II SA/Rz 109/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku D. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy.

D. N. wezwana została do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W odpowiedzi złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. Wskazała, że utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy wynoszącej 885 zł. Wraz z rodzicami i z bratem wchodzącymi do wspólnego z nią gospodarstwa domowego mieszkają w domu o pow. 80 m.kw. Jako swój majątek strona wskazała nieruchomość rolną o pow. 2,28 ha, zaś jako stałe zobowiązania kwotę 600 zł. Wobec zbyt małej ilości danych zawartych we wskazanym wniosku wezwano stronę do ich uzupełnienia, przede wszystkim w zakresie dochodów i stanu majątkowego rodziców i brata, jak też podania comiesięcznych wydatków oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych wymienionych oraz skarżącej. W następstwie powyższego skarżąca sprecyzowała, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jako dochody rodziny wskazała: emeryturę matki – 1066,79 zł, emeryturę ojca – 1166,35 zł, rentę brata – 702,01 zł oraz dopłaty rolnicze – 180 zł. Zaznaczyła także, że posiada lokatę wynoszącą 9524,09 zł. Wnioskodawczyni podała, że ani rodzice ani brat nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Strona jest zaś współwłaścicielką samochodu, którego koszty utrzymania w całości ponosi jednak drugi współwłaściciel. Jako swoje comiesięczne wydatki podała: telefon stacjonarny – 50 zł, komórkowy – 25 zł, gaz – 85 zł, energia elektryczna – 90 zł, woda i kanalizacja – 90 zł, wywóz śmieci – 16 zł, węgiel – 150 zł, drzewo – 90 zł, ubezpieczenie na życie – 48 zł, ubezpieczenie budynków – 28 zł, podatek rolny – 37,33 zł, lekarstwa – 100 zł, wyżywienie – 700 zł, higiena, ubranie, remonty – 300 zł. Z kolei wydatki rodziców to: wyżywienie – 1000 zł, lekarstwa – 250 zł oraz higiena i ubranie – 200 zł, zaś wydatki brata to: wyżywienie – 600 zł, higiena i ubranie – 100 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, która może mieć zastosowanie tylko w okolicznościach uznanych przez ustawodawcę za usprawiedliwiające odstąpienie od obowiązującej na gruncie postepowania sądowego zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem inicjując postępowanie sądowe strona powinna wygospodarować w swoim budżecie domowym stosowne środki. Dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie tego uczynić, możliwe jest udzielenie jej przez Państwo dofinansowania. Wymiar przyznawanej pomocy może być bądź częściowy bądź całkowity. Ten pierwszy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.), natomiast pełna pomoc to zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zwłaszcza wsparcie strony w najszerszych granicach dopuszczalne jest w przypadku, gdy jej ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiłyby ją skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Wedle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., całkowite prawo pomocy adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., częściowe prawo pomocy kierowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że niezależnie od zakresu wsparcia, o które ubiega się strona zobowiązana jest ona w każdym przypadku do wykazania, że spełnia którąś ze wskazanych wyżej przesłanek prawa pomocy, a stanowią o tym wyraźnie powołane wyżej art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Obowiązek ten wynika także z brzmienia art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi o konieczności zawarcia we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Zwrócenia uwagi wymaga także fakt, iż okoliczności przyznania prawa pomocy muszą być jasne. Jeśli tak nie jest, wówczas rozpoznający wniosek uprawniony jest do wezwania strony o stosowne uzupełnienia. Milczenie strony wobec takiego wezwania bądź odpowiedź niepełna może skutkować przyjęciem, że nie udało się jej wykazać potrzeby uwzględnienia jej żądania. Przechodząc do okoliczności niniejszego wniosku wskazać należy, że nie podlega on uwzględnieniu. Wynika bowiem z niego, że wprawdzie skarżąca dysponuje sama niewielkim dochodem, wynoszącym 885 zł, jednak do wspólnego z nią gospodarstwa domowego wchodzą jeszcze rodzice i brat, z których każdy posiada swój własny dochód. Łącznie rodzina uzyskuje więc środki pieniężne w kwocie 4000 zł miesięcznie, która pokrywa wszystkie wydatki wymienionych, w tym nie tylko te podstawowe. Do tych ostatnich nie można bowiem zaliczyć tych na ubezpieczenie na życie czy remonty. Przede wszystkim podkreślenia jednak wymaga to, że wnioskodawczyni ma lokatę pieniężną, której stan to 9524,09 zł, a wartość ta wielokrotnie przewyższa wysokość możliwych w sprawie kosztów sądowych. Nie ma powodów, by ochronie tego prywatnego majątku strony dawać pierwszeństwo przed koniecznością pokrycia kosztów postępowania sądowego. Ponadto, skarżąca nie odpowiedziała także w pełni na kierowane do niej wezwania, a mianowicie nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych domowników. Wszelkie zaś wątpliwości, będące skutkiem niedokonania powyższej czynności nie mogą przemawiać na jej korzyść. Biorąc to wszystko pod uwagę orzeczono o odmowie przyznania D. N. prawa pomocy uznając, że nie wykazała, iż spełnia ustawową przesłankę powyższego. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.