy nie wskazał okresów, za jakie żąda wskazanych dokumentów lub sposobu dokonania wyliczeń średnich miesięcznych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, że M. B. jako adresata sprzeciwu wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, jednakże w myśl art. 259 § 1 P.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (a zatem m.in. od postanowień referendarza sądowego wydanych w przedmiocie prawa pomocy), strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wolą skarżącego jest zainicjowanie instancyjnej kontroli zaskarżonego sprzeciwem postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2017 r., a zatem właściwym do rozpoznania tak wniesionego środka zaskarżenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obowiązkiem skarżącego było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć również należy, w świetle poczynionych dalej rozważań, że wnioskodawca, co do zasady, winien już na etapie składania wniosku poczynić starania w celu wykazania, m.in. na podstawie stosownych dokumentów, istnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu, zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy w pełni zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wnioskodawca zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podjął nawet próby wyjawienia swojej rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, czym uniemożliwił dokonanie oceny zasadności złożonego wniosku. Trudno bowiem dopatrywać się dobrej woli skarżącego w tym zakresie, jeżeli w urzędowym formularzu nie podaje niezbędnych informacji chociażby odnośnie do lokalu, w którym obecnie zamieszkuje, skoro jak podkreśla, nie ma dostępu do swojego mieszkania, jak również danych odnośnie do określenia rodzaju oraz sposobu ewidencjonowania otrzymywanych należności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (wystawianie faktur, rachunków, paragonów, pokwitowań itp.), a wobec jasnego i czytelnego wezwania referendarza sądowego zwraca się o wskazanie metodologii jaką winien przyjąć dokonując wyliczeń średnich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem. Nie wykazał zatem (a nawet nie uprawdopodobnił), że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł, może spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania dla jego osoby. Co również istotne, we wniesionym sprzeciwie nie przedstawił żadnych informacji, które podważałyby zasadność stanowiska referendarza sądowego. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Sąd rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Przedstawione powyżej okoliczności dawały referendarzowi sądowemu podstawę do odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stanowisko zawarte w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2017 r. Sąd w pełni podziela. Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.